‘Ik was meteen verkocht'

De art-decovilla uit de jaren dertig doet ook dienst als exporuimte. ©© Kevin O´Hara

Eva Wittocx, curator hedendaagse kunst bij M in Leuven, heeft een zwak voor Serralves. Het kunstinstituut in Porto ligt in een prachtig park vlak bij de Atlantische Oceaan.

Historische monumenten en hedendaagse kunstplekken leiden toch altijd weer de weg als Museum M-curator Eva Wittocx op vakantie is. ‘Toen ik in 2011 met enkele vrienden in Lissabon was, beslisten we een auto te huren en via Coimbra naar Porto te rijden. Toen heb ik voor het eerst Serralves bezocht. Ik was meteen verkocht. In 2015 ben ik teruggegaan, toen meer om professionele redenen.’

Eva Wittocx, curator hedendaagse kunst bij M in Leuven. ©rv

Serralves is een kunstinstituut in Porto met drie componenten: een museum voor hedendaagse kunst, een art-decovilla/exporuimte en een groot park. ‘Die combinatie maakt het domein indrukwekkend. Het museum en het huis zijn perfect ingebed in het park. Daar hebben musea voor hedendaagse kunst het weleens moeilijk mee. Ze lijken soms te dominant aanwezig. In Porto is dat niet het geval. Het is ook fantastisch dat het zo dicht bij de Atlantische Oceaan ligt. Twintig minuutjes wandelen en je staat op het strand.’

Het museum, een ontwerp van Alvaro Siza Vieira. ©© FERNANDO GUERRA

Serralves is buiten Portugal minder bekend, maar is met 300.000 bezoekers per jaar het meest bezochte museum van het land. De geschiedenis is relatief jong. In 1989 werd de Serralves Foundation opgericht. Twee jaar later kreeg de befaamde Portugese architect Álvaro Siza Vieira de opdracht een museum voor hedendaagse kunst te ontwerpen. Op 9 juni 1999 ging dat open. De stichting beheert 4.300 kunstwerken, waarvan ze er 1.700 zelf bezit. De overige heeft ze in bruikleen.

‘De architectuur is ideaal: de verhoudingen van de zalen, de opeenvolging en variatie in ruimtes, de doorkijken naar buiten. Ik vind het ook fijn dat er genoeg ruimte en aandacht is voor randelementen bij de zogenaamde museumervaring. Serralves heeft een uitgebreide bookshop, een goed café-restaurant, een bibliotheek, een auditorium, een terras. Bij veel musea zijn dat wat ondergeschoven kinderen.’

‘Heel apart is de museumbibliotheek. Guy Schraenen, de vader van de Belgische kunstenaar Stefan Schraenen, beheerde ze tot aan zijn dood in 2018. Ze telt zo’n 5.000 kunstboeken. Op dit moment loopt er een expo over het belang van het kunstboek. ’

Performances

Van de programmatie is Wittocx al evenveel onder de indruk. ‘Tijdens mijn twee bezoeken liepen er telkens interessante groepstentoonstellingen. Geloof me, het is niet gemakkelijk een goeie groepsexpo te cureren. Het was echt genieten. Het museum brengt ook bijzondere solotentoonstellingen. Bij mijn tweede bezoek zag ik de expo van de Frans-Marokkaanse kunstenares Yto Barrada. Kort daarna heb ik haar naar Museum M gehaald.’

‘Ik vind het boeiend dat Serralves zich niet beperkt tot beeldende kunst. Er is ook aandacht voor muziek, dans en theater. Hun performanceweekends - ‘the museum as performance’ - zijn daar een mooi voorbeeld van. In 2015 trok ik ervoor naar daar. In drie dagen zag ik een tiental performances, zowel in tijdelijk lege museumzalen als in het park en in tussenruimtes. In M doen we dat ook tijdens het jaarlijkse festival Playground in november.’

De architectuur is ideaal: de verhoudingen van de zalen, de opeenvolging in ruimtes, de door kijken naar buiten.
Eva Wittocx, curator hedendaagse kunst bij M in Leuven

De Portugese hedendaagse kunstscene is niet zo bekend. Wittocx ziet parallellen met de Belgische. ‘België en Portugal zijn twee kleine landen die niet het middelpunt van de Europese hedendaagse kunst uitmaken. Maar misschien brengen ze net daarom interessante kunst voort. Portugal heeft een kleine kunstscene. De kunstenaars hangen erg aan elkaar. In M werkten we samen met Pedro Cabrita Reis, iemand die je op sleeptouw neemt en je jonge kunstenaars tipt. Alsof hij hen een duwtje in de rug wil geven.’

Terwijl Serralves in de rand ligt, heeft het centrum van Porto een vibrerende kunstwijk die je wat kan vergelijken met het Zuid in Antwerpen. ‘De Rua de Miguel Bombarda is de straat van de galeries. De bekendste en interessantste is Nuno Centeno, al is die nu wel verhuisd naar een grotere locatie. De galerie vertegenwoordigt onder meer de pas overleden Belgische kunstenaar Philippe Van Snick. Porto is sowieso een boeiende kunststad met interessante kerken en kathedralen. En niet onbelangrijk: aan het strand zijn er veel leuke bars en restaurants.’

De beeldentuin. ©shutterstock

Of Wittocx ooit directeur van Serralves zou willen worden? ‘Waarom niet? Prachtig museum, aangenaam klimaat, mooie ligging. Veel meer moet je niet hebben. Ik spreek alleen nog geen Portugees.’

Eva Wittocx (43) studeerde kunstwetenschappen aan de KU Leuven. Sinds 2009 is ze senior curator hedendaagse kunst bij M - Museum Leuven. Eerder werkte ze in het S.M.A.K. in Gent en in Kunsten centrum STUK in Leuven. In 2017 cureerde ze de tentoonstelling van de fotograaf Dirk Braeckman in het Belgisch paviljoen op de Biënnale van Venetië.

Haar favoriete museum is het Serralves in Porto. De foundation wortelt in de Portugese Anjerrevolutie van 1974. Kort daarna kwam in Porto vanuit heel wat sociale bewegingen de roep naar tentoonstellingsruimtes voor kunst. Dat leidde in 1999 tot de opening van het museum voor hedendaagse kunst. Het museum ligt in het Serralves-park, waar ook een art-decohuis staat. Ook daar worden expo’s gehouden. Het museum wordt geleid door Philippe Vergne, de vroegere directeur van het Museum of Contemporary Art in Los Angeles. Hij volgde in februari João Ribas op. Die nam ontslag na een controversiële tentoonstelling over Robert Mapplethorpe. De raad van bestuur wilde bij expliciete naaktfoto’s een waarschuwingsbordje hangen. Ribas weigerde en stapte op.   

Meer moois in de buurt

De kathedraal van Porto. ‘Sé is absoluut een bezoek waard. De bouw gaat terug tot het begin van de 12de eeuw. De kathedraal ligt op de hoogste heuvel van de oude binnenstad. Ernaast staat een oud gotisch klooster dat je ook niet mag overslaan.’

Casa da Música. ‘De Nederlandse architect Rem Koolhaas ontwierp de concertzaal. Je leest wel eens dat het zijn mooiste ontwerp ooit is. Het oogt van buitenaf heel bij zonder. Binnenin weet ik het niet. Ik ben tijdens mijn bezoek niet verder geraakt dan de bar.’

De hele oude binnenstad. ‘Die is erg de moeite. Wandel zeker eens over de Luis I-brug over de Douro.  Ze is ontworpen door een medewerker van Louis Eiffel. De Société Anonyme de Construction et des Ateliers de Willebroeck heeft er mee aan gebouwd.’

Volgende week: Galérie de Paléontologie et d’Anatomie comparée in Parijs, het favoriete museum van Dirk Velghe, voorzitter van de raad van bestuur van Mediafin

Advertentie
Advertentie