De economie van de eenzaamheid

©Inge van Mill/Hollandse Hoogte/Hollandse Hoogte

Grannysitting, gezelschap kopen voor senioren, is in Nederland helemaal in. ‘Het kost 12,50 euro per uur, maar mijn vader is er heel blij mee’, vertelde Bas, een collega. Huur Een Dochter, Vertroetel Je Ouders, Iemand Thuis zijn de namen van de succesvolle bedrijven die het aanbieden.

©Dries Luyten

‘Ik doe een beroep op SeniorenStudent’, zei Bas. ‘Mijn vader was dokter. Ze hebben hem gekoppeld aan een student geneeskunde. Ze praten, gaan samen wandelen, spelen met de kaarten. Leuk concept.’

Mijn maag draaide om. Geld voor gezelschap. Een schijnvriend kopen. Wat een vernedering moet het zijn voor de vader van Bas te beseffen dat alleen tegen betaling iemand in hem interesse heeft.

‘Ik weet het, de aandacht is gekocht,’ zei Bas, ‘maar voor mijn vader is het alsof hij bezoek krijgt van een kleinkind dat echt belangstelling in hem heeft. Wij, zijn kinderen, hebben een drukke baan. En we wonen niet in de buurt. Dus ook voor ons is het de ideale oplossing.’

Ik was onlangs in een grootwarenhuis op een doordeweekse dag. Een oude dame voerde tot mijn ergernis een uitgebreide conversatie met de kassière. Was het haar enige babbel vandaag ? In mijn haast wipte ik over naar een andere rij. Mijn poetsvrouw had me die ochtend nog verteld : ‘Als ik bij oude mensen ga, moet ik weinig poetsen, maar vooral luisteren en babbelen.’

Eenzaamheid levert geen krantenkoppen op, maar is voor veel ouderen een bedreiging van hun welzijn. Vroeger waren netwerken tussen mensen stabiel en vanzelfsprekend. Zoals in het huis van mijn grootmoeder. Altijd was er leven en gezelligheid. Iedereen zorgde voor elkaar, in alle omstandigheden. Het leek alsof eenzaamheid toen nog niet bestond. Maar vandaag leiden scheiding, pensioen of overlijden vlug tot isolement.

Deze week was Bas met zijn vader op een feest. Ik ontdekte dat hij niet de eenzaat was die ik me had voorgesteld, maar een wijs en erudiet man. Hij schaamde zich niet voor zijn behoefte aan aandacht.

Ook niet voor het gezelschap waar hij voor betaalde. ‘Relaties tussen mensen zijn altijd al economisch geweest’, zei hij. ‘Ook in de tijd van uw grootmoeder waren ze niet belangeloos. Ik doe iets voor jou, jij doet iets voor mij, daar draait alles om in de verhouding tussen mensen. Vriendschap van één kant bestaat niet. Als je iets geeft, wil je iets krijgen. Maar nu er echt geld mee gemoeid is, komt die commerciële logica boven water en lijkt het of een morele grens overschreden is. Maar dat is niet zo. Betaalde kinderopvang bestaat toch ook al jaren.’

Iedereen weet hoe vriendschappen genadeloos efficiënt kunnen zijn op de werkvloer. Affectie is vaak een dekmantel voor ambitie.

Ik kon hem geen ongelijk geven. Persoonlijke relaties moeten puur en onbedorven zijn, vinden we. Maar het is een ongemakkelijke waarheid dat mensen de persoonlijke sfeer opzoeken als strategie om hun doelstellingen te bereiken. Iedereen weet hoe vriendschappen genadeloos efficiënt kunnen zijn op de werkvloer. Affectie is vaak een dekmantel voor ambitie.

Die avond keek ik naar de populaire Netflix-serie ‘House of Cards’. Frank Underwood, een politicus met ambitie en zijn vrouw Claire gebruiken elkaar als hefboom voor hun carrière. Hun huwelijk is, zoals gebruikelijk in vele culturen, een commerciële deal.

Frank Underwood is aimabel, maar gehaaid. Hij focust op netwerking en persoonlijke relaties. Zijn strategie om macht te verwerven is eenvoudig: ik doe iets voor jou, later krijg je de rekening. ‘House of Cards’ is fascinerend. Omdat het blootlegt wat we allemaal weten en kennen. Maar ik vrees dat Frank later een beroep zal moeten doen op de economie van de eenzaamheid.

Hans Bourlon is CEO van Studio 100

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud