‘Catalaanse bedrijven zijn doodsbang van dit referendum'

©AFP

De ondernemers bijten op hun nagels terwijl Catalonië een explosief weekend tegemoet gaat. ‘Iedereen droomt van de dag na het referendum en hoopt dat dit zonder ongelukken passeert.’

Carlos Rivadulla stapt met een snelle tred zijn kantoor in hartje Barcelona binnen. De ondernemer is een man met een missie. ‘Weet je dat er maar drie zakenmensen openlijk hun stem laten horen tegen het referendum.’, zegt hij. ‘Ik ben er een van. De rest heeft schrik.’ De Catalaan uit zich graag bij lokale en buitenlandse media. ‘Deze regio heeft zo veel te verliezen.’

Rivadulla is voorzitter van een werkgeversorganisatie die 400 bedrijven vertegenwoordigt. ‘Geen enkele bedrijfsleider wil zijn naam opgeven als het over deze kwestie gaat’, zegt hij. ‘Het onafhankelijkheidskamp is enorm machtig. Het controleert de regionale overheid en veel steden. Niemand wil daar ruzie mee. Niemand wil zijn contracten op het spel zetten.’

Het verschil met pakweg het Schotse referendum van drie jaar geleden of het brexitreferendum van vorig jaar is groot. Toen kozen de bedrijven een kant of dreigden ze zelfs met een vertrek als het tot een breuk kwam. Voetbalclub FC Barcelona trok haar stoute schoenen aan en schaarde zich achter een stembusgang. Voorts kwam haast geen enkel Catalaans bedrijf met een statement, laat staan een oproep voor of tegen onafhankelijkheid.

Democratie

Zo terughoudend de zakenwereld zich opstelt, zo enthousiast zetten duizenden burgers hun roep voor democratie kracht bij. Onderweg in de stad zien we overal Catalaanse vlaggen hangen. Op bijna alle pleintjes staan kleine groepen met spandoeken en luidsprekers. Ouders met kinderen, keurig geklede oudere dames en studenten. Iedereen lijkt mee aan boord. ‘Catalonië is een onderdrukte natie’, predikt een man die van kop tot teen in het rood is geschilderd.

Het gaat de meeste van die demonstranten opmerkelijk genoeg niet over de onafhankelijkheid op zich. Ze eisen vooral het recht om zondag te stemmen. Welk vak ze in het stemhokje zullen aanvinken, laten ze vaak in het midden, op een overtuigde groep onafhankelijkheidsstrijders na. We merken tientallen borden op met afbeeldingen van het cartoonvogeltje Tweety. Sinds duizenden leden van de Spaanse Guardia Civil in de haven van Barcelona onderdak hebben gekregen op een cruiseschip met het figuurtje van Looney Tunes op, is Tweety het symbool bij uitstek geworden van de strijd om democratie.

Brigitte Verkinderen, van de Belgische kamer van koophandel in Barcelona, droomt van de dag na het referendum. ‘Dat dit allemaal voorbij is zonder accidentjes’, zegt ze. Verkinderen woont al 17 jaar in de Catalaanse hoofdstad. Dit heeft ze nog nooit gezien. ‘Catalonië en Madrid komen zelf niet meer uit deze crisis’, vreest ze. ‘Er moet iemand van buitenaf komen bemiddelen. Liefst uit Europa.’ De ‘keiharde dialectiek’ van beide kanten jaagt haar schrik aan.

Al denkt ze niet dat de boel dit weekend zal ontploffen. ‘Catalanen zijn Feniciërs’, zegt ze. ‘Een volk van handelaars. Er is het spreekwoord dat als een Catalaanse wijnhandelaar zijn flessen hoort trillen, hij meteen kiest voor de veilige optie.’ Dat is vermoedelijk wat zondag zal gebeuren, voorspelt ze. ‘Tot dan krijgen we een theaterstuk. Waarbij de ene tenor hoger en luider wil zingen dan de andere.’

