analyse

Vlaming wil ondernemen, nu nog durven

©Shutterstock

Het gaat eindelijk de goede richting uit met het ondernemerschap in ons land. Maar we mogen ons niet laten verblinden. Op veel domeinen hinken we nog achterop.

België is geen ondernemersland. We blijven onder onze kerktoren en zweren bij een vaste job voor het leven. U kent de clichés en helaas kloppen ze ook enigszins. In de statistieken van Eurostat en de OESO over de landen waar nieuwe bedrijven het licht zien, bengelt ons land zielig achteraan.

Toch lijkt er de jongste jaren iets te bewegen. Overal in het land schoten incubatoren, co-working places, acceleratoren en ondernemerswedstrijden als paddenstoelen uit de grond. Er is voor start-ups meer kapitaal beschikbaar dan ooit tevoren. De media hebben meer aandacht voor nieuwe initiatieven en universiteiten en hogescholen zien een toeloop van studenten die dromen van een eigen start-up.

©MEDIAFIN

Toch zijn er ook redenen om kritisch te zijn. ‘Er is veel kapitaal, maar de vraag is of het naar de juiste bedrijven gaat’, zegt Vlerick-onderzoekster Tine Holvoet, die al enkele jaren het Vlaamse luik van het internationale GEM-onderzoek (Global Entrepreneurship Monitor) verzorgt.

‘Frank Porcelli van de vermogensbeheerder Blackrock verklaarde onlangs dat volgens hem te veel cash verbrand wordt aan heroïsche kortetermijnverhalen. Dat komt deels door (te) goedkoop kapitaal. Maar er zijn ook veel initiatieven met perspectieven op lange termijn, zoals de revolutie in de gezondheidstechnologie.’

Zombiebedrijfjes

In België worden al jaren minder nieuwe bedrijven opgericht dan in andere landen. Maar het is evengoed zorgwekkend dat weinig jonge bedrijven er weer mee ophouden. ‘De algemene regel is dat negen op de tien start-ups faalt, maar in ons land halen we die ratio niet. De vrees bestaat dat er een groep ‘zombiebedrijfjes’ ontstaat die weinig toegevoegde waarde leveren’, zegt Karen Boers, de topvrouw van de koepelvereniging Startups.be. ‘Soms is het beter om de stekker eruit te trekken en opnieuw te beginnen. De ondernemers achter bekende succesverhalen zijn meestal al aan hun tweede of derde bedrijf toe.’

De crisis heeft veel mensen in de zelfstandigheid geduwd.
tine holvoet
onderzoekster vlerick

Wellicht heeft het ook te maken met de faalangst en het gebrek aan zelfvertrouwen die zo typerend zijn voor Belgische en Vlaamse ondernemers. Vooral bij vrouwen is die schrik heel uitgesproken. Startups.be en de Vlaamse overheid voeren momenteel een grote mediacampagne om het stigma over falen te doorbreken.

Holvoet stelt de jongste jaren wel een duidelijke groei vast van het aantal Vlamingen dat met een nieuw bedrijf bezig is. Vorig jaar ging het om 5,4 procent van de actieve bevolking: een record. Dat is goed nieuws, al valt het af te wachten hoeveel jobs dat oplevert. Want ook dat is opmerkelijk: onze start-ups zijn geen jobmachines. Gemiddeld scheppen ze maar half zoveel jobs als hun Nederlandse collega’s en die zijn sowieso met meer. Holvoet is dan ook streng voor politici die juichen dat start-ups een massa nieuwe jobs creëren. ‘Ons onderzoek weerlegt dat beeld al jaren. Amper 1 procent van de starters die we ondervroegen, is van plan om binnen drie jaar mensen aan te werven.’

Toch waarschuwt Karen Boers ervoor om het jobargument weg te relativeren. ‘Er komen vandaag misschien minder nieuwe jobs bij dan er oude jobs verdwijnen. Maar als we het jobpotentieel van start-ups verwaarlozen, dreigen die naar andere continenten te verhuizen.’

Intrapreneurship

De lage jobcreatie weerspiegelt dat in ons land veel freelancers en eenmansbedrijven aan de slag zijn, onder meer in de bouw- en de dienstensector, denk aan zelfstandige vakmannen en consultants. In de maakindustrie, die het economische weefsel van ons land levert, ontbreekt de dynamiek. ‘Er zijn meer starters, maar dat is grotendeels het gevolg van de economische crisis die mensen in de zelfstandigheid heeft geduwd. Nog veel bedrijven worden opgericht uit noodzaak, niet omdat mensen een opportuniteit zoeken’, zegt Holvoet.

taken voor de overheid

> Neem faalangst weg. Begin in het onderwijs.

> Voer een consistent beleid met minder lasten en regeltjes.

> Moedig intrapreneurship aan.

> Denk niet alleen aan start-ups, maar ook aan scale-ups.

> Moedig vrouwelijk ondernemerschap aan.

Toch betekent dat niet dat Vlamingen niet creatief of innovatief zijn. Alleen komt dat op een andere manier tot uiting dan in de Angelsaksische cultuur van entrepreneurship. ‘Bij ons zie je veel intrapreneurship: mensen die in hun vaste job allerlei initiatieven nemen. Dat is evengoed ondernemerschap, al wordt dat niet altijd erkend.’

Een andere grote uitdaging voor de overheid is, niet verrassend, het voort snoeien in regels en belastingen die het nieuwe ondernemerschap bemoeilijken. In bevragingen van experts scoort ons land op dat punt, net als op de cultuur en de mentaliteit, beduidend slechter dan andere landen.

Karen Boers blijft ook aandringen op meer aandacht voor scale-ups: groeibedrijven die de oprichtingsfase ontgroeid zijn en internationaal moeten schalen. ‘Het blijft moeilijk om voor die groep kapitaal te mobiliseren, zeg maar van 1 tot 50 miljoen euro. Dat is nochtans belangrijk als we hen in ons land willen verankeren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content