nieuwsanalyse

De grillige odyssee van Ontex

©Lieven Van Assche

Een eerste leven als stabiel familiebedrijf, gevolgd door een tweede leven van schulden, een bijna-implosie en vele machtswissels: dat is de onnavolgbare saga van Ontex, de luierfabrikant die straks misschien wéér van de beurs verdwijnt. ‘Ontex blijft een uithangbord, maar het heeft de trein van de innovatie gemist.’

Verdwijnt Ontex van de beurs en komt de fabrikant van baby- en incontinentieluiers in Franse handen?

Die vraag hangt in de lucht sinds het bod van 3 miljard euro (inclusief schulden) van het Franse investeringsfonds PAI, eind vorige week. Als PAI zijn slag thuishaalt, volgt de zoveelste machtswissel bij de bijna 40-jarige luiermaker.

De voorbije 20 jaar zat Ontex op een rollercoaster: hoge schulden, een bijna-implosie en de vele machtswissels maakten de luierfabrikant tot een speelbal van private investeringsfondsen.

‘De vele wissels komen de stabiliteit niet ten goede’, oordeelt een sectorkenner. ‘De ondertoon is niet langer ondernemerschap, maar financieel kortetermijndenken.’

Na zijn oprichting, in 1979, blinkt Ontex de eerste decennia als familiebedrijf nochtans net uit door rustige vastheid. Oprichter Paul Van Malderen sticht Ontex - kort voor Onderlegger Textiel - in zijn garage. Hij geeft zijn woning in onderpand om een tweedehandsmachine te kopen waarmee hij absorberende onderleggers voor ziekenhuisbedden produceert.

Ontex in cijfers

Producten: babyluiers (61% van de omzet), incontinentieluiers (29%) en dameshygiëne (9%).

Omzet: 2,4 miljard euro.

Brutobedrijfswinst (ebitda): 266 miljoen euro.

Nettowinst: 128 miljoen euro.

Werknemers: 11.000.

Vestigingen: 19.

Beurswaarde: 2,14 miljard euro.

Ondernemingswaarde (beurswaarde + nettoschuld): 2,91 miljard euro.

Grootste aandeelhouder: GBL (19,98%).

In de jaren 80 en 90 geeft Van Malderen vanuit zijn bakermat Buggenhout gestalte aan zijn versie van de American Dream. In zijn eerste jaar klokt Ontex af op 500.000 euro omzet, in 1998, het jaar van de eerste beursgang, is het Europees marktleider in de productie van luiers en tampons voor huismerken.

Tussen de jaren 90 en 2004 groeit Ontex door ruim twintig overnames, onder meer in Frankrijk, Turkije en Duitsland. Om die groei deels te financieren trekt het naar de beurs.

In 2002 lonkt Ontex naar Hartmann, een Duitse fabrikant van hoogtechnologische luiers. Maar de lage beurskoers is niet ideaal voor een kapitaalverhoging. Bart Van Malderen, de zoon van oprichter Paul