Doodsbang

‘Toch zijn Catalaanse bedrijven doodsbang’, merkte Verkinderen. ‘Omdat er altijd die kleine kans is dat er iets misloopt. Als het referendum tot onafhankelijkheid leidt, dan ligt Catalonië met klikken en klakken buiten Europa.’ Volgens haar heeft de regio al zware schade opgelopen door de onafhankelijkheidsstrijd.

Ze belooft ons nog Belgische contacten op te bellen. En ze hoort eens bij een Catalaanse vriend die cava exporteert. Een paar uur later mailt ze: ‘Het is nog erger dan ik dacht. Zelfs het cavabedrijf wil niet spreken.’ De Belgische bedrijven mogen we niet eens bij naam vermelden.

’s Avonds klokslag 22 uur. Door de straten van Barcelona klinkt een oorverdovend geratel. Aan de vensters van appartementsblokken verschijnen steeds meer inwoners die met potten en pannen lawaai maken. Het geluid lijkt van alle kanten te komen. Tien minuten later sterft het weer weg. Het Latijns-Amerikaanse gebruik is een dagelijkse routine geworden.

Ook op straat komt het protest ’s avond helemaal op gang. Al blijft de sfeer gemoedelijk. De politie, zowel de regionale Mossos d’Esquadra als de nationale Guardia Civil, kijkt vanop een afstand rustig toe. De Catalanen willen een revolutie, maar wel een met de glimlach, zegt iemand. De regio kent inderdaad geen recente geschiedenis van gewelddadig protest.

De volgende dag kunnen we na lang aandringen bij Flanders Trade and Investment (FIT) in Barcelona terecht. Kantoorverantwoordelijke Ingrid De Grande is niet happig om over het referendum te spreken. ‘Bij het Vlaamse zakenleven heerst er een consensus om er zich niet uit te spreken’, zegt ze. ‘Ze stellen hier Catalaanse werknemers tewerk. Die zijn verdeeld. Ze willen absoluut geen standpunt innemen.’

‘De bedrijven willen stabiliteit’, hint De Grande. ‘Die staat garant voor voorspoed. De Vlaamse bedrijven hier gebruiken Barcelona ook als springplank voor de rest van Spanje.’ Ze wil niet gezegd hebben dat dat betekent dat ze zich tegen het referendum verzetten.

Volgens de FIT-ambassadrice is er geen negatieve tendens merkbaar inzake de Vlaamse investeringen in Catalonië. Ook ongeruste telefoontjes bleven uit. Hetzelfde is te horen bij Accio, de Catalaanse evenknie van FIT. ‘Ik heb niet de indruk dat dit buitenlandse bedrijven nerveus maakt’, sust CEO Juan Romero. ‘Zelfs als we onafhankelijk worden, blijven we bij de EU. Zaken zijn zaken. Politiek is politiek.’

Nieuwe grens

De grootste succesfactor van FC Barcelona is dat de club in de Spaanse liga kan spelen. Zonder de rest van het land staat ze nergens. Bij de economie is het net zo.
carlos rivadulla
catalaanse ondernemer

‘Nonsens’, zegt ondernemer Rivadulla als we dat standpunt bij hem aftoetsen. ‘Europa is belangrijk voor Catalonië. Maar Spanje is veel belangrijker. Kijk naar de bank La Caixa. Die zit in Barcelona maar heeft honderden kantoren in heel Spanje. Een nieuwe grens zou voor haar dramatisch zijn. Zo zijn er nog veel voorbeelden. Lidl, Nissan en Sony werken allemaal vanuit Barcelona.’

Rivadulla stuurt ons de deur uit. Hij moet nog heen en weer naar Madrid. ‘Tekenend’, zegt hij. ‘Madrid en Barcelona kunnen niet zonder elkaar. ‘Hij sluit af met een voetbalwijsheid. ‘Weet je wat de grootste succesfactor is van FC Barcelona? Dat is niet Messi. Wel het feit dat de club in de Spaanse liga kan spelen. Zonder de rest van het land staat ze nergens. Dat geeft de economische realiteit van Catalonië weer.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect