interview

‘Mensen geloven in steden, niet meer in staten'

©Felix Kalkman

Een idee uit een bestseller realiseren. Dat lukt de Amerikaanse politiek filosoof Benjamin Barber. In het najaar komt in Den Haag een nieuw Wereldparlement van Burgemeesters uit de hele wereld voor het eerst bijeen. Burgemeesters aan de macht, is het motto.

Het is een beetje als de stichting van de Verenigde Naties, jubelt Benjamin Barber als we hem in zijn thuisstad New York spreken. Enkele uren later maakte hij gisteren het grote nieuws op een persconferentie wereldkundig. De oproep in zijn boek ‘If Mayors ruled the World’ wordt werkelijkheid. Er komt een parlement voor burgemeesters. ‘We praten over een revolutie, zegt hij. Als het aan globaliseringsgoeroe Barber en tientallen burgemeesters van wereldsteden ligt, onderhandelen straks niet langer premiers en presidenten over het oplossen van wereldproblemen, maar burgemeesters. Ze komen in september in Den Haag voor het eerst bijeen om het Wereldparlement van Burgemeesters op te richten.

Waarom vindt u zo’n parlement nodig?
Benjamin Barber: ‘Natiestaten werken niet meer. Toen ik een kleine jongen was, moest ik me in New York zorgen maken over griep vanuit Brooklyn of New Jersey. Niet over het zikavirus, of de Mexicaanse griep. Maar in een wereld zonder grenzen heb je ziektes zonder grenzen, een markt zonder grenzen, terrorisme zonder grenzen, technologie zonder grenzen, arbeid zonder grenzen en vluchtelingen zonder grenzen. Terwijl ons bestuur nog steeds gebaseerd is op de grenzen tussen landen. Daarom zijn zoveel regeringen verlamd. Europa functioneert niet omdat Duitse of Franse visa en het Schengengebied niet werken in de vluchtelingencrisis. De vluchtelingen komen gewoon. De democratie is al eeuwen gebonden aan staten en dat werkt niet meer. Mensen geloven er niet meer in, ze vertrouwen hun overheid niet, ze zijn cynisch geworden. De vraag is: is er een nieuwe institutie die beter in staat is te werken aan mondiale problemen? Ja, die is er: de stad.’

De Gentse burgemeester Da niël Termont is gevraagd om de eerste zitting bij te wonen van het Wereldparlement van de Burgemeesters in Den Haag. ‘Wellicht zal ik er spreken’, zegt Termont aan De Tijd. Hij is enthousiast over het plan om burgemeesters van grote steden samen te brengen.

‘Met die contacten kunnen we ook invloed uitoefenen op het federale niveau’, zegt Termont vanuit een taxi in Californië, op weg naar een ontmoeting met de burgemeester van San Francisco. Termont is het eens met de stelling van Barber dat je lokaal vaak beter problemen kan oplossen dan op het nationale niveau. ‘Maar ik volg hem niet als hij schrijft dat lokale besturen niet aan politiek doen. Dat doen ze wel.’

 

Wat kan de burgemeester van een stad wat een premier niet kan?
Barber: ‘Als je internationale oplossingen wilt, waarom kijk je dan naar de lokale overheid?, zou je je kunnen afvragen. Maar de ironie is dat de problemen in steden vaak meer op de mondiale problemen lijken dan op de problemen van een land. Steden zijn veel beter afgestemd op de problemen van vandaag. Ze zijn voorposten van de mondiale economie. Ze hebben geen grenzen en ze zijn multicultureel. Ze zien eruit als de wereld. En ze zijn van nature netwerkers. Ze werken al samen, denk aan de zusterverbanden.’

Wat zou er gebeuren als burgemeesters zich over de vluchtelingencrisis buigen?
Barber: ‘Wat als de steden in heel Europa zouden afspreken om allemaal vluchtelingen op te nemen voor het equivalent van 5 procent van hun bevolking?’

Een burgemeester zei me eens: er is geen socialistische of conservatieve manier om het afval op te halen. Je moet het gewoon doen.
politiek filosoof Benjamin Barber

Dat is precies wat de landen niet lukt. Waarom zouden burgemeesters het wel eens worden?
Barber: ‘Waar zijn de vluchtelingen? In de stad, toch? Het zijn de steden die met hun pragmatisme de vluchtelingenstroom moeten aanpakken. Daar zijn de banken, de mensen, de broeikasgassen, de havens, de ziektes, de armoede, maar ook de terroristen. Terroristen vallen geen boerderijen aan. Laat het duidelijk zijn dat dit parlement voortkomt uit realisme, niet uit idealisme. Burgemeesters zijn geen engelen, ze proberen hun problemen op te lossen.’

Hebben burgemeesters wel tijd om de wereldproblemen op te lossen?
Barber: ‘Maar dat zijn de écht belangrijke dingen in de stad. Denk aan terrorisme. Dat ís toch dè uitdaging voor de steden?’

Kunnen burgemeesters het vertrouwen in de overheid herstellen?
Barber: ‘Kijk naar de statistieken. Wereldwijd zegt gemiddeld 30 procent van de burgers de overheid te vertrouwen, soms is dat zelfs maar 10 procent. 60 tot 70 procent vertrouwt daarentegen zijn burgemeester. Burgemeesters zijn ‘homeboys’, ze komen uit de buurt. En steden bestaan uit wijkverenigingen die meepraten. Ze zijn meer betrokken.’

Bart Somers is burgemeester van Mechelen.

1. Wat vindt u van de ideeën van Benjamin Barber?

‘Zeer inspirerend. Hij heeft als eerste zeer scherp gedefinieerd wat het belang van lokaal bestuur kan zijn in de 21ste eeuw. Ik ben er ook van overtuigd dat het lokaal bestuur aan belang zal winnen. Steden zijn veel beter in staat om nieuwe uitdagingen aan te gaan. Ze zijn pragmatischer en ze denken meer out of the box.’

2. Barber richt een burgemeesterparlement op. Dreigt dat geen praatbarak te worden?

‘Ik ben geen believer van zo’n parlement. De kans bestaat dat het snel een formeel orgaan wordt, waar de output lager ligt dan de input. Er zijn enkele opties. Misschien worden dat een soort van TED-sessies. Maar die kan ik ook op YouTube bekijken. Of er worden resoluties met aanbevelingen gestemd, maar daar heb ik al kasten vol van. Of het leidt tot ontmoetingen met andere burgemeesters. Maar dat gebeurt nu al en het is soms net interessanter om de mensen achter de burgemeester te ontmoeten.’

3. Zal u deelnemen aan het burgemeesterparlement?

‘Misschien, als het interessant blijkt. Een goede burgemeester kijkt sowieso al over het muurtje, op zoek naar oplossingen. Je moet het warm water niet uitvinden. De inrichting van mijn stadhuis haalde ik in Nederland, de aanpak van radicalisering in Denemarken. Zelfs in mijn vrije tijd ben ik ermee bezig. Tijdens citytrips heb ik zo een pak foto’s van vuilnisbakken gemaakt.’

De voormalige burgemeester van New York Michael Bloomberg overweegt zich kandidaat te stellen voor het Amerikaanse presidentschap. Een goed idee?
Barber: ‘Nee, een heel slecht idee! De job van burgemeester is een heel andere dan die van president. Als burgemeester heb je veel meer macht en verantwoordelijkheid, ben je effectiever. Het stedelijke pragmatisme werkt niet in de nationale politiek. Die gaat over ideologie, daarvoor moet je een partijman zijn. Een burgemeester zei me eens: er is geen socialistische of conservatieve manier om het afval op te halen. Je moet het gewoon doen.’

Gaan de staten geen stokje steken voor uw parlement?
Barber: ‘Sommige nationale overheden zullen wel jaloers worden. Maar wij stedelingen vormen straks bijna 70 procent van de wereldbevolking. Het antwoord is dus: probeer ons maar te stoppen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud