‘Ontsnappen is onmogelijk'

Een sculptuur uit ‘The Embalmer’, de solotentoonstelling van Berlinde De Bruyckere in 2015 in Kunsthaus Bregenz. ©BerlindeDeBruyckere

Toen Berlinde De Bruyckere in Kunsthaus Bregenz een expo van de Britse beeldhouwer Anish Kapoor zag, was ze overweldigd. Daar wilde ze ooit ook exposeren. De droom ging in vervulling.

Af en toe komt Lena aandraven met een tennisbal in haar muil. Alsof ze zich al in vakantiestemming voelt. Berlinde De Bruyckere spreekt de hond streng toe, waarna die gedwee afdruipt. De speeltijd tijd is voor later.

We zitten op de speelplaats van de voormalige parochiale jongensschool in Gent. De Bruyckere en haar man, kunstenaar Peter Buggenhout, kochten ze jaren geleden en bouwden ze om tot hun atelier. Voor we aan het gesprek beginnen, leidt De Bruyckere ons kort rond in de werkplaats. In een grote hoge klas hangen gescheurde en verweerde dekens aan de muren. In de zaal ernaast liggen met wax bewerkte dierenhuiden gestapeld op paletten. ‘Work in progress’ voor een nieuwe tentoonstelling in het najaar, in de gerenommeerde galerie Hauser & Wirth in Somerset in Engeland.

Op een tafel staat een maquette van de exporuimte, met aan de muren werken in miniformaat. De Bruyckere wil precies weten hoe de installaties en de ruimte op elkaar inwerken. Het is voor haar van groot belang waar ze tentoonstelt. Het verklaart ook haar keuze voor Kunsthaus Bregenz, een relatief nieuwe kunsthal voor hedendaagse kunst in de Oostenrijkse deelstaat Voralberg. Het gebouw van de Zwitsere architect Peter Zumthor ging in 1997 open.

‘Als kunstenaar denk je weleens: waar zou ik graag tentoonstellen? Toen ik het Kunsthaus in 2003 voor het eerst bezocht voor de tentoonstelling van Anish Kapoor, wist ik het: daar in Bregenz. Het is de ultieme uitdaging voor elke kunstenaar. Vier verdiepingen, vier even grote lege ruimtes. Aan de zalen mag je niets veranderen. Geen muren bouwen om kleinere ruimte te creëren of zo. Er is geen enkele ontsnappingsmogelijkheid. Dat maakt het heel uitdagend.’

Kunsthaus Bregenz, een gelauwerd ontwerp van de Zwitser Peter Zumthor. ©© ARCO / W Wirth

De lichtinval is een extra troef. ‘Elke verdieping bestaat uit vier betonnen muren met daarboven helemaal rond een glaspartij. Daardoor valt er altijd daglicht in de zalen. Voor mijn wassen sculpturen is dat fantastisch. De glans is zoveel mooier dan bij kunstlicht. De beelden ondergaan tijdens de dag ook een transformatie door de veranderende lichtinval. Ze lijken daardoor wel te leven.’

Het licht in Kunsthaus Bregenz is fantastisch voor mijn wassen sculpturen. Het geeft ze een mooie glans.
Berlinde De Bruyckere
kunstenares

De Bruyckere stelde in 2015 in het Kunsthaus tentoon op drie verdiepingen. ‘Cripplewood’ toonde ze er onder meer, werk waarmee ze een jaar eerder België vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië. Voor Bregenz maakte ze ook nieuwe installaties. Drie jaar later denkt ze er nog met veel genoegen aan terug.

‘Het was meer dan een gewone tentoonstelling. De samenwerking met curator Rudolf Sagmeister was erg fijn. Hij betrok de inwoners van Bregenz bij de expo. Hij nodigde slagers en jagers uit omdat hij verwantschap zag met mijn werk. Ik vind dat belangrijk. Een tentoonstelling is er niet enkel voor de cultuurmensen. Er waren ook twee optredens die me na aan het hart lagen: een dansperformance van Romeu Runa, die jaren als model voor mij heeft gewerkt, en een liederenrecital van Aglaia Maria Mika. Iedereen van wie ik hield, werd aan de expo toegevoegd.’

Afstand nemen

Samen met haar man en hun twee kinderen trekt De Bruyckere elk jaar drie weken naar Oyé in Bourgondië, waar ze in 2003 een boerderij hebben gekocht.

Berlinde De Bruyckere. ©Tom Verbruggen

‘We hadden een plek nodig om aan de drukte van de kunstwereld te ontsnappen. Het idee was eerst om er elk jaar juli en augustus door te brengen. Maar twee maanden niet werken kon natuurlijk niet. Het plan was ook om er ateliers te bouwen. Dat is anders uitgedraaid. Oyé is nu een plek waar we afstand nemen van het werk en de dagelijkse beslommeringen. Ik heb dat nodig. Bovendien heb je een verantwoordelijkheid tegenover je kinderen. Toen onze twee zonen er nog niet waren, werkten Peter en ik zeven dagen per week, dag en nacht. Ons sociaal leven bestond uit vernissages. Buiten de kunst was er niets. Met kinderen verandert dat totaal. Al blijf je als kunstenaar altijd een beetje aan het werk. Zie ik een mooie boom in een bos, dan maak ik een foto. Wie weet volgt er een vertaling in een werk.’

‘Voor mij is vakantie ook een moment om na te denken. Ik heb bijvoorbeeld nog geen titel voor de tentoonstelling in Somerset. Die bedenk ik in Frankrijk. Als ik in mijn atelier bezig ben, is dat moeilijker. Dan zit ik er te dicht op. Na de vakantie is het net andersom. De eerste dagen doe ik alleen maar technische afwerking aan sculpturen. Het is moeilijk om weer te beginnen. Soms lijk je als beeldenmaker op een chirurg die twee jaar niet meer heeft geopereerd. Je hebt de handeling even niet meer in de vingers.’

Acht mensen met een grote affiniteit met kunst vertellen deze zomer over hun favoriete museum. Vandaag: Berlinde De Bruyckere over Kunsthaus Bregenz

Berlinde De Bruyckere (54) is de dochter van een Gents slagerskoppel. Ze studeerde plastische en monumentale kunsten aan Sint- Lucas. In 1990 won ze de kunstenaarswedstrijd Jeune Peinture Belge. Negen jaar later vertegenwoordigde ze België voor het eerst op de Biënnale van Venetië. In 2013 deed ze dat opnieuw. De Bruyckere maakt grote, kwetsbare in was gegoten sculpturen van lichamen, bomen, takken, geweien. Vaak roepen ze zowel ontroering als ontzetting op. Ze werkt ook veel met dekens  en paarden.

Haar favoriete museum is Kunsthaus Bregenz in de Oostenrijkse deelstaat Voralberg. Het gebouw is een ontwerp van de Zwitserse architect Peter Zumthor.  De bouw duurde van 1990  tot 1997. Een jaar later won Zumthor er de Mies van der Rohe Award voor Europese architectuur mee. De vier verdiepingen bestaan uit betonnen muren met daarboven glas, wat continu daglicht in de exporuimtes trekt. Er is geen eigen collectie. Het Kunsthaus nodigt hedendaagse kunstenaars uit om de ruimtes in te vullen. Op dit moment loopt er een expo van de Belgische videokunstenaar David Claerbout.

Meer moois in de buurt

Unterlinden. ‘Op weg naar Bregenz stop ik altijd in het Unterlinden Museum in Colmar om naar het Isenheimer altaar van de 15de-eeuwse schilder Matthias Grünewald te gaan kijken.  Grünewald is een van mijn grote inspiratiebronnen.

 Pfänderbahn. ‘In Bregenz is het heerlijk wandelen langs de vele barokkerken. Voor een mooi uitzicht moet je de kabellift Pfänderbahn nemen.  Die brengt je van 400 meter hoogte in de stad naar de top van de Pfanderberg op 1.200 meter. Je hebt een prachtig zicht over het meer en kijkt uit op drie landen: Oostenrijk, Zwitserland en Duitsland.’

Am Römerholz. ‘Op zo’n 100 kilometer van Bregenz, in Winterthur in Zwitserland, ligt het museumAm Römerholz van de Zwitserse mecenas en verzamelaar Oscar Reinhardt. Zijn collectie bestaat uit zo’n 800 werken, van de 14de totde 20ste eeuw.’

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content