1
column

Het middeldenken scheert hoge toppen

©Dieter Telemans

Vindt u ook dat een en ander dringend op de schop moet? Dan zit u op dezelfde golflengte als onze opiniemakers. Wat keilen jullie met plezier de prullenmand in, vroegen we hun.

Door Frank Van Massenhove, voorzitter van de federale overheidsdienst Sociale Zekerheid. Schrijft in eigen naam.

Toen Alexander De Croo voorzichtig voorstelde dat een aantal bevoegdheden die eerder naar de regio’s waren doorgeschoven beter geherfederaliseerd werden, waren sneren als ‘achterlijk’ en ‘belgicist’ zijn deel. De Croo ging met zijn uitspraak in tegen de al decennia durende tendens dat de enige mogelijke bevoegdheidsbeweging een eenrichtingsverkeer naar de deelstaten is.

We verwachten van politici dat ze bij elk probleem stante pede en het liefst zonder enige twijfel onmiddellijk aangeven wat moet gebeuren.

Zelf denk ik dat de beste regel om bevoegdheden toe te kennen het subsidiariteitsprincipe is. Met die zin maak ik me direct schuldig aan iets wat absoluut moet opgeruimd worden: het middeldenken.

De mens in het algemeen en de politieke mens in het bijzonder heeft de onhebbelijke gewoonte om, als hij geconfronteerd wordt met een probleem, er onmiddellijk een oplossing voor te hebben. Natuurlijk moeten burgers en journalisten in het bijzonder meerdere handen in eigen boezem steken.

Want we verwachten van ministers en partijvoorzitters dat ze bij elk probleem stante pede en het liefst zonder enige twijfel onmiddellijk aangeven wat moet gebeuren. Je kan het hen niet kwalijk nemen dat ze dan onmiddellijk in de gereedschapskist van hun ideologie duiken. Die puilt uit met alle mogelijke aftandse middelen en onwetenschappelijke veronderstellingen die dateren uit de tweede industriële revolutie en die nadien amper bijgesteld werden.

Methode

Iedere niet-plagiërende academicus weet dat je bij probleemstellingen het best eerst alle data verzamelt, alle theoretische verklaringen doorneemt, de mogelijke oplossingen in kaart brengt, op zoek gaat naar voorbeelden in het binnen- en vooral in het buitenland en dan een voorzichtige prognose maakt. Die wetenschappelijke methode zie je nagenoeg nooit toegepast in het echte leven.

De mens in het algemeen en de politieke mens in het bijzonder heeft de onhebbelijke gewoonte om, als hij geconfronteerd wordt met een probleem, er onmiddellijk een oplossing voor te hebben.

Dus grijpen politici die vaststellen dat het in ons land moeilijk is om gezamenlijk de milieudoelstellingen te halen of om onze enorme mobiliteitsproblemen op te lossen, onmiddellijk naar de voor hen ideologisch interessante oplossingen. Die gaan altijd uit van de volheid van bevoegdheden, terwijl nogal wat indicatoren aanduiden dat zoiets in een complexe wereld waarschijnlijk een mythisch verlangen is.

Je hoeft maar een krant te openen om voorbeelden te vinden van het teruggrijpen naar oplossingen uit de tijd dat de wereld eenvoudig en klein was, zonder rekening te houden met een omgeving die volatiel, onzeker, complex en ambigu is.

'Schaalvoordelen'

Als zich in een overheidsorganisatie of een sterk betoelaagd instituut problemen voordoen, vooral als die financieel zijn, hoor je snel de roep om fusies. Ik maakte het mee met de Vlaamse Opera en het Vlaamse Ballet en het is nooit uit de lucht als er over de redesign van de federale overheid gesproken wordt. ‘Dan zijn er schaalvoordelen’, hoor je steevast. In een wereld die zich nog maar weinig gelegen laat aan instituten, maar waar driftig gezocht wordt naar netwerken over alle grenzen heen, is dat al lang niet meer het geval.

Terwijl dat maar een van de middelen is, is de vergadering voor de meeste managers een doel.

Toen de Vlaamse partijen de unieke gelegenheid kregen fundamenteel over het kindergeld na te denken, dacht geen enkele partij eraan dat we niet meer in 1944 leven. Toen betekende een kind krijgen een automatisch verarming, op een kleine minderheid na. Je kreeg alleen de bekende kreten als ‘ieder kind is belangrijk’ te horen.

Kris Peeters vond er in zijn speurtocht naar werkbaar werk niets beters op dan uren niet meer per week, maar per jaar te tellen. Terwijl de arbeidsresultaten voor het gros van de werknemers helemaal niet meer in uren en in aanwezigheid kunnen worden uitgedrukt.

Een bede aan iedereen die professioneel beslist: onderdruk de doener in je

Laat ons vooral niet denken dat het voorbijgaan aan voorafgaande analyses zich beperkt tot het politieke niveau. Het middeldenken scheert hoge toppen in menige organisatie en bedrijf. Als zich een probleem voordoet, is de gebruikelijke reactie een vergadering bijeenroepen. Terwijl dat maar een van de middelen is, is de vergadering voor de meeste managers een doel.

Een bede aan iedereen die professioneel beslist: onderdruk de doener in je, neem de tijd je te informeren, tik alle alternatieven af op hun efficiëntie, volg desnoods een cursus wetenschappelijke methodes en verlos de wereld van onnuttige maatregelen, onwerkbare wetten en frustrerende reglementen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content