Advertentie
dna-reeks

Leuvenaars kijken in koninklijk DNA

©Tim Dirven

Steeds meer koppels laten hun genen testen voor ze aan kinderen beginnen. Bij Diploid kloppen zelfs koninklijke families uit het Midden-Oosten aan.

Een straat in Heverlee. Aan de deur hangt een post-it. ‘Niet bellen, Anna slaapt’. Peter Schols, oprichter van het DNA-bedrijf Diploid, is net voor de tweede keer vader geworden en de baby doet een middagdutje, vertelt hij. We vragen of de baby het goed stelt. ‘Ja, ze heeft op het eerste zicht geen erfelijke aandoening’, antwoordt hij uitdagend.

We hadden wat schrik, maar alles is ok.
Peter Schols
CEO Diploid

Heeft hij zijn dochtertje dan al laten testen? Heeft hij echt haar genen al laten onderzoeken? We kijken ongelovig. ‘Nee daar is het nog een beetje te vroeg voor. Maar ik heb het genetische profiel van mijn vrouw en mij wel laten controleren voor de zwangerschap. Om te zien of er medische risico’s waren. Dat is ten slotte wat we hier doen bij Diploid, dus ik vond het vanzelfsprekend om het ook zelf toe te passen, zeker omdat mijn vrouw al eens een miskraam heeft gehad. We hadden wat schrik, maar alles is ok.’

Worst case baby

Diploid matcht de genen van toekomstige ouders te zien of ze erfelijke ziektes in zich dragen. Wat is hun worst case baby? Steeds meer mensen willen dat weten. Zelfs de koninklijke familie van Saudi-Arabië klopt daarvoor geregeld aan.

We krijgen veel opdrachten uit het Midden-Oosten. Er wordt daar veel binnen de familie getrouwd, tussen neven en nichten waardoor de kans op erfelijke ziektes groter is.
Peter Schols
CEO Diploid

‘We krijgen veel opdrachten uit het Midden-Oosten. Er wordt daar veel binnen de familie getrouwd, tussen neven en nichten, waardoor de diversiteit aan genen veel kleiner is. De kans op erfelijke ziektes is dan groter.’ Klinkt dit als sciencefiction? In sommige Joodse gemeenschappen is genetische screening voor het huwelijk standaard. Door inteelt komt een dertigtal erfelijke ziektes daar vaak voor. Wie wil trouwen, moet eerst zijn DNA voorleggen aan de rabbi.'

Speurtocht

Diploid kruist niet alleen het DNA van een koppel, maar speurt ook naar wat er misliep bij een kindje met een stoornis. In een nacht tijd kan hun software lacunes opsporen waar ziekenhuislaboratoria maanden of zelfs jaren tijd voor nodig hebben.

Hoe gaat dat in zijn werk? Een beetje speeksel volstaat. Daaruit wordt het DNA geïsoleerd, gezuiverd en vervolgens lezen machines de samenstelling van het DNA. ‘Daar kan je eigenlijk nog niets mee’, duidt Schols. ‘Het is gewoon een aaneenschakeling van miljoenen letters. Onze software gaat die lettersoep vergelijken met een referentiegenoom, dat reeds vanaf de jaren negentig werd vastgelegd. Er wordt gezocht naar de 1, 2 of 3 foutjes die mogelijk zullen verklaren waarom iemand ziek is.’

Dr. House

Diploid heeft zeven genetici in dienst, die elk een tweetal cases per dag oplossen. Sinds de opstart handelden ze al zo’n 2.000 dossiers af. Het bedrijf werkt voor ziekenhuizen en grote labo’s, van België tot de VS.

‘We hebben hier al ontdekkingen gedaan en genen gevonden die nooit in verband werden gebracht met een ziekte.
Peter Schols
CEO Diploid

Schols: ‘We krijgen hier meestal moeilijke cases, waar niemand anders een klare kijk op kon krijgen. De ziekenhuizen proberen eerst zelf hun onderzoek te doen en komen dan ten einde raad bij ons. Zeker voor gevallen waar meedere symptomen opduiken waar mogelijk honderden genen een rol spelen. Dan kan je als arts blijven zoeken, of moet je dokter House zijn. Zo hebben wij hier al ontdekkingen gedaan. En genen gevonden die nog nooit in verband werden gebracht met ziektes. Dat schept voldoening, ja. Omdat we de patiënt kunnen helpen én ook omdat we dan kunnen uitpakken met een wetenschappelijke publicatie.’

Flop

Schols probeerde de Belgen in het verleden al warm te maken voor genoomanalyse. Net zoals Amerikaanse labs de genen in kaart brengen van wie een beetje speeksel met de post opstuurt, had hij tot 2013 zijn eigen Gentle Labs. Zijn bedrijf kon 1.700 aandoeningen opsporen. De kostprijs voor een test was 1.900 dollar. Maar het werd een flop.

De Belgen berusten op de sociale zekerheid. Wordt het niet terugbetaald, dan willen ze het ook niet.
Peter Schols
CEO Diploid

De meeste Belgen lagen toen nog niet wakker van hun genen. Ook vandaag twijfelt Schols of de burger er klaar voor is. De Belgen berusten op de sociale zekerheid. Wordt het niet terugbetaald, dan willen ze het ook niet. ‘Jammer’, meent Schols. ‘Want genetica gaat steeds breder. Verslaving en trouw bijvoorbeeld, hebben een genetisch component, zo is bewezen. Genetica heeft dus een invloed op ons gedrag. Zeker weten. Veel mensen blijven steken bij het idee van designer baby’s, maar het gaat allemaal veel verder dan dat. Trouwens, designer baby’s, ik ben het een beetje beu dat te lezen, want wij willen gewoon zieke mensen weer hoop geven.’

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud