Groen wil socialisten van linkse troon stoten

©Eric de Mildt/ID

De inzet. Wat staat er voor de politieke partijen op het spel bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober? Vandaag: de strijd om links

Zondag gaan Groen en de sp.a in amper 29 gemeenten samen naar de kiezer. Bij de vorige lokale verkiezingen was dat in dubbel zo veel. Dat is geen toeval: Groen heeft de wind in de zeilen en vertrouwt meer op zijn eigen kracht. Terwijl de partij vroeger vooral in de steden opkwam, kan zondag in 235 gemeenten op groenen worden gestemd.

Voor Groen ligt de lat hoog. De partij staat voor de grote doorbraak waar ze al lang op hoopt. In 2012 kroop ze op lokaal vlak nog uit de put na de federale verkiezingen van 2003. Toen was Agalev electoraal van de kaart geveegd na zijn deelname aan de paars-groene regeringen. De jongste jaren gaat Groen er opnieuw stelselmatig op vooruit. De peilingen zijn zo gunstig dat voorzitster Meyrem Almaci al van een ‘groene zondag’ droomt.

Onze redactrice Barbara Moens analyseert de uitdagingen aan de linkerzijde.

Groen voelt zich goed. Heel wat thema’s die in de grote steden centraal in de campagne staan, behoren tot de corebusiness van de partij. Moet het centrum autovrij zijn? Hoe wordt de stad veiliger voor fietsers en voetgangers? Hoe pakken we het fijnstof aan? De actie CurieuzeNeuzen, waarbij 20.0000 Vlamingen de concentratie stikstofdioxide in hun straat maten, was een godsgeschenk.

De partij scoort ook goed in de peilingen. Volgens de jongste nationale peiling van Het Laatste Nieuws en VTM worden de groenen de derde Vlaamse partij en laten ze de liberalen en de socialisten achter zich. In Antwerpen zou Groen volgens een peiling van Gazet van Antwerpen naar de tweede plaats springen met 20 procent van de stemmen. ‘We voelen ons goed in ons vel’, vat Almaci het optimisme bij haar partij samen.

Voor de groenen is het vooral de vraag of zondag de hoge verwachtingen ingelost worden. Want dat is het groene trauma: goede peilingen die zich niet in een goede uitslag vertalen.

Almaci legt ook de lat voor na 14 oktober hoog. Ze wil in twee op de drie centrumsteden aan het bewind komen. Vandaag is dat in een op de twee centrumsteden het geval. Gent en Mechelen zijn met Filip Watteeuw en Kristof Calvo de meest zichtbare voorbeelden. In Antwerpen daagt Wouter Van Besien N-VA-burgemeester Bart De Wever uit.

Linkse bastions

Het contrast met de socialisten kan bijna niet groter zijn. Terwijl de groenen een grote stap vooruit willen zetten, hopen de socialisten in de eerste plaats stand te houden. Voorzitter John Crombez heeft zijn lot verbonden aan de lokale stembusgang. ‘Als het echt niet goed is, zal ik mijn conclusies trekken’, liet hij zich in een interview ontvallen. Een ongelukkige uitspraak, volgens sp.a-coryfee Louis Tobback. ‘Ze geeft de indruk dat hij gaat verliezen. Men heeft het ook onmiddellijk zo geïnterpreteerd. Maar waarom moet ik ervan uitgaan dat ik ga verliezen in Leuven? Waarom moet Gent daarvan uitgaan?’

14 oktober kan een groene zondag worden.
meyrem almaci
voorzitster groen

Gemakkelijk wordt het niet. De socialisten moeten het vertrek van Louis Tobback in Leuven en Daniël Termont in Gent proberen op te vangen. De oppositie ruikt haar kans om er na jaren van socialistisch beleid de sjerp te grijpen. In Gent werd de kandidaat-opvolger van Termont, Tom Balthazar, opzijgeschoven na de heisa rond de intercommunale Publifin. Lijsttrekker Rudy Coddens is voor velen nog altijd een nobele onbekende. Alsof de socialisten in Gent nog niet genoeg schandalen hadden meegemaakt, kwam vorige week de miserabele staat van sommige sociale woningen aan het licht. Bovendien bleek de socialistische fractievoorzitster van de gemeenteraad zelf in een sociale woning te wonen.

De Gentse situatie is des te pijnlijker omdat de socialisten oorspronkelijk hoopten het Gentse, progressieve model af te zetten tegen het N-VA-bestuur in Antwerpen. Die inhoudelijke tegenstelling leek oorspronkelijk de inzet van de gemeenteraadsverkiezingen te worden, maar de reeks schandalen in Gent maakte daar een einde aan.

In Antwerpen raakten de socialisten in 2012 de sleutels van het stadhuis kwijt. Na interne twisten sloot de lokale sp.a-afdeling uiteindelijk de rangen rond kopman Tom Meeuws, maar ook hij moest door een schandaal een stap opzijzetten. Het vertrek van Meeuws maakte ook een einde aan het progressieve kartel met Groen. De socialisten gaan nu naar de kiezer met de onafhankelijke kandidate Jinnih Beels.

54
Groen
Groen bestuurt in 54 gemeenten en levert 2 burgemeesters.

Ook in Oostende en Brugge is de sjerp geen certitude meer voor de socialisten. In Oostende, de thuisbasis van Crombez, hadden de socialisten tussen 2000 en 2012 een absolute meerderheid, maar bij de vorige verkiezingen verloor de sp.a meer dan 10 procentpunten. Johan Vande Lanotte nam halverwege over als burgemeester. Hij wordt uitgedaagd door Vlaams minister Bart Tommelein (Open VLD). In Brugge haalde Renaat Landuyt in 2012 slechts een minimale voorsprong op de huidige coalitiepartner CD&V. En in Hasselt verloor de sp.a tijdens de legislatuur al de sjerp toen Hilde Claes in opspraak kwam na een dubieuze toekenning van een contract aan het communicatiebedrijf van de partner van haar kabinetschef.

Versnippering

Het wordt dus lang niet eenvoudig de socialistische bastions in handen te houden. De sp.a wordt bovendien steeds meer uitgedaagd op haar linkerflank. De lokale aanwezigheid van de PVDA beperkt zich vandaag tot vier zetels in de Antwerpse gemeenteraad, drie in Gent en zes in Zelzate. Daar wil kopman Peter Mertens verandering in brengen. Niet alleen in de andere steden hoopt hij vooruitgang te boeken, ook in de Kempen voert de PVDA actief campagne. Als de partij volgend jaar een Antwerpse Kamerzetel wil binnenhalen, moet ze niet alleen in de stad maar ook in de rest van de provincie stemmen winnen.

Mertens noemt zichzelf bewust ‘consequent links’. Volgens hem staat alleen de PVDA garant voor een progressieve coalitie. De N-VA en Groen lijken, zeker in Antwerpen, elkaar weleens te kunnen vinden. Ook Jinnih Beels verklaarde dat de socialisten misschien met de N-VA in zee kunnen gaan.

Zo snoept de PVDA stemmen af van zowel de sp.a als Groen, terwijl die strijden om de grootste aan de linkerzijde te worden. Het resultaat zou een grote versnippering kunnen zijn die in Antwerpen vooral de N-VA goed uitkomt. De zetelverdeling die bij de lokale stembusgang wordt gebruikt, bevoordeelt de grote partijen tegenover de kleintjes. Een spreiding van de progressieve stemmen over twee of zelfs drie partijen komt de rechterzijde dus goed uit.

Morgen: onttroont de N-VA CD&V als volkspartij?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content