Jeugdsentiment en Wagner

©© Museum Rietberg

Museum Rietberg in Zürich zal altijd bijzonder blijven voor Aviel Cahn, de artistiek directeur van Opera Vlaanderen. Omdat hij er als kind vaak in de tuin speelde. En omdat Wagner er zijn opera ‘Tristan en Isolde’ schreef.

Het kan geen toeval zijn dat opera-intendant Aviel Cahn naast het Museum Rietberg in Zürich opgroeide. Een eeuw eerder woonden de Duitse componist Richard Wagner (1813-1883) en zijn vrouw Minna er. In een bijhuisje van wat toen nog Villa Wesendonck was, de nieuwe riante woning van de puissant rijke zijdehandelaar Otto Wesendonck.

Pas na de Tweede Wereldoorlog werd Villa Wesendonck het Rietberg Museum. De stad Zürich bracht er de collectie niet-Europese kunst van de Duits-Zwitserse bankier en verzamelaar Eduard Freiherr von der Heyt in onder. Maskers, sculpturen, vazen en dergelijke uit Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Wie van de collectie precolumbiaanse kunst van Dora Janssen in het MAS in Antwerpen houdt, moet beslist eens naar Rietberg.

Het museum neemt een speciale plaats in in Cahns leven. ‘Als kind speelde ik elke dag in het park van het museum. Met de school gingen we er vaak op bezoek. Op een speelse manier leerden we vreemde culturen kennen. We speelden onder meer spelletjes met de tribale maskers uit Afrika en Oceanië.’

‘Ik heb er als klein manneke in 1982 ook de Britse acteur Richard Burton ontmoet. Hij speelde de hoofdrol in de film ‘Wagner’, die daar werd opgenomen. Ik liep rond in het park, samen met mijn klein broertje en onze au pair. Burton had onze oppas snel in de gaten. Ik zal nooit vergeten hoe hij mijn broertje in de armen nam om zo onze au pair te charmeren. De film is overigens erg slecht.’

De entente tussen oud en nieuw boeit me heel erg. In de opera zoek ik die dialoog ook op.
Aviel Cahn
Opera-intendant

‘Het museum bestaat uit twee delen. De oude Villa Wesendonck werd in 2007 aangevuld met een nieuwbouw, die zich grotendeels onder de grond bevindt. De entente tussen oud en nieuw boeit me heel erg. Ik hou van de grandeur van een oud gebouw in combinatie met strakke hedendaagse architectuur. In de opera zoek ik die dialoog ook op: oude werken aanpassen aan het hedendaagse theater.’

Hunkering

Cahn kan het museum onmogelijk los zien van Wagner en de muziek. De componist moest Duitsland ontvluchten na de neergeslagen revolutie van 1848. Hij ging in ballingschap in Zwitserland, waar hij in 1857 onderdak kreeg in een bijhuis op het domein van de Wesendoncks. Mathilde, de vrouw van Otto, was een grote fan van de componist.

In zijn ballingsoord werkte Wagner ijverig aan het libretto van ‘Tristan en Isolde. ‘We weten zeker dat Wagner tot over zijn oren verliefd was op Mathilde. Maar de vraag van 1 miljoen in de operawereld is nog steeds: hebben ze hun liefde ooit geconsumeerd? Op basis van de muziek ben je geneigd te denken van niet. Er zit veel hunkering in de partituur, maar nergens komt het tot een echte explosie.’ (lachje) Het geflirt leidde tot een huwelijkscrisis bij de Wagners. In 1858 scheidden Richard en Minna. Hij keerde ook de Wesendoncks de rug toe en vertrok naar Venetië.

©Debby Termonia

‘Toen ik mijn eerste stappen in de Zwitserse operawereld deed, heb ik met het idee gespeeld in openlucht een concertante opvoering van ‘Tristan en Isolde’ te brengen. Het grasveld voor het museum is daarvoor erg geschikt. Ik zag al een grote picknick voor mij. Maar het is er nooit van gekomen. Zürich is eigenlijk niet zo zot van Wagner. ‘Wagner schreef geen picknickmuziek’, kreeg ik ook te horen. Dat klopt, natuurlijk.’

Als directeur van het Kamerorkest Zürich organiseerde Cahn wel concerten ín het museum. ‘Ik koos muziek die aansloot bij de collectie of bij de tijdelijke expo’s. Die kruisbestuiving vind ik belangrijk. Helaas ken ik niet zo veel operadirecteurs die regelmatig naar een museum gaan. Omgekeerd is dat ook zo. Te veel professionals in de cultuursector sluiten zich op in hun eigen kringen, terwijl het net boeiend is je te laten beïnvloeden door andere kunstvormen.’

Tijdens zijn vakantie zal je Cahn nooit treffen op toeristische plaatsen. In Siberië, Oeganda of Madagaskar wordt de kans groter. ‘Ik vermijd plaatsen waar je dezelfde winkels en restaurants opzoekt als tijdens het werkjaar. Ik heb een totale breuk nodig. Als ik in de zomer geen afstand kan nemen, word ik moe en kan ik me niet meer laten inspireren. Dat geldt allicht voor de meeste mensen. De enige die dat blijkbaar niet nodig heeft, is mijn collega Sidi Larbi Cherkaoui, de artistiek directeur van Ballet Vlaanderen. Ik heb hem nog nooit horen zeggen: ‘Ik ben aan vakantie toe.’ Die blijft maar werken. Larbi is een perpetuum mobile.’

Aviel Cahn (44) is geboren in Zürich. Hij studeerde af als jurist en volgde ook een zang- en piano-opleiding. Van 2001 tot 2004 was hij hoofd planning en casting van de Nationale Opera Finland. Daarna was hij tot 2006 operadirecteur van het Stadstheater Bern. Van 2006 tot 2008 was hij directeur van het Züricher Kammerorchester. In 2009 werd hij intendant van wat nu Opera Vlaanderen is. Zijn mandaat loopt in 2019 af. Dan wordt hij intendant bij het operahuis Le Grand Théâtre de Genève.

Zijn favoriete museum is Museum Rietberg in Zürich. Het opende in 1952 de deuren in de luxueuze villa van de Duitse ondernemer Otto Wesendock. Hij had ze laten bouwen in 1857. Later kwam ze in handen van de familie Rieter. De stad Zürich kocht het gebouw in 1945 en besliste enkele jaren later er een museum van te maken. De collectie van de Duits-Zwitserse bankier Eduard Freiherr von der Heydt vond er onderdak. Hij verzamelde tribale kunst uit Afrika, Oceanië, Azië en Zuid-Amerika. Het is het enige museum in Zwitserland met niet-westerse kunst. De vaste collectie telt een schat aan uitheemse maskers, beelden, gewaden en andere objecten. Er lopen constant tijdelijke tentoonstellingen.

Ander moois in de buurt

Belvoirpark en Bederhof. ‘Vlak bij Rietberg zitten twee toprestaurants. Belvoirpark maakt deel uit van een kokschool. De leerlingen worden er opgeleid door topchefs. Ook de bediening is af. Bederhof was vroeger heel saai, mijn leraars van het gymnasium gingen er ’s middags lunchen. Vandaag is het een hippe tent met een fantastische bar.’

Mythenquai. ‘Het mooiste strand van de stad, aan het meer van Zürich. Als kind ging ik er vaak naartoe.’

Volgende week: Het Kunsthaus in Bregenz, de favoriet van kunstenares Berlinde De Bruyckere

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content