Ook België deelt spionagenetwerken met NSA

Klokkenluider Edward Snowden. ©AFP

Ook de Belgische inlichtingenwereld deelt ultrageheime spionagenetwerken met de Amerikaanse NSA. Dat onthult het boek 'De Geheimen van de Staatsveiligheid', op een moment dat in Duitsland volop controverse heerst over samenwerking met de NSA. De spionagenetwerken tussen de NSA en België zijn niet altijd gedekt door de regering en er is zelfs een wettelijk probleem.

De Staatsveiligheid weigert al jaren halsstarrig om de spionagepraktijken van de Amerikaanse National Security Agency (NSA) te onderzoeken, zelfs na de onthullingen van klokkenluider Edward Snowden, onder andere over de hacking van telecomreus Belgacom. Waarom?

Een belangrijke reden is natuurlijk dat de dienst gewoon geen zin heeft om een bevriend land, een ‘zusterdienst’, in de gaten te houden. De Staatsveiligheid kan gewoonweg niet zonder de informatie van de Amerikanen en de Britten. In de strijd tegen de Syriëstrijders bijvoorbeeld krijgt de Staatsveiligheid veruit de meeste informatie doorgespeeld van de Amerikanen.

Maar er is meer. Binnen de Belgische inlichtingenwereld bestaat er een goed bewaard geheim: de militaire inlichtingendienst ADIV – waar de Staatsveiligheid steeds nauwer mee samenwerkt – heeft zéér hechte banden met de Amerikaanse NSA, en die gaan veel verder dan ooit al bekend raakte. Via zijn militaire inlichtingendienst is België namelijk lid van twee internationale spionagenetwerken voor ‘signals intelligence’ - het onderscheppen van communicatiesignalen - waar ook de NSA aan deelneemt.

Spionagenetwerken

Het eerste spionagenetwerk, waarvan toezichthouder Comité I zelfs in een vertrouwelijk rapport aan het parlement de naam geheim moest houden, bestaat al sinds de Koude Oorlog. Zowel militaire als niet-militaire doelwitten kunnen ermee bespioneerd worden, en dat voor ‘alle terroristische of criminele activiteiten die de veiligheid en de nationale belangen van de leden en de stabiliteit van de wereld of bepaalde regio’s bedreigen’. Met zo’n ruime opdracht is het zelfs de vraag of de Belgische militaire inlichtingendienst wel wettelijk mag deelnemen aan dit geheime spionagenetwerk. Onze regering heeft in elk geval nooit een formele dekking gegeven voor alle beslissingen om dit spionagenetwerk uit te breiden.

Een jaar lang voer­de De Tijd-jour­na­list Lars Bové een on­der­zoek naar de Bel­gi­sche Staats­vei­lig­heid. Het hele ver­haal van zijn speur­tocht leest u in het boek “De Ge­hei­men van de Staats­vei­lig­heid” (Lan­noo). In De Tijd leest u mar­kan­te fei­ten en ont­hul­lin­gen die tij­dens deze speur­tocht naar boven zijn ge­ko­men. Een unie­ke in­kijk bij de meest ge­heim­zin­ni­ge over­heids­dienst van het land.

Lees meer in ons dossier: 
'De Geheimen van de Staatsveiligheid'

Het tweede spionagenetwerk gaat nog verder. Naast het uitwisselen van gegevens over specifieke doelwitten, laat het toe om op grote schaal ‘metadata’ van alle communicatie op te slaan. Dit afluisternetwerk wordt gebruikt om tijdens militaire operaties de communicatie in een bepaald gebied te onderscheppen. Alle landen, ook de NSA en ADIV, mogen grasduinen in de onderschepte communicatiegegevens in het netwerk.

Een belangrijk verschil is dat onze regering wel toestemming gaf om deel te nemen aan dit tweede, ruimere spionagenetwerk. Maar het Comité I waarschuwt toch voor een ‘wettelijk vacuüm’ waarin alles gebeurt. Er bestaat geen enkele parlementaire controle op beide spionagenetwerken die België deelt met de Amerikaanse NSA.

Het biedt een verklaring waarom de Staatsveiligheid, na alle lekken die er al zijn geweest sinds 1998 (!) over massale spionage in Europa door de Amerikanen, nog geen enkele analyse of rapport heeft gewijd aan die kwestie. Ook na Snowden deed de Staatsveiligheid zo goed als niets.

In de bres voor de NSA

In het boek 'De Geheimen van de Staatsveiligheid' staat niet alleen uitgebreid beschreven hoe laks de Staatsveiligheid wel is tegenover de praktijken van de NSA, maar ook hoe de baas van de militaire inlichtingendienst van ons land onterecht in de bres is gesprongen voor de NSA, met verhalen over verijdelde aanslagen in ons land, wanneer de heise rond Snowden uitbrak.

Groen-Kamerlid Stefaan Van Hecke, die lid is van de Kamercommissie die toeziet op de inlichtingendiensten, hekelt dat België 'veel te laks reageert op de praktijken van de NSA'. Ook Van Hecke kreeg al te horen hoe nauw de banden met de NSA wel zijn, via de militaire inlichtingendienst, en het verklaart ook volgens hem waarom de Staatsveiligheid zo laks reageert. 'Wij moeten de praktijken van de NSA niet gedogen en er zeker niet aan meewerken. Want de massale gegevensverzameling door de NSA is een onaanvaardbare inbreuk op het privéleven van de burgers. Er is natuurlijk nood aan internationele samenwerking, maar dan wel volgens de Belgische wetsregels.'

Als lid van de oppositie maant Van Hecke de Belgische regering aan om zijn 'oorverdovende stilte' over dit probleem te doorbreken. 'We mogen nooit oogluikend toelaten dat gelijk welke buitenlandse mogendheid hier zulke flagrante inbreuken pleegt.'

Net vandaag raakte bekend dat het Duitse federale parket nagaat of de NSA haar Duitse tegenhanger, de BND (Bundesnachrichtendienst), als een 'marionet' heeft gebruikt om Duitse en Europese (defensie-)bedrijven te bespioneren. Dat heeft Patrick Sensburg, voorzitter van het comité van de Bondsdag dat de NSA-spionage onderzoekt, vrijdagochtend op de zender ARD meegedeeld. Zijn comité zal met het parket samenwerken, luidde het. Woensdagnacht was al uitgelekt dat de BND 'een buitenlandse mogendheid' heeft geholpen om de Europese bedrijven EADS en Eurocopter af te luisteren. Die onthulling zorgt bij onze oosterburen voor de grootste crisis binnen de BND in haar 59-jarige bestaan.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud