Ruslands trage, maar zekere vooruitgang naar gesorteerde afvalverzameling

Sfera Ekologii ©Sfera Ekologii

De enorme bergen afval rondom Russische steden ontsieren het platteland, vervuilen de lucht en veroorzaken regelmatig brand. Europa recyclet en hergebruikt tot 65% van het afval, terwijl dit in Rusland hoogstens 3-4% is. Dit is het gevolg van de Russische houding tegenover grondstoffen, het lobbyen van de grote Russische afvalverzamelaars en de onderontwikkelde infrastructuur. Hoewel, de situatie gaat er geleidelijk op vooruit. Kommersant probeerde te onderzoeken wie afval in categorieën sorteert en hoe men anderen kan motiveren om hetzelfde te doen.

Anton Kuznetsov raakte verzeild in de afvalsector in een tuin in Moskou. De eigenaars van de wodkakiosken, die ontstonden begin jaren ’90, loosden hun afval vlak onder ramen van flatgebouwen. Anton en zijn vrienden begonnen met een “buurtinitiatief”. “Eerst bespraken we dit met de Kaukasiërs die de eigenaars waren van deze kiosken, daarna begonnen we gewoonweg het afval samen te persen en in stapels te sorteren. Toen kwamen we te weten dat een aantal soorten afval doorverkoopwaarde hebben”, zegt hij tegen een Kommersant-correspondent, terwijl hij in zijn volle baard wrijft.

Vandaag de dag is Anton CEO van “Sfera Ekologii” (Universum van Ecologie), een bedrijf in Rusland, actief in gesorteerde afvalverzameling en het creëren van milieubewustzijn. De weg die begon als beginnend ondernemer tot een kantoor in het Artplay Design Center dichtbij Kurskayas metrostation, duurde 20 jaar. Naast bedrijven en kantoorcentra – die het merendeel van de klantenlijst omvatten – zijn er vijfduizend personen die gesorteerd afval op regelmatige basis naar verzamelplaatsen van Sfera Ekologii brengen in hun eigen tijd, en soms, hun eigen geld uitgeven. "Tsentr Ekologicheskihkh Initsiativ" (Centrum voor milieu-initiatieven) en "Chistaya Planeta" (Schone Planeet) zijn twee andere bedrijven in dezelfde sector. Kuznetsov is zelfs blij met bijkomende rivaliteit: de markt is veel groter dan de huidige aangeboden diensten.

Het idee is vrij eenvoudig: recyclebaar afval (zoals glas, karton, containers, enz.) wordt opgehaald bij degene die het produceren, sorteren, en wordt vervoerd naar een faciliteit waar het wordt gebruikt als productiegrondstof. Het kost niet veel technische innovatie, maar de voordelen zijn enorm. Het alternatief voor gesorteerde verzameling –en recyclage is ofwel verbranding of begraving. Afval verbranden produceert dioxines die kanker veroorzaken, terwijl begraving een gelijk giftig filtraat produceert dat het grondwater vervuilt. Dit is waarom Europa tot 65% van zijn afval recyclet.

Volgens de Programma Manager “Toxic” van Greenpeace Rusland, Dmitri Artamonov, zijn Oostenrijk, Duitsland, en Zwitserland marktleiders in recycling. “De situatie in Rusland verschilt van regio tot regio. Moskou, Rostov-on-Don, Petrozavodsk, en Yaroslavl zijn de meest geavanceerde recyclers,” merkte Kuznetsov op, terwijl hij sprak met Kommersant. Helaas zijn er geen officiële statistieken, maar experts menen dat het recycleratio schommelt rond de 3%, en 4-5% in Moskou en de regio rondom Moskou. “Het draait allemaal om onze overvloed aan grondstoffen. Op hetzelfde moment verhoogde Finland zijn recycling van 0% tot 100% voor bepaalde afvalsoorten tussen de jaren 2000 en 2010, vanwege de stijgende grondstofprijzen.”

Voor de meeste Europeanen, is het recyclen van afval vanzelfsprekend. Daarom zijn de meeste Russische klanten van Ekologii Westerse bedrijven: Tetra Pak, Unilever, Nespresso, Volkswagen, en vele anderen. Non-profits dragen ook hun steentje bij, zoals het Wereld Natuur Fonds, het UN Ontwikkelingsprogramma en de Britse ambassade. “Wanneer expats aankomen in Rusland zijn ze verward, omdat afvalsortering een langdurige gewoonte is. Daarom bevonden we ons, midden jaren 2000, op het juiste moment op de juiste plaats. Er was vraag,” zegt Kuznetsov. Op dit moment neemt deze aanpak een trage vorm aan in Rusland: er worden zelfs geen dodelijke kwikdamplampen of batterijen verwijderd uit de algemene stapels. Zelfs als dit wel zo zou zijn, bevinden de ophaalplaatsen zich voornamelijk binnen afgelegen districten die moeilijk bereikbaar zijn.

De twee voornaamste oorzaken voor dit gebrek aan bewustzijn is een onderontwikkelde infrastructuur en de hoge recyclekosten. De goedkoopste oplossing is om gewoonweg het afval te lozen op stortplaatsen tegen een kostprijs van 1000 roebels per ton. Tegenstrijdige informatie is beschikbaar inzake de andere oplossingen. Volgens Artamonovs voorganger, Elexei Kiselev, oud-coördinator bij het Toxisch Programma van Greenpeace, kost recyclen rond de 250 EUR per ton, terwijl de kosten voor verbranding EUR 500 zijn. The auteurs van het rapport van 2012 gepubliceerd door het Russian Committee for Environmental Control Public Board geloven dat verbranding minder kostbaar is, zeker gezien de hoeveel elektriciteit die wordt opgewekt door het verbranden van afval. Artamonov is ervan overtuigd dat dit de oorzaak is voor het lobbyen door de eigenaars van afvalverbrandingsfabrieken tegen dit type afvalbeheer.

Rusland heeft nagenoeg geen infrastructuur voor afvalscheiding. Hoezeer individuelen ook hun best doen om afval te scheiden, moet het toch opnieuw gesorteerd worden, professioneler, alvorens het wordt gerecycled. Er zijn niet minder dan 10 soorten plastic. Sommigen zijn geschikt voor voedselopslag, anderen voor niet-voedseldoeleinden. Deze sortering kan alleen met de hand gebeuren of door het gebruik van dure apparatuur. Niemand doet daar moeite voor. Plarus in Solnechnogorsk en RB-Group in Gus Khrustalny zijn de zeldzame uitzonderingen. Daarom, volgens Rostech Corporation, heeft Rusland 31 biljoen ton afval verzameld op 200 stortplaatsen, met 15% van dit totaal dat er op jaarlijkse basis nog bijkomt. Tussen de 7 en 10% nieuw afval wordt verbrand, 3% wordt gerecycled en de rest wordt begraven onder een dunne laag grond, op zijn best, ontbind en vervuilt dus de lucht.

Artamonov gelooft dat het publiek niet gemakkelijk milieubewustzijn zal creëren zonder overheidshulp. “Er moet een verpakkingsbelasting worden ingevoerd en aankopen van producenten voor gerecyclede goederen moeten worden gesubsidieerd.” zegt hij met overtuiging. Op dit moment bekijkt de overheid slechts de resoluties. Begin 2012 voerde de overheid van Moskou een experiment uit. Een groep aannemers werd aangesteld om gesorteerd afval te verzamelen en recyclen. Het project werd geraamd op 70 biljoen roebels en zou 15 jaar duren.

Begin 2015 voerden Greenpeace-activisten een studie uit (die Kommersant behandelde in Volume Nr. 109, 06/24/2015) over contractuitvoering. Het bleek dat er van de 162 locaties, vastgelegd door het contract, een kwart niet werkten, terwijl 23 anderen werkten op onregelmatige wijze. Wat betreft meerkleurige afvalcontainers voor gesorteerde verzameling, neergezet in de parken van Moskou in 2012-2013, bleek hun functie vooral decoratief. “Ik kwam niet te weten waar het afval van deze vuilbakken naartoe ging en kwam tot de vaststelling dat het gewoonweg werd geloosd in een gewone container en naar een stortplaats werd gebracht,” zegt Kuznetsov vastbesloten.

In december 2014 nam de deelstaat Duma enkele amendementen aan inzake de afvalwet, die stimulansen biedt voor recycling. “Het moet worden verbeterd met ondergeschikte voorschriften die de specificaties verschaffen, maar de algemene trend is positief“, merkt Artamonov op. Gebaseerd op de inhoud van het Greenpeace-rapport inzake recycleproblemen van het project, begonnen veel aannemers met verbeteren nadat het rapport werd uitgegeven. Het belangrijkste onderdeel blijft: een goed milieubewustzijn creëren bij mensen en bedrijven. Op de korte termijn, wil Kuznetsov afvalvrije processen implementeren bij productiefabrieken. Productieafval zal snel en efficiënt worden verzameld, teruggebracht naar de fabriek en worden omgezet in grondstof. Dit is niet alleen milieuvriendelijk, maar ook winstgevend. Een sterk argument in tijden van crisis.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud