reportage

Vrouwen spelen kat en muis met moraalpolitie

Een vrouw wordt door een politieman in een theehuis in Teheran verplicht haar hoofddoek weer op te zetten. ©REUTERS

Sinds de Islamitische Revolutie in Iran worden mannen en vrouwen streng gecontroleerd op hun zedig gedrag. De Iraanse vrouwen lijken zich daar steeds minder van aan te trekken, maar de religieuze autoriteiten lanceren een tegenoffensief.

Van onze correspondent in Teheran*

In lichtgroene uniformen en zedige hoofddoeken patrouilleert de moraalpolitie door de hete straten van Teheran. Op de hoek van een park houden twee jonge agenten vanop de motorfiets het grasveld in de gaten. Khorsheed (27) verbergt zich achter een standbeeld - een plek waar iedereen behalve de agenten haar kan zien - en steekt een sigaret op. Roken in de publieke ruimte is verboden tijdens de heilige maand. Wat haar boven het hoofd hangt als ze betrapt wordt? ‘Niets bijzonders’, zegt ze, ‘gewoon een hoop gedoe en tijdverlies’. ‘Je moet mee naar het kantoor, ze nemen een foto en je moet een verklaring ondertekenen waarin staat dat je het nooit meer zal doen. Dan mag je gaan.’

7.000
De politie van Teheran wierf dit jaar 7.000 extra krachten aan om undercover op publieke uitingen van onzedig gedrag te jagen.

De moraalpolitie wordt niet langer gevreesd. Een tiental jaar geleden leverden overtredingen van de islamitische kledingvoorschriften je nog zweepslagen en celstraf op, vandaag is dat nauwelijks nog het geval. ‘Staan ze klaar om je te arresteren? Roep en de menigte zal je te hulp schieten’, zegt Sobhan (34), die de verandering in de hoofdstad heeft meegemaakt. ‘De rollen zijn omgedraaid. Tegenwoordig is de zedenpolitie bang van het volk.’

De moraalpolitie vervult in het Iran van vandaag vooral een symbolische rol. Ze is het instrument bij uitstek waarmee de religieuze leider Ali Khamenei - de opperbevelhebber van het leger, de milities van de Republikeinse Garde, de moraalpolitie en het hoofd van het rechtssysteem - aan het volk laat weten wie de touwtjes nog steeds in handen heeft. De moraalpolitie leidt nu al enkele jaren tot politiek getouwtrek tussen de conservatieve theocraten en de hervormingsgezinde en democratisch verkozen president Hassan Rohani. Dat getouwtrek bereikt vooral aan het begin van de zomer een hoogtepunt, wanneer veel vrouwen wegens de hitte de strenge kledingvoorschriften negeren en het straatleven in de bloeiende metropool weer tot leven komt.

©doc/rv

Om haar slagkracht te verhogen wierf de politie van Teheran dit jaar 7.000 extra krachten aan die undercover jagen op publieke uitingen van onzedig gedrag. Volgens politiechef Hossein Sajedinia is het initiatief nodig om ‘de psychologische en emotionele veiligheid in de maatschappij te verbeteren’. Rohani reageerde eerder voorzichtig met de uitspraak dat de politie in de eerste plaats de ‘waardigheid en menselijkheid van het volk’ moet respecteren.

Het beperken van de macht en de zichtbaarheid van de moraalpolitie was een van de speerpunten van Rohani’s verkiezingscampagne in 2012. In een interview tijdens die campagne gaf hij aan dat vrouwen voor de Islamitische Revolutie ook geen hoofddoek droegen. ‘Maakte dat minder goede mensen van hen?’, vroeg de hervormingsgezinde geestelijke aan de interviewer van een Iraans jongerenmagazine.

Mee daardoor geniet Rohani enorm veel steun bij de Iraanse bevolking, voor het overgrote deel jonge stadsbewoners. 60 procent van de Iraniërs is jonger dan dertig en 82 procent van de bevolking schaart zich achter het beleid van Rohani. Bij de jongste parlementsverkiezingen won zijn partij alle zetels in Teheran.

‘Ik geloof in mijn president’, zegt Shabnam (35), ‘stap voor stap zullen we vooruitgang boeken’. Als de zijden sjaal van haar haren glijdt, laat ze hem liggen tot wanneer het personeel van het theehuis haar vraagt om hem weer op te zetten. Dat moet het doen om te vermijden dat de zaak wordt gesloten. Toch duurt het opmerkelijk lang voordat iemand haar erop wijst en dat gebeurt niet kordaat, eerder vriendelijk en vol medeleven.

De uitbaatster van het theehuis strijdt dezelfde strijd. Het negeren van de hoofddoek is hun kleine en stille vorm van protest tegen de religieuze gevestigde orde. ‘Het is ondraaglijk. Ik haat alles waar dit voor staat’, zegt Shabnam verwijzend naar de sjaal die nog steeds om haar nek hangt en haar haren onbedekt laat. ‘Repressie, religie en onverdraagzaamheid. Daarvoor heb ik niet gekozen.’ De hoofddoek dan maar en masse afzweren? Onmogelijk. ‘Dat wordt geïnterpreteerd als politiek protest tegen het theocratische bewind van de conservatieve hardliners’, zegt Sobhan (34). En op politiek protest staan veel strengere straffen dan op toevallige nonchalance.

* De naam van de auteur is bekend bij de redactie, maar wordt om veiligheidsredenen niet vermeld.

Dit verhaal is tot stand gekomen met steun van het Fonds Pascal Decroos.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect