Populisten nu ook echt aan de macht in Italië

De Italiaanse premier, Giuseppe Conte, gaat een ploeg van 18 ministers leiden. ©AFP

In Italië heeft de regering van premier Giuseppe Conte de eed afgelegd. Voor het eerst zijn in een stichtend lid van de Europese Unie de populisten aan de macht.

Italië is een heel nieuw hoofdstuk begonnen in zijn geschiedenis. Net geen drie maanden na de parlementsverkiezingen legden de leden van de regering van premier Giuseppe Conte vrijdagnamiddag in Rome de eed af.

Als alles volgens de planning van Conte en co. verloopt, zwaaien de anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging en de antimigratiepartij Lega de volgende vijf jaar de macht in de derde economie van de eurozone. Het is de eerste keer dat de populisten aan de macht komen in een stichtend lid van de Europese Unie.

Afkeur voor euro

De installatie van de regering vormt het slot van een knotsgekke week. Begin deze week leek Italië immers nog op weg naar nieuwe verkiezingen nadat president Sergio Mattarella zijn veto gesteld had tegen de regeringsploeg die Luigi Di Maio, de leider van de Vijfsterrenbeweging, en Lega-leider Matteo Salvini in de steigers gezet hadden.

Het centrumlinkse staatshoofd maakte bezwaar tegen de toekenning van de portefeuille Economie en Financiën aan Paolo Savona. De 81-jarige econoom maakt immers geen geheim van zijn afkeur voor de Europese eenheidsmunt.

Mattarella poogde aanvankelijk een technocratenkabinet onder leiding van de voormalige IMF-topper Carlo Cottarelli in de arena te sturen. Maar die plannen stuitten op het verzet van vrijwel alle politieke partijen.

Europese Zaken

In een poging vervroegde verkiezingen eind juli alsnog af te wenden zette Luigi Di Maio donderdag een slotoffensief in. Hij overtuigde Salvini nog een keer te proberen een regeringsploeg in elkaar te boksen.

De puzzelstukjes vielen in elkaar zodra de Lega-leider ermee ingestemd had de omstreden Savona niet de portefeuille Economie en Financiën maar die van Europese Zaken toe te vertrouwen. Savona krijgt Enzo Moavero Milanesi als minister van Buitenlandse Zaken naast zich.

In tegenstelling tot Savona is Milanesi een eurofiel. Hij werkte 20 jaar in Brussel en was minister van Europese Zaken onder Mario Monti en Enrico Letta (2011-2014).

Vicepremiers

De zware portefeuille Economie en Financiën gaat uiteindelijk naar Giovanni Tria, een hoogleraar Economisch Beleid die qua fiscaal beleid dicht bij de ideeën van de Lega staat maar wel voorstander is van een verder Italiaans lidmaatschap van de eurozone.

We gaan intens werken om de politieke objectieven uit het regeringscontract te realiseren. We gaan vastberaden aan de slag om de levenskwaliteit van alle Italianen te verbeteren.
Giuseppe Conte
Italiaanse premier

Geen van beide kopstukken van de Lega en de Vijfsterrenbeweging neemt het premierschap voor zijn rekening. Die post gaat dus naar de politieke neofiet Giuseppe Conte.

Di Maio en Salvini worden wel allebei vicepremier. De leider van de Vijfsterrenbeweging komt daarnaast aan het hoofd van het ministerie van Economische Ontwikkeling en Arbeid te staan terwijl zijn Lega-concullega Binnenlandse Zaken krijgt.

Levenskwaliteit

De nieuwe bestuursploeg telt uiteindelijk 18 leden, onder wie slechts vijf vrouwen. Hoewel de Vijfsterrenbeweging bij de verkiezingen op 4 maart bijna dubbel zoveel stemmen haalde als de Lega, zijn de ministerposten min of meer gelijk verdeeld.

'We gaan intens werken om de politieke objectieven uit het regeringscontract te realiseren. We gaan vastberaden aan de slag om de levenskwaliteit van alle Italianen te verbeteren', stelde premier Conte.

In dat regeerprogramma keren de populisten het besparingsbeleid en het 'diktat' uit Brussel de rug toe. De nieuwe regering gaat het geld laten rollen om groei te creëren en de Italiaanse overheidsschuld te doen dalen.

Armoedegrens

De Vijfsterrenbeweging en de Lega voeren bijvoorbeeld een vlaktaks is en gaan de pensioenleeftijd verlagen. Daarnaast krijgen Italianen die flirten met de armoedegrens, maandelijks 780 euro als ze arbeidsbemiddeling aanvaarden. Voorts zijn ze van plan een minimumuurloon en gratis kinderopvang in te voeren.

We gaan geen mirakels beloven. Maar ik zou toch graag hebben dat ons land dankzij deze regering van de verandering binnen enkele maanden minder belastingen betaalt, veiliger is, meer jobs en minder migranten telt.
Matteo Salvini
Leider Lega

Economen schatten dat aan de geplande maatregelen een prijskaartje van zeker 108 tot 126 miljard euro hangt. De populisten denken die te financieren met de opbrengst van de strijd tegen fiscale fraude. Ze rekenen ook op een bijsturing van de Europese begrotingsregels.

'We gaan geen mirakels beloven. Maar ik zou toch graag hebben dat ons land dankzij deze regering van de verandering binnen enkele maanden minder belastingen betaalt, veiliger is, meer jobs en minder migranten telt', stelde Matteo Salvini.

Internationaal debuut

Voor de nieuwe ploeg effectief uit de startblokken kan schieten, moet ze begin volgende week nog het vertrouwen krijgen van het parlement. Maar dat is in principe een formaliteit.

Conte zal zaterdag tijdens de militaire parade voor de nationale feestdag al wel president Mattarella flankeren op de eretribune. En eind volgende week vertegenwoordigt hij zijn land een eerste keer op de internationale scène als hij in Canada deelneemt aan de G7, de top van belangrijkste industrielanden.

Later deze maand volgt de eerste confrontatie met zijn collega's van de 28 Europese lidstaten tijdens een top. De EU zal met meer dan gewone aandacht de politieke ontwikkelingen in Italië volgen.

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect