nieuwsanalyse

Trumps handelsoorlog met China in vijf vragen

Amerikaans president Donald Trump. ©EPA

Donald Trump dreigt de handelsoorlog met China te viervoudigen. Waarom doet hij dat, en treft hij niet vooral de Amerikaanse consument?

Robert Lighthizer, de handelsgezant van Amerikaans president Donald Trump, heeft woensdag een vuistdikke lijst vrijgegeven van Chinese producten ter waarde van 200 miljard dollar waarop de Verenigde Staten vanaf 30 augustus een importtarief van 10 procent willen heffen.

'In plaats van onze legitieme bedenkingen te beantwoorden, is China begonnen met vergeldingsmaatregelen tegen Amerikaanse producten. Dat valt niet te rechtvaardigen', legitimeert Lighthizer Trumps nieuwste schot in wat steeds meer op een regelrechte handelsoorlog lijkt.

Welke handelssancties heeft Trump al genomen?

In januari begon Trump zijn protectionistische maatregelen met de invoering van importheffingen op wasmachines (20 procent) en zonnepanelen (30 procent), producten waarvan de VS jaarlijks voor 9,7 miljard dollar invoeren. Sinds 1 juni gelden extra heffingen op staal (25 procent) en aluminium (10 procent), goed voor 46 miljard dollar aan import. En onlangs dreigde hij ook de import van auto's, ter waarde van 275 miljard dollar, te viseren.

Maken die sancties geen onderscheid tussen de exportlanden - ook bondgenoten als de Europese Unie, Canada en Zuid-Korea werden getroffen - dan startte Trump vorige vrijdag officieel zijn kruistocht tegen enkel China. Een heffing van 25 procent werd van kracht op honderden Chinese producten, ter waarde van 34 miljard dollar. Deze zomer worden nog eens voor 16 miljard Chinese producten geviseerd.

Terstond nam China vrijdag navenante tegenmaatregelen die ook 50 miljard dollar aan Amerikaanse exportproducten zullen treffen.

Veroorzaakte dat wederzijdse openingssalvo al grote wereldwijde zenuwachtigheid, dan heeft Lighthizer woensdag dus nog eens het viervoud aangekondigd. En dreigt in totaal al zowat de helft van de Chinese export richting de VS geviseerd te worden. De VS importeerde vorig jaar voor 505 miljard dollar Chinese producten in. Omgekeerd exporteerden ze voor 130 miljard dollar producten naar China.

Dat impliceert dus dat Peking Trumps nieuwste aanval ter waarde van 200 miljard niet rechtstreeks kan pareren met gelijkaardige sancties tegen Amerikaanse producten. Niettemin lijken nieuwe tegenmaatregelen in de maak - China betichtte Trump woensdag alvast van 'choquerend en totaal onaanvaardbaar pestgedrag'.

En er zijn creatieve indirecte sancties te bedenken. Zo zou Peking Chinese toeristen kunnen beperken nog naar de VS te reizen, een sector die op 115 miljard dollar geschat wordt. En China heeft ook de grootste buitenlandse portefeuille van Amerikaans schuldpapier, al zou een gedeeltelijke verkoop ervan ook Peking met forse verliezen opzadelen.

Waarom neemt Trump sancties?

©MEDIAFIN

'America First' was een van Trumps belangrijkste verkiezingsbeloftes, waarbij hij de verpauperde Amerikaanse industriestaten, die massaal op hem gestemd hebben, jobs en betere verloning in het vooruitzicht stelde. De importheffingen op staal en aluminium legitimeerde hij dan ook als een zaak van 'nationale veiligheid'.

Wat China betreft, maakt Trump legitieme bedenkingen die ook in Europa gedeeld worden. Peking wordt beticht van 'oneerlijke handelspraktijken'. Het schermt zijn enorme markt aanzienlijk af voor buitenlandse investeerders. Buitenlandse bedrijven die er wel actief zijn, moeten vaak een joint venture aangaan met een lokale sectorgenoot en daarbij hun knowhow delen. Diefstal van intellectueel eigendom is daarbij schering en inslag.

Tegelijk past Trumps escalerende handelsoorlog in een bredere geopolitieke context. Supermacht Amerika voelt zich steeds meer bedreigd door de economische, militaire en politieke opmars van China. Daarbij viseert het vooral het 'Made in China 2025'-programma, waarmee Peking zich de komende jaren wil transformeren van 'fabriek van de wereld' naar een hoogtechnologische wereldspeler in onder meer IT, biotech en robotica. 

Het is dan ook geen toeval dat de handelssancties die vorige vrijdag van kracht werden, vooral gericht zijn op hightech en geavanceerde machineonderdelen. Daarom ook decreteerde Trump onlangs dat Chinese investeringen in Amerikaanse bedrijven beperkt moeten worden. En lanceerde hij een welgemikte aanval op de Chinese techreus ZTE.

