Families op de beurs, so nineties

Als we de lijstjes van de ‘rijkste Belgen’ mogen geloven, is een familiebedrijf een goede manier om rijk te worden (of een slechte manier om je rijkdom verborgen te houden). Een van de feestelijkere manieren om wat geld uit het bedrijf te halen, zonder de controle uit handen te geven, is het naar de beurs te brengen. Althans, dat was zo in de jaren 80 en 90.

Waar zitten ze, die ondernemende Vlaamse families met groeiplannen? Ze staan al lang niet meer in de rij om in het Brusselse beurspaleis de openingsbel te luiden als startsein voor hun eigen beurscarrière. ‘De verplichtingen die bij een notering horen, zijn zo verzwaard dat de drempel voor familie- bedrijven te hoog is geworden’, zei Frans Michielsen, de CEO op rust van de genoteerde koffie- en verpakkingsgroep Miko, enkele weken geleden in De Tijd. Hij had het onder meer over de IFRS-boekhoudnormen. Geen wonder dat veel families uiteindelijk verkopen, liet hij verstaan. Bijvoorbeeld omdat ze geen andere oplossing zien voor te veel niet-actieve neven en nichten die hun erfenis willen verzilveren.

‘Familiebedrijven die naar de beurs trokken, dat was een fenomeen van de jaren 90’, vindt Jozef Lievens van het Instituut voor het Familiebedrijf. ‘Waarom niet meer? Tja, waarom zich al die ellende op de hals halen? Er zijn ook niet zoveel grote familiebedrijven met een wijdvertakt eigendom.’ ‘Ik denk dat velen de formaliteiten en andere gevolgen toch onderschat hebben’, zegt Lieve Creten, partner bij Deloitte Corporate Finance. ‘Beursgenoteerde bedrijven boeken ‘wisselende successen’, denk maar aan Picanol of Deceuninck. En wat levert het op? Een notering is maar interessant als je in de spotlights staat. Maar het is voor kleinere bedrijven moeilijk de aandacht vast te houden, zeker van buitenlandse investeerders. De verhandelde volumes zijn vaak klein. Dat relativeert onder meer de mogelijkheid voor een familielid om uit te stappen: een groot pakket verkopen, heeft te veel impact.’

We mogen een beursgang echter niet vernauwen tot een uitstapmogelijkheid. ‘Kijk naar Duvel Moortgat, Resilux, Sioen, enzovoort. Die hebben gewerkt met dat geld’, weet beursanalist Gert De Mesure. ‘Een notering levert financiële middelen op en leidt tot professionalisering. Je kan externe managers belonen met aandelen(opties). En de jaren 90 waren natuurlijk de gouden jaren, met erg hoge waarderingen en bankiers die op zoek waren naar business.’

‘Het werd toen meer aanvaard dat de beursgang een exit bood’, meent Jean-Philippe Bonte van ING. ‘Nu wordt verwacht dat het geld voornamelijk naar de onderneming terugvloeit.’

Inkoop eigen aandelen

Wat is dan het alternatief? Het is niet omdat de beursgang van de voorgrond verdwenen is, dat de achterliggende redenen passé zijn. De nood aan kapitaal om te groeien, aan een uitgang voor een familietak die afhaakt, die is niet weg. ‘De mogelijkheid, sinds 1 januari 2009, voor een vennootschap om tot 20 procent van de eigen aandelen in te kopen, is soms een oplossing’, stelt Lievens. Vroeger was dat slechts 10 procent en volgens striktere modaliteiten. ‘Daarnaast is duidelijk geworden dat je niet altijd rijker wordt door je aandeel te verkopen en het geld op een andere manier te beleggen, maar dat je vaak beter af bent met de dividenden van het familiebedrijf. Er is wereldwijd een beweging naar wat verantwoord eigenaarschap wordt genoemd: niet-actieve eigenaars die wel betrokken blijven. En als ze echt willen verkopen, is er altijd wel een private-equityspeler te vinden.’

Private equity is hét alternatief geworden. Die markt was in de jaren 90 nog lang niet wat ze nu is. De Belgische private-equityspelers hebben meer middelen, en fondsen uit de buurlanden vonden de weg naar onze contreien. De gekkigheden van de jaren 2004-2006, toen schuld zo goedkoop was dat private-equityspelers de hemel konden bieden voor een bedrijf, zijn eruit. Toch blijft deze weg een leuke formule voor veel familiebedrijven, met mogelijkheden om à la carte een oplossing uit te werken. Bonte: ‘De fondsen beantwoorden verre van allemaal aan het cliché van de Angelsaksische aasgieren. Er zijn veel softere investeerders, die met een minderheidsparticipatie tevreden zijn. Een industriële koper wil meestal toch een (ruime) meerderheid, het is dan moeilijker je identiteit te bewaren.’

‘We hebben veel mogelijkheden om aan de behoeften van families tegemoet te komen’, zegt Peter Maenhout van de investeringsmaatschappij GIMV. Minderheidsparticipatie, buy-out, een investering in het kapitaal, een hybride vorm van risicokapitaalverschaffing. ‘Tegenwoordig gaan we tot 100 miljoen. Dat betekent dat je in veel gevallen een alternatief voor de beurs bent.’

Het kapitaal openstellen is voor sommige families nog altijd vloeken in de kerk. Ook een private-equityspeler kijkt mee over de schouders. ‘Je kan niet alles willen!’, lacht Bonte. ‘Maar bekijk het positief: er komt kennis het bedrijf binnen.’

‘De eis tot transparantie lijkt me een hogere drempel voor een beursgang dan het invoeren van IFRS’, zegt Maenhout. ‘Die transparantieverplichting kan een reden zijn om voor private equity te kiezen. Let wel: onze eisen tot inzage zijn vaak verregaander. Maar het gaat om informatie aan een vertrouwenspersoon. Dat is anders dan geregeld in de krant opduiken. Het grote publiek, dat zijn ook de buren, hè. Neen, je moet daar niet meteen verdachte dingen achter zoeken. Het is de Vlaamse ingesteldheid: niet boven het maaiveld uitkomen.’

En wat brengt de toekomst? In een goede markt- en economische omgeving kunnen opnieuw meer beursgangen komen, meent De Mesure, ‘maar pas na een paar goede, stabiele jaren. Een bedrijf moet een aantrekkelijk trackrecord kunnen opbouwen.’ Creten denkt dat het nog wel even duurt. ‘De moeilijkheid om in de kijker te blijven bij analisten en buitenlandse investeerders, dat blijft.’

‘Ik ben het er toch niet mee eens dat beursgangen ‘so nineties’ zijn’, zegt Maenhout. ‘Het is een cyclisch fenomeen, geen fundamenteel. Mijn geloof in de beurs als financieringsbron is niet aangetast.’

Nu nog families vinden die er hetzelfde over denken.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud