Advertentie

Banken wachten met spanning op resultaten stresstests

Het gebouw van de ECB. ©F.A.Z.-Foto / Wolfgang Eilmes

Zondag worden de resultaten bekend van de grote stresstest waaraan de belangrijkste banken in Europa zijn onderworpen. Banken die falen, moeten op korte termijn hun kapitaal versterken.

De nieuwe stresstest die is uitgevoerd door de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Bankenautoriteit (EBA) is grondiger en strenger dan vroegere oefeningen. Banken die een onvoldoende halen op de stresstest, worden verplicht op relatief korte termijn hun kapitaalbuffers te versterken. De stresstest werd georganiseerd als voorbereiding op de overheveling van het bankentoezicht van de nationale toezichthouders naar de ECB begin november - tenminste voor de banken uit de eurozone. De resultaten van de stresstest worden zondagmiddag gepubliceerd.

1. Wat is een stresstest, en waarom wordt die georganiseerd?

Een stresstest is een simulatie om na te gaan of de banken voldoende bestand zijn tegen schokken. Die schokken kunnen economisch zijn - een drastische verslechtering van de economische conjunctuur -, financieel - een sterke daling van de obligatiekoersen, een terugval van de vastgoedprijzen - of politiek - een land dat beslist zijn schulden niet meer terug te betalen. Een stresstest gaat na of de kapitaalbuffers van de banken stevig genoeg zijn om zulke schokken te absorberen zodat ze daardoor niet aan het wankelen worden gebracht. De oefening is bedoeld om eventuele problemen op voorhand te detecteren en te eisen dat bepaalde banken hun kapitaalbuffers indien nodig versterken. Dat moet voorkomen dat een bank in de problemen komt - en met belastinggeld moet worden gered - en de stabiliteit van het hele financiële systeem bedreigd wordt.

Een stresstest is een simulatie om na te gaan of de banken voldoende bestand zijn tegen economische schokken.

De nieuwe stresstest wordt georganiseerd omdat de ECB vanaf 4 november verantwoordelijk wordt voor het toezicht op de belangrijkste banken in de eurozone, de zogenaamde systemische banken. Omdat de ECB vooraf een duidelijk beeld wil krijgen van de instellingen waar ze verantwoordelijk voor wordt, wil ze een duidelijk zicht hebben op de financiële gezondheid van die banken en de potentiële risico’s. Het zou een ferme blamage zijn voor de ECB als een bank die onder haar toezicht valt, over de kop zou gaan.

De stresstest dient ook een ruimer doel: meer transparantie creëren over de stevigheid van individuele banken, zodat banken minder wantrouwig worden om met elkaar zaken te doen en ook het algemene vertrouwen in de banken weer toeneemt - wat de economische groei zou moeten stutten.

2. Wat wordt er getest?

De stresstest waarvan de resultaten zondag worden bekendgemaakt, is een combinatie van twee doorlichtingen: een diepgaand onderzoek naar de kwaliteit van de activa die de banken op hun balans hebben staan, en een klassieke stresstest die bekijkt of de banken bestand zijn tegen schokken.

Het basisscenario gaat ervan uit dat de economie in de Europese Unie zich ontwikkelt volgens de vooruitzichten die de Europese Commissie in februari dit jaar uitbracht.

Het eerste luik, het onderzoek naar de kwaliteit van de activa die de banken op hun balans hebben staan, is uitzonderlijk en komt er op verzoek van de ECB. Die wil, als nieuwe toezichthouder van de belangrijkste banken in de eurozone, met een propere lei kunnen beginnen. Vandaar het grondige onderzoek naar de activa van de banken - in het jargon: de asset quality review (AQR). De ECB wil er met name zeker van zijn dat die in de boeken van de banken correct zijn gewaardeerd. De kwaliteit van de kredietportefeuille van de banken en van de waarborgen die de banken als onderpand heben, en de provisies die zijn aangelegd zijn in detail onderzocht. Als de waarderingen in de ogen van de ECB niet correct zijn, zullen de banken worden verplicht tot afwaarderingen of het aanleggen van bijkomende provisies. Vervolgens zal worden beoordeeld of de kapitaalbuffers nog volstaan.

©Jacques Moeraert

Het tweede luik, onder toezicht van de EBA, is een klassieke stresstest, die onderzoekt wat de impact is van verschillende schokken op de resultaten en de kapitaalbasis van de banken. Daarbij worden twee scenario’s gehanteerd.

Het basisscenario gaat ervan uit dat de economie in de Europese Unie zich ontwikkelt volgens de vooruitzichten die de Europese Commissie in februari dit jaar uitbracht. Dat scenario gaat uit van een geleidelijke herneming van de economische groei in 2015 en 2016.

Het tweede scenario gaat uit van een veel somberder ontwikkeling: een krimp van de economische groei en oplopende werkloosheid. Dat wordt gecombineerd met enkele schokken: een gevoelige stijging van de obligatierente, wat gepaard gaat met een groter risicobesef bij de beleggers, een grote aantal bedrijfsfaillissementen, een daling van de huizenprijzen (tot -17,5 procent in België), een daling van de wisselkoersen van de munten van sommige Oost-Europese landen met 25 procent, een crash op de beurzen, en zo meer.

Er wordt nagegaan wat de impact is op de banken, en in het bijzonder of hun kapitaalbasis stevig genoeg is om die schokken te absorberen.

3. Welke banken worden op de rooster gelegd?

De stresstest van de EBA heeft betrekking op 123 banken in 22 landen van de Europese Unie. Er is over gewaakt dat in elk land de onderzochte banken samen ten minste de helft van de bankensector vertegenwoordigen.

123 banken
De stresstest van de EBA heeft betrekking op 123 banken in 22 landen van de Europese Unie.

De kwaliteitscontrole die de ECB uitvoert op de activa van de banken, heeft betrekking op de belangrijkste banken in de eurozone. Dat zijn 130 banken in de 18 eurolanden plus Litouwen, dat begin volgend jaar toetreedt tot de eurozone.

De banken in de twee onderzoeken zijn grotendeels dezelfde, maar niet helemaal. Ook banken in niet-eurolanden als het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Noorwegen, Zweden en Hongarije worden door de ECB onder de loep genomen. De ECB-doorlichting heeft betrekking op enkele banken die niet in de EBA-steekproef zitten, waaronder enkele belangrijke filialen in de eurozone van bankengroepen die hun hoofdzetel buiten de eurozone hebben, zoals HSBC Frankrijk , UBS Luxemburg en RBS Nederland.

De Belgische banken die de stresstest hebben moeten ondergaan, zijn KBC , Belfius, Dexia , AXA Bank Europe , Argenta en de Bank of New York Mellon , die zich toelegt op het bewaren van effecten. Bij Dexia wordt er wel rekening mee gehouden dat de bank in een uitdoofscenario zit. BNP Paribas Fortis  en ING België worden niet apart tegen het licht gehouden, wél respectievelijk de hele Franse bankgroep BNP Paribas en het hele Nederlandse ING .

4. Hoe hoog ligt de lat?

De banken worden geacht een eigen vermogen te hebben van ten minste 8 procent in verhouding tot de risicogewogen activa, na de controle van de kwaliteit van hun activa en de eventuele correcties die ze daarop moeten doorvoeren.

De banken worden geacht een eigen vermogen te hebben van ten minste 8 procent in verhouding tot de risicogewogen activa.

Dezelfde kapitaalratio van 8 procent moeten ze ook kunnen vasthouden in het basisscenario van de stresstest, tot eind 2016.

De schokken die in het strengere, ongunstige scenario gesimuleerd worden, mag de kapitaalratio van de banken niet doen dalen tot minder dan 5,5 procent.

Banken die deze doelstellingen niet halen, slagen niet in de stresstest en moeten maatregelen nemen om hun kapitaal te versterken. Ze moeten binnen twee weken een plan daartoe voorleggen aan de ECB. Kapitaaltekorten die voortvloeien uit de kwaliteitscontrole van de activa of de stresstest in het basisscenario, moeten binnen zes maanden zijn aangevuld. Om de kapitaaltekorten te remediëren in het strengere, ongunstige scenario hebben de banken negen maanden de tijd.

Het is de bedoeling dat de banken die hun kapitaalbuffers moeten versterken dat in eerste instantie doen door privéaandeelhouders aan te spreken. Maar het is niet uitgesloten dat sommige banken daarvoor bij de overheid moeten aankloppen. Ook de conversie van bepaalde vormen van schuld in kapitaal is een mogelijkheid.

Heel wat banken hebben overigens al geanticipeerd op de stresstests. Die oefening is immers een jaar geleden op gang geschoten. De test gaat uit van de situatie van de banken eind 2013. Maar intussen hebben de Europese banken hun kapitaal al met zowat 120 miljard euro versterkt. Dat gebeurde deels door kapitaalverhogingen (voor bijna 60 miljard euro), deels door hun balans in krimpen en deels door winsten te reserveren. In de beoordeling van de kapitaalbuffers van de banken zal rekening gehouden worden met de maatregelen die ze tussen begin 2014 en eind september al hebben genomen. De banken zijn de afgelopen weken overigens al individueel op de hoogte gebracht van de belangrijkste resultaten van de stresstest.

5. Welke waarborgen biedt de test?

De Europese stresstests hebben niet zo’n beste reputatie. Ierse banken die in 2010 zonder problemen in een gelijkaardige stresstest slaagden, kwamen even later in zware problemen. Hetzelfde gebeurde met Dexia in 2011.

Deze keer is de stresstest anders, luidt het bij de ECB. Deze test is strenger en het onderzoek is veel grondiger gebeurd.

Maar deze keer is het anders, luidt het. Deze test is strenger en het onderzoek is veel grondiger gebeurd. De ECB en de nationale toezichthouders hebben daarvoor 6.000 mensen ingezet, onder meer externe specialisten in boekenonderzoek die naar de hoofdzetels van de banken zijn getrokken. Ruim 121.000 kredietdossiers zijn uitgepluist, per bank zijn gemiddeld 12.000 gegevens verzameld.

Toch zijn er hiaten in de test. Het basisscenario dateert van begin dit jaar, maar intussen is het economisch klimaat in Europa gevoelig verslechterd. Het ongunstige scenario houdt wel rekening met een daling van de inflatie in de meeste Europese landen, maar niet met een heuse deflatie. Geopolitieke risico’s - de gevolgen van de Europese handelsboycot tegen Rusland bijvoorbeeld - zijn niet ingecalculeerd. ‘We kunnen niet met alles rekening houden’, verweren de toezichthouders zich.

De stresstest kijkt vooral naar de stevigheid van de kapitaalbuffers en heeft maar in beperkte mate oog voor het liquiditeitsrisico. Nochtans bracht het opdrogen van de liquiditeit in 2008 heel wat banken in de problemen.

De belangrijkste kritiek is misschien wel dat de stresstest een zorgvuldig geregisseerd theaterstuk is. Enkele bekende banken zullen niet slagen voor de stresstest, voorspellen sommigen, zodat de toezichthouders kunnen claimen dat ze streng zijn geweest. Maar tegelijk zal blijken dat die banken de voorbije maanden al maatregelen hebben genomen om hun kapitaalbasis te versterken. Geen reden dus tot paniek, en iedereen tevreden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud