Advertentie

Dagboek van een verzamelaarskoppel

Anselm Kiefer, Wege der Weltweisheit, 1977, olieverf ©stedelijk.nl

ZOMEREXPO | Het Stedelijk Museum in Amsterdam verrast met de expo ‘Bad Thoughts’, een persoonlijke inkijk in de collectie hedendaagse kunst die het Nederlandse echtpaar Martijn en Jeannette Sanders de voorbije veertig jaar heeft verzameld.

De collectie van het echtpaar Sanders omvat vele honderden werken van meer dan 350 kunstenaars en wordt beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse privéverzamelingen. Niet alleen wegens haar omvang en verscheidenheid, maar ook omdat ze een eigen signatuur heeft.

Zonder de veilingen af te dweilen op zoek naar de waan van de dag kochten Martijn en Jeannette Sanders meerdere werken van beginnende kunstenaars die ze daarna op de voet bleven volgen. In hun beslissingsproces lieten ze zich bijstaan door galeriehouders, collega-verzamelaars en de kunstenaars zelf, die vaak vrienden werden. Maar ze volgden toch vooral hun persoonlijke smaak.

Hun keuzes, voor onder meer de Duitse neo-expressionist Anselm Kiefer, het Britse kunstenaarsduo Gilbert & George en de Amerikaanse videoartieste Cindy Sherman, zouden het achteraf ook stuk voor stuk uitstekend doen op de kunstmarkt. Maar ze zagen hun verzameling niet als een belegging, wel als een manier om zich buiten de professionele sfeer te uiten. ‘Ze wilden niet door de buitenwereld ter verantwoording worden geroepen voor hun keuzes’, zegt curator Martijn van Nieuwenhuyzen, die het echtpaar leerde kennen toen hij tijdens een studentenbaantje hun verzameling mocht inventariseren. ‘Het is een persoonlijk verslag van hun leven, een soort dagboek.’

wie zijn martijn en jeannette sanders? Het Amsterdamse echtpaar Martijn en Jeannette Sanders begon hedendaagse kunst te verzamelen in 1972. Martijn Sanders (1945) erfde het verzamelaarsbloed van vader Piet, die juridisch adviseur was van het Stedelijk Museum en zetelde in de Commissie van Aanwinsten, een functie die ook zoon Martijn later zou opnemen. In 2003 leidde Martijn bovendien de Commissie Sanders, die het gemeentebestuur adviseerde over de herontwikkeling van het museum. Hij zou echter vooral naam maken als boegbeeld van het Concertgebouw, waar hij van 1982 tot 2006 directeur was. Vandaag is hij nog altijd voorzitter van Holland Festival en van de Vereniging Rembrandt. Jeannette Sanders (1944) heeft gewerkt in de sociale psychiatrie. Behalve een passie voor beeldende kunst deelt het echtpaar ook een voorliefde voor muziek, theater en film. Omdat ze hun privécollectie altijd gescheiden hebben willen houden van hun openbare functies komen ze er nu pas mee naar buiten.   Futiliteit

wie zijn martijn en jeannette sanders?

Het Amsterdamse echtpaar Martijn en Jeannette Sanders begon hedendaagse kunst te verzamelen in 1972.

Martijn Sanders (1945) erfde het verzamelaarsbloed van vader Piet, die juridisch adviseur was van het Stedelijk Museum en zetelde in de Commissie van Aanwinsten, een functie die ook zoon Martijn later zou opnemen. In 2003 leidde Martijn bovendien de Commissie Sanders, die het gemeentebestuur adviseerde over de herontwikkeling van het museum. Hij zou echter vooral naam maken als boegbeeld van het Concertgebouw, waar hij van 1982 tot 2006 directeur was. Vandaag is hij nog altijd voorzitter van Holland Festival en van de Vereniging Rembrandt. Jeannette Sanders (1944) heeft gewerkt in de sociale psychiatrie. Behalve een passie voor beeldende kunst deelt het echtpaar ook een voorliefde voor muziek, theater en film. Omdat ze hun privécollectie altijd gescheiden hebben willen houden van hun openbare functies komen ze er nu pas mee naar buiten.

 

Futiliteit

‘Verzamelen is voor ons een heel subjectieve reactie op de futiliteit en de engheid van het bestaan’, klonk het al in het begin van hun verzamelaarscarrière. En dat is ook de rode draad doorheen de expo, die een selectie van 200 werken toont. ‘Ze hebben allebei een gevoeligheid voor de meer theatrale kant van het leven en van de kunst’, zegt Van Nieuwenhuyzen.

Die emotionele, soms existentiële, verhalende ondertoon dringt zich ook op aan de bezoekers, die vrijelijk associaties kunnen leggen tussen de in papier gekraste ‘schuldige landschappen’ van de Nederlandse kunstenaar Armando, de monumentale werken van de Duitse neo-expressionistische schilders en pakweg ‘Shadow Piece’, een architecturale installatie waarmee de Antwerpse videokunstenaar David Claerbout de paradox van het passeren van de tijd illustreert. Ook de Amerikaanse ‘Pictures Generation’ en de vaak ironische beeldmanipulaties van Ger van Elk en Gilbert & George vonden meermaals hun weg naar de collectie. De titel van de expo verwijst trouwens naar een kunstwerk van het Britse kunstenaarsduo dat de donkere kant van het stadsleven belichaamt.

‘De schaamteloosheid waarmee kunstenaars de schaduwkanten van de menselijke natuur blootleggen, heeft Martijn en Jeannette Sanders altijd geboeid’, zegt Van Nieuwenhuyzen. Dat resulteert in een expo met een amalgaam van kamers, stijlen en werken.

Kantelmomenten

Een van de kantelmomenten beleefde het verzamelaarskoppel toen ze het werk van Anselm Kiefer en andere Duitse neo-expressionistische, figuratieve schilders zoals Georg Baselitz en Markus Lüpertz ontdekten. Wat eerst een schok was en aversie veroorzaakte, maakte uiteindelijk vooral nieuwsgierig. ‘Met de oorlog nog vers in het geheugen was Duitse schilderkunst lang taboe geweest, en zeker de onderwerpen die Kiefer aankaartte. Die angst hebben ze eerst moeten overwinnen. Maar uiteindelijk vonden ze kunst die ze niet meteen begrepen veel interessanter dan werk dat ze meteen konden doorgronden.’

Als je de bijschriften leest van de kunstwerken valt op dat de werken één tot maximaal twee jaar na productie zijn aangekocht. ‘Ze durfden risico’s te nemen en zijn er altijd vroeg bij geweest’, zegt Van Nieuwenhuyzen. ‘Maar het zijn geen retroactieve verzamelaars, die bleven kopen als ze een stroming of kunstenaar hadden gemist.’

Met een maximaal budget dat lang 3.000 gulden bedroeg, kon dat ook niet. Hun verzamelaarsoog moest de kenners dus vóór proberen te zijn. Kiefer bezochten ze al in zijn atelier lang voor hij in Duitsland doorbrak. En ook het werk van de Amerikaanse postconceptuele letterkunstenaar Christopher Wool kochten ze lang voor er iemand anders geïnteresseerd in was.

‘Bad Thoughts’ is dus geen vrijblijvende showcase van een verzamelaar die pochend uitroept: ‘Kijk eens wat ik allemaal bij elkaar heb gebracht.’ De expo illustreert vooral hoe je als particulier betekenisvol kan zijn in de kunstwereld door met niet al te veel geld toch een fantastische verzameling uit te bouwen.

Bad Thoughts, collectie Martijn en Jeannette Sanders, nog tot en met 9 november, Stedelijk Museum Amsterdam, www.stedelijk.nl

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud