nieuwsanalyse

Waarom Griekenland u aanbelangt in 7 vragen

Demonstranten voor het parlement in Athene propageren de neen-stem in de aanloop naar het referendum vrijdag. ©AFP

Griekenland sluit de banken en voert kapitaalcontroles in. Wat zijn de concrete gevolgen en wat mogen we de komende dagen verwachten?

De Europese instellingen hebben in het weekend twee belangrijke beslissingen genomen nadat de Griekse premier Alexis Tsipras vrijdagavond een referendum over de verlenging van het steunprogramma had aangekondigd. De Europese Centrale Bank (ECB) besliste de noodsteun aan de Griekse banken niet te verhogen. De ministers van Financiën van de eurozone deelden mee dat ze het steunprogramma aan Griekenland niet verlengen.

©MEDIAFIN

Waarom hebben de Griekse banken noodsteun nodig?

De Europese Centrale Bank aanvaardt sinds februari niet langer Griekse staatsobligaties als onderpand voor kredieten, omdat de regering-Tsipras de voorwaarden van het steunprogramma niet respecteert. Daardoor kunnen de Griekse banken niet meer voldoende geld lenen via de klassieke kredietlijnen. Sindsdien moeten ze een beroep doen op noodkredieten (ELA) van de Griekse centrale bank. Banken kunnen noodkredieten krijgen als ze solvabel zijn en voldoende onderpand hebben. Het bedrag van de noodkredieten is sinds februari geleidelijk aan gestegen van 60 miljard euro naar bijna 90 miljard. De behoefte aan noodkredieten nam toe omdat de Grieken de jongste maanden massaal geld hebben afgehaald.

Wat heeft de ECB beslist en wat zijn de gevolgen?

De ECB besliste het bedrag van de noodkredieten aan de Griekse banken te bevriezen op 89 miljard, het niveau van vrijdag. Zij heeft de bevoegdheid om te bepalen hoeveel noodkredieten de Griekse centrale bank mag verstrekken. Aangezien de opvraging van geld aanhoudt, hebben de Griekse banken te weinig cash. Daarom besliste de Griekse regering de banken te sluiten en kapitaalcontroles in te voeren. De Grieken mogen slechts 60 euro cash per dag opvragen.

Gaat Griekenland failliet?

Wellicht wel. Griekenland moet vandaag een lening van 1,5 miljard euro terugbetalen aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en in de komende dagen ook de lonen van ambtenaren en de pensioenen betalen. Athene heeft niet genoeg geld om die uitgaven te doen. Tsipras liet al verstaan dat de ambtenaren en gepensioneerden zullen worden betaald. Het staat nagenoeg vast dat Griekenland zijn schuld tegenover het IMF niet zal aflossen.

Is een grexit onvermijdelijk?

Neen. Een wanbetaling leidt niet noodzakelijk tot een vertrek van Griekenland uit de eurozone. De ECB speelt de komende dagen een cruciale rol. Ze bekijkt elke dag of de noodkredieten aan de Griekse banken al dan niet worden verlengd. Als Griekenland vandaag het IMF niet terugbetaalt, daalt de waarde van Griekse staatsobligaties. De Griekse banken dreigen dan niet meer voldoende goed onderpand te hebben om genoeg noodkredieten te kunnen opnemen. Als Frankfurt beslist dat de Griekse centrale bank geen Griekse staatsobligaties meer mag aanvaarden als onderpand voor de noodkredieten dreigt een faillissement van de banken en is een grexit wellicht onafwendbaar.

Maar het is verre van zeker dat de ECB snel dat atoomwapen zal gebruiken. Ze is ook verantwoordelijk voor financiële stabiliteit en dreigt die in het gedrang te brengen als ze zo’n drastische beslissing neemt. Als de Griekse banken de verwachte Griekse wanbetaling van vandaag overleven, is het uitkijken naar het referendum van 5 juli. Een volgende belangrijke deadline is 20 juli. Dan moet Griekenland voor 3,5 miljard euro vervallende obligaties terugbetalen aan de ECB.

Lopen de Belgische en Europese banken gevaar?

De Belgische banken lopen weinig risico. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt zegt dat de blootstelling van de Belgische banken aan Griekenland 300 miljoen euro bedraagt, veel minder dan enkele jaren geleden. Volgens de Bank voor Internationale Betalingen, de bank van de centrale banken, is het risico van de Belgische banken nog kleiner: amper 31 miljoen. Sommige andere Europese banken hebben een grotere blootstelling. Duitse (11 miljard), Amerikaanse (10,5 miljard) en Britse banken (10 miljard) hebben de grootste Griekse krediet- en effectenportefeuilles. Sinds de gedeeltelijke kwijtschelding van de Griekse overheidsschuld in 2012 staat Athene vooral in het krijt bij Europese overheden.

Wat zijn de gevolgen voor de Belgische overheid?

België heeft 7 miljard uitgeleend aan Griekenland in het kader van Europese steunprogramma’s, zegt Van Overtveldt. Ons land heeft dat geld eerst zelf ontleend en dus zit dat bedrag al in de overheidsschuld. De kans stijgt dat België maar een deel van dat geld terugkrijgt. De leningen hebben een lange looptijd en moeten dus niet meteen worden terugbetaald. Maar er dreigt relatief snel een negatieve impact op de begroting omdat Griekenland op sommige leningen een weliswaar lage rente moet betalen.

De kredietbeoordelaar Standard & Poor’s raamt de blootstelling van de Belgische economie via de leningen van de staat, de centrale bank en de Europese Investeringsbank op 11,2 miljard euro of 1.000 euro per Belg. De Nationale Bank bezat eind vorig jaar voor 337 miljoen euro Griekse obligaties. Ten slotte loopt ons land ook via het IMF een risico.

Wat zijn de gevolgen voor de Belgische economie?

De directe impact is klein. België exporteerde in 2014 voor 956 miljoen euro goederen naar Griekenland. Dat is slechts 0,4 procent van de totale uitvoer. De invoer uit Griekenland bedroeg amper 267 miljoen of 0,1 procent van de totale import. Maar de indirecte gevolgen via een besmetting van de financiële markten en een daling van het vertrouwen kunnen veel groter zijn.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud