Hoge schulden zijn donderwolken boven Mechels succesverhaal

©Frank Toussaint

De transformatie van Mechelen leverde Bart Somers (Open VLD) de titel van ‘beste burgemeester ter wereld’ op. Maar ondertussen stapelen de schulden in de Dijlestad zich op.

Wie de jongste jaren in Mechelen rondliep, struikelde haast over de infrastructuurprojecten. Sinds Bart Somers aan het roer staat, is de liberaal erin geslaagd van Mechelen opnieuw een bloeiende stad te maken en de publieke ruimte met veel autoluwe pleinen op te waarderen. Begin dit jaar kroonde de internationale denktank CityMayors Foundation Somers zelfs tot ’s werelds beste burgemeester omdat hij sinds zijn aantreden ‘Mechelen getransformeerd heeft van een veeleer verwaarloosde stad tot een van de aantrekkelijkste plaatsen in België’.

©MEDIAFIN

Maar het Mechelse succes heeft een keerzijde. Mechelen is de centrumstad met de hoogste schulden. Elke Mechelaar torst een schuldenlast van bijna 3.000 euro (zie grafiek). Dat is dubbel zo veel als een Antwerpenaar of een Leuvenaar en zelfs drie keer zo veel als een Bruggeling.

De schulden zijn ook razendsnel gestegen. In 2008 bedroeg de schuld per inwoner nog 1.200 euro. In 2012 bedroeg die schuld al 2.360 euro per inwoner en in 2015 was die verder opgelopen tot 2.962 euro per inwoner. Op vier gemeenten na namen in Mechelen de schulden de afgelopen bestuursperiode het snelst toe van alle Vlaamse lokale besturen.

Vervaldatum

Bovendien zijn een aantal van die leningen zogenaamde bulletleningen waarbij tijdens de looptijd alleen rente wordt betaald. Het kapitaal moet pas op de vervaldatum in één keer worden afgelost. Cathy Berx, de gouverneur van de provincie Antwerpen, waarschuwt het Mechelse stadsbestuur jaar na jaar voor de gevolgen van die leningen.

In haar recentste brief trekt de gouverneur niet alleen aan de alarmbel over de zeer zware schuldenlast die de stad tegen 2020 met zich zal meeslepen, maar ook over ‘het verschuiven van aanzienlijke schuldaflossingen naar de toekomst, de financiering van een belangrijk deel van de toekomstige investeringen met de ontvangsten uit de verkoop van onroerende goederen en het ontbreken van andere structurele beleidsmaatregelen om de hoge schuldpositie verder af te bouwen en de toekomstige aflossingen van de obligatieleningen na 2020 te financieren’.

De Vlaamse overheid probeert nochtans al jaren de gemeenten tot een voorzichtig financieel beleid te dwingen. Ze mogen niet in het rood gaan en moeten tijdens een legislatuur al hun uitgaven - rentelasten en aflossingen inbegrepen - met hun inkomsten kunnen betalen. Doordat Mechelen schulden aanging die het pas na de verkiezingen in één keer moet afbetalen, blijft het officiële financiële plaatje van de stad daarom te rooskleurig, zegt de gouverneur.

‘Dit stadsbestuur geeft een tournée générale op kosten van de kinderen en kleinkinderen’, zegt Caroline Gennez, sp.a-fractieleidster in Mechelen. ‘Een woning betaal je als gezin toch ook niet pas op het einde af? Dit is de keerzijde van het hoeraverhaal van Mechelen. Niet alleen houdt het stadsbestuur een uitverkoop van het stedelijk patrimonium, het voert ook nog eens een expansief begrotingsbeleid met het geld van de toekomstige generaties.’

We hebben na een jarenlange verwaarlozing een inhaalbeweging gemaakt inzake de investeringen.
bart somers
mechelse burgemeester

Walter Schroons (CD&V), de Mechelse schepen van Financiën, zegt dat de stad rekening heeft gehouden met de opmerkingen van de gouverneur. Sinds de jongste brief schrijft het stadsbestuur jaarlijks geld in om die obligatieleningen op lange termijn terug te betalen.

Tegelijkertijd benadrukt zowel Schroons als burgemeester Somers dat de investeringen in Mechelen dringend nodig waren. ‘Deze stad was jarenlang verwaarloosd’, zegt Somers. ‘We hebben een inhaalbeweging gemaakt en Mechelen opnieuw performant gemaakt. Tegelijkertijd hebben we het personeelsbestand afgeslankt en de belastingen verlaagd. Zo zijn we opnieuw een aantrekkelijke stad geworden. Het gemiddeld inkomen in Mechelen stijgt sneller dan in de rest van Vlaanderen. In tegenstelling tot de federale overheid lenen wij niet om lopende uitgaven te dekken. We lenen om te kunnen investeren in straten, een nieuwe brandweerkazerne of musea. Daarbij hanteren we een belangrijke maatstaf. Er mag nooit meer dan 15 procent van de totale ontvangsten naar de aflossing van de schulden gaan.’

De Mechelse investeringsgolf loopt volgens het stadsbestuur van VLD-Groen-m+, N-VA en CD&V stilaan ten einde. Somers belooft dat de komende jaren de schuld stelselmatig zal dalen. ‘Je mag ook het totaalplaatje niet uit het oog verliezen. De Mechelaar torst vele tienduizenden euro’s aan publieke schulden, maar dat zijn grotendeels schulden van de hogere overheden. Meer dan 90 procent van de publieke schulden is federaal en Vlaams. Nochtans zijn de lokale overheden goed voor de helft van de publieke investeringen.’

REEKS | Naar de dorpstraat

Een jaar voor de lokale verkiezingen meet De Tijd deze week de financiële veerkracht van de Vlaamse gemeenten. Vandaag: de centrumstad met de hoogste schulden.

Hoe brengt uw gemeente het er vanaf? Bekijk onze financiële doorlichting op www.tijd.be/gemeenten

Morgen: Leopoldsburg, de gemeente die het minste belastinggeld binnenkrijgt.

Gesponsorde inhoud

Partner content