Schiet Trump zichzelf niet in de voet?

Woensdag viseert Trump echter een veel breder pakket producten, vooral consumentengoederen eigenlijk, van huishoudelektronica over voeding tot meubels, autobanden en toiletpapier. Dat beantwoordt ongetwijfeld aan Trumps obsessie met het Amerikaanse handelstekort versus China. En het kan de al slabakkende Chinese economie extra klappen toedienen.

Maar in de eerste plaats dreigt Trump het leven van de Amerikaanse consument duurder te maken en Amerikaanse bedrijven zoals Apple of Nike te treffen die hun producten goedkoop in China vervaardigen.

De kritiek van Trumps eigen achterban is dan ook navenant. 'Importheffingen zijn de facto extra belastingen', reageerde de Amerikaanse Kamer van Koophandel. 'Dit zal de kosten doen toenemen voor Amerikaanse families, landbouwers, arbeiders en werkgevers.' 'De president heeft zijn belofte verbroken', laakte de vereniging van Amerikaanse retailers.

Ook hooggeplaatste Republikeinse partijgenoten uitten grote bedenkingen. 'Roekeloos en niet doelgericht', noemde Orrin Hatch, voorzitter van de machtige Senaatscommissie Financiƫn, de nieuwe sancties. Kevin Brady, voorzitter van de belastingcommissie in het Huis, vreest dan weer dat de impact van Trumps enorme bedrijfsvriendelijke fiscale hervormingen die hij uittekende, wordt tenietgedaan. En hij laakte dat de regering-Trump nog amper overleg pleegt met Peking om de handelsoorlog te bevriezen.

De binnenlandse gevolgen van Trumps protectionisme worden sowieso al duidelijk. Als gevolg van Europese tegenmaatregelen besliste de motorenfabrikant Harley-Davidson onlangs een deel van zijn productie te verhuizen naar buiten de VS.

En als gevolg van de Chinese tegenmaatregelen, die onder meer de miljardenimport van Amerikaanse sojabonen treffen, denkt Trump eraan de Commodity Credit Corporation nieuw leven in te blazen. Dat is een overheidsagentschap dat president Franklin Roosevelt in 1933, tijdens de Grote Depressie, oprichtte om Amerikaanse boeren bij te staan door hun producten op te kopen. Zo'n operatie dreigt miljarden dollars belastinggeld te kosten.

Hoe kan de handelsoorlog verder escaleren?

Als de Verenigde Staten op 30 augustus voor nog eens 200 miljard dollar aan Chinese handel gaan belasten, lijkt het point of no return bereikt in het handelsconflict. Peking heeft de voorbije week nog eens herhaald dat het geen handelsoorlog wil, maar de VS met gelijke munt zal betalen. Dat betekent dat China de volledige import van Amerikaanse goederen zou belasten. Trump heeft vorige week aan journalisten op Air Force One gezegd dat hij in dat geval ook de volledige Chinese import in de VS zal belasten.

Het zou betekenen dat de volledige Amerikaans-Chinese handel - ter waarde van om en bij 650 miljard dollar - buiten de regels van de Wereldhandelsorganisatie om zou gebeuren. Dat zet meteen ook de WHO zelf - waar de VS weigert nieuwe rechters te benoemen waardoor de rechtspraak eind volgend jaar dreigt stil te vallen - op los zand

Trump heeft bovendien - behalve staal en China - een derde front waar hij een handelsoorlog wil openen: auto's. 

Wat zijn de gevolgen voor Europa?

Europa deelt op twee manieren in de klappen van het Chinees-Amerikaanse opbod. Omdat Europese bedrijven over heel de wereld produceren, ondervinden ze schade. Een schoolvoorbeeld is het Duitse BMW, dat in het Amerikaanse South Carolina al zijn X4-, X5- en X6-modellen maakt en over de hele wereld uitvoert. BMW is op die manier de grootste auto-exporteur uit de VS.

Tegelijk drijft Trump Europa en China dichter naar elkaar. Deze week was de Chinese premier Li Keqiang in Duitsland, waar Duitse bedrijven voor 20 miljard euro aan deals met China ondertekenden. Li Keqiang zei, samen met bondskanselier Angela Merkel, wel degelijk de internationale regels van de Wereldhandelsorganisatie te willen blijven respecteren.

Voor Europa is echter vooral de dreiging van een handelsoorlog rond auto's het grote gevecht. Vanuit Europese fabrieken werden vorig jaar voor 36,5 miljard euro wagens naar de VS verscheept. De autotaks zou vooral Duitsland (17,2 miljard euro), het Verenigd Koninkrijk (7,3 miljard), Italiƫ (4,1 miljard) en Zweden (1,7 miljard) treffen.

 

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content