nieuwsanalyse

De zeven dode mussen van het Vlaamse zomerakkoord

Het historisch zomerakkoord van Vlaams minister-president Geert Bourgeois hangt met haken en ogen aaneen. ©BELGA

Het grote akkoord dat de ‘historische’ regering-Bourgeois zaterdag na een marathonoverleg bereikte, bevat heel wat gaten en losse eindjes.

De grootste hervormingsregering ooit.’ Zo klopte Vlaams minister-president Geert Bourgeois zich zaterdag op de borst bij de voorstelling van het akkoord dat zijn regering na twintig uur onderhandelen afklopte. ‘We maken vandaag een grote omslag rond duurzaamheid’, zei hij.

De oppositie reageerde kritisch. De sp.a bestempelde het 21 juli-akkoord als een Miss World-akkoord: ‘wereldvrede beloven, maar niet zeggen hoe’. De voorbije dagen bleek ook dat heel wat maatregelen weinig inhouden, afhangen van federale goedkeuring of eigenlijk uitstel betekenen. Is de Vlaamse regering blij met een dode mus?

1. Betonstop: geen enkel budgettair engagement

Eind 2016 gaf de regering-Bourgeois haar fiat aan het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV), dat de principes van de betonstop bevat. Zaterdag keurde de Vlaamse ploeg een ‘strategische visie’ over het BRV goed, ‘met dien verstande dat deze beslissing geen enkel financieel of budgettair engagement inhoudt’. Maar de geagendeerde zes thematische beleidskaders, die het BRV moeten uitvoeren in de praktijk, raakten er niet door. ‘Dit BRV is gewoon het Witboek met een nieuw strikje errond’, vindt Vlaams Parlementslid Lydia Peeters (Open VLD).

De financiële impact van de betonstop blijft onduidelijk. De regering stelt een brede vork tussen 2 en 9 miljard euro voorop. Eigenaars die hun grond in waarde zien dalen, krijgen hun schade - zoals eerder beslist - voor 100 procent vergoed. Het instrumentendecreet, dat de regering goedkeurde, legt weliswaar vast welk ‘gereedschap’ de overheden daarvoor kunnen gebruiken. Maar het is nog altijd onduidelijk welke en hoeveel gronden precies getroffen zijn door de betonstop.

Bovendien is het de vraag of Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) het cruciale instrumentendecreet, dat nog naar de Raad van State moet, de  komende maanden door het parlement kan jagen. Veel parlementsleden staan niet te springen om hun kiezers net voor de verkiezingen tegen de haren te strijken.

2. Energieplan: ambities teruggeschroefd

Het Energieplan van Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open VLD) legt de Vlaamse doelstellingen voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie tegen 2030 vast. ‘Ambitieuze doelstellingen, maar  ook ambitieuze engagementen’, zei Bourgeois.

Maar het goedgekeurde plan blijkt een stuk minder ambitieus dan wat Tommelein eerder op tafel had gelegd. Zo moet Vlaanderen tegen 2030 9 procent minder groene elektriciteit produceren dan gepland. Tussen 2020 en 2030 moeten er maar 200 in plaats van 300 windmolens bijkomen.

De regering wil daarentegen meer inzetten op biobrandstoffen in de transportsector. Maar die biobrandstoffen, gemaakt van biomassa en gemengd met fossiele brandstoffen, zijn net erg omstreden omdat ze weinig effect hebben op de CO2-uitstoot.  Bovendien is Vlaanderen voor de vaststelling van biobrandstoffen afhankelijk van de  federale regering.

3. Stookolieketelban: meteen afgeblazen

De grootste misstap van de regering was  ongetwijfeld het zaterdag aangekondigde verbod op de verkoop van nieuwe en de plaatsing van tweedehandse stookolieketels vanaf 2021. Volgens het Energieplan geldt het verbod enkel bij nieuwbouw en ingrijpende renovaties.

Minister Tommelein moest zijn communicatieblunder maandag rechtzetten na groot protest van de brandstoffenleveranciers, die niet op de hoogte waren. Pas in 2035 komt er een algemeen verbod op stookolieketels, al wil Tommelein die deadline vervroegen. Maar aangezien dat geen Vlaamse materie is, moet Tommelein daarvoor vriendelijk de toestemming vragen aan zijn federale collega’s.

4. Verlaagde btw op slopen:  verwarring troef

 In Belgische centrumsteden bestaat vandaag een verlaagd btw-tarief van 6 procent voor het afbreken en heropbouwen van een woning. Vlaanderen wil die maatregel uitbreiden naar alle Vlaamse stads- en dorpskernen, kondigde Tommelein zaterdag aan. De Vlaamse Confederatie Bouw werd daarop overspoeld met vragen. Nochtans is de btw-verlaging verre van goedgekeurd. Niet de Vlaamse, maar de federale regering beslist namelijk over de btw.

Aan het voorstel hangt bovendien een prijskaartje van 114 miljoen euro, liet het  Rekenhof weten. Tommelein maakte eerder in het parlement duidelijk dat Europa een algemene btw-verlaging niet ziet zitten. De Vlaamse regering zag de bui duidelijk al hangen. ‘Als alternatief voor of aanvulling op’ de btw-verlaging droomt Vlaanderen in het energieplan van de invoering van een slooppremie.

5.  Statiegeld:  heel misschien na 2023

 

 De invoering van statiegeld op plastic flessen en blikjes was het meest omstreden voorstel op de Vlaamse regeringstafel. Schauvliege vond de maatregelen essentieel om zwerfvuil tegen te gaan, Open VLD en de N-VA moesten er onder druk van de handel niets van weten. Als compromis koos de regering voor een ‘ambitieus en omvattend’ verpakkingsplan in de strijd tegen plastic en zwerfvuil.

Zo moet tegen 2025 95 procent van  alle huishoudelijke verpakkingen en tegen 2023 65 procent van alle soorten plastic  ingezameld en gerecycleerd  worden.  Dat zijn geen beslissingen van de Vlaamse regering. ‘De verpakkingssector heeft een ambitieus  engagement ter zake opgenomen’, stelt de regering lovend.

Als de sector zijn eigen doelstellingen niet ‘op significante wijze’ haalt, wil de Vlaamse regering boetes opleggen. Pas als de doelstellingen in 2023 niet bereikt zijn, zal de regering de sector ‘vragen’ om statiegeld te organiseren. Maar de sector kan dan evengoed kiezen voor het alternatief van een beloningssysteem voor de inzameling van zwerfvuil, zoals bij een papierslag. ‘Een eersteklas staatsbegrafenis voor het statiegeld’, sneerde de oppositiepartij Groen.

Ook de maatregelen om het gebruik van plastic zakjes in winkels tegen te gaan, vallen bijzonder licht uit. De regering besliste om ‘in een eerste stap’ de gratis lichte plastic draagtassen aan de winkelkassa te verbieden. Van een algemeen verbod op wegwerpkassazakken is geen sprake omdat het niet 100 procent zeker is dat alternatieve zakken milieuvriendelijker zijn. ‘In overleg met de sector’ wil de regering wel bekijken of er ecologische alternatieven bestaan voor zakken die niet onder het gratis verbod vallen, zoals de groente- en fruitzakjes en zwaardere draagtassen.

Een van de weinige concrete maatregelen uit het verpakkingsplan die de burger op korte termijn zal voelen, is de uitbreiding van de PMD-zak. Tegen eind 2019 moeten Vlamingen alle huishoudelijke kunststofverpakkingen in de blauwe zak steken.

6.  Kilometerheffing voor auto’s: in het beste geval binnen 6 jaar

 

 Volgens veel experts is een kilometerheffing voor personenwagens een belangrijk instrument om de groeiende files te verminderen. Al in 2009 kondigde toenmalig Vlaams  minister van Mobiliteit Hilde Crevits (CD&V), vandaag viceminister-president, daarvoor een proefproject aan. Bijna tien jaar later puilen de Vlaamse regeringslades uit van de bestelde studies.

Zaterdag besliste de regering als onderdeel van het klimaatplan van Schauvliege dat er een budgetneutrale slimme kilometerheffing ‘zal’ komen voor auto’s. Zelfs de voluntaristische minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) moest toegeven dat het enkel om een ‘politiek  engagement’ gaat. De volgende regering moet de eigenlijke beslissing nemen. Volgens Weyts komt de heffing er ‘in het beste geval’ in 2024 of 2025. Een studie zoekt uit wat de beste technologie is om de heffing in te voeren.

Het is dus niet aan de volgende Vlaamse regering, maar de regering daarna om de onpopulaire maatregel te nemen.

7.  Supersnel internet:  gesust met oude beloften

 

 Vlaams minister van Innovatie Philippe Muyters (N-VA) opperde enkele maanden geleden het voorstel om een eigen Vlaams glasvezelnetwerk voor supersnel internet te ontwikkelen. Muyters liet dat plan dit weekend varen nadat hij de telecombedrijven Proximus en Telenet naar eigen zeggen tot beloften had gedwongen over hun supersnel internet.

De realiteit is dat de partijen een vaag ‘memorandum of understanding’ sloten. Daarin beloven Proximus en Telenet dat ze tegen 2020 ‘elke Vlaming’ een internetsnelheid aanbieden van een gigabit per seconde. Dat is meer dan een verdubbeling vergeleken met nu. Muyters wil die beloften grondig controleren.

Maar de maatregelen zijn helemaal niet nieuw. De streefcijfers hadden de telecomoperatoren zichzelf al opgelegd. Bovendien plakt het akkoord geen percentages op de dekking die de beide operatoren moeten halen. Er is evenmin een concreet tijdspad voor de verdere toename van de snelheid naar 2,5 gigabit.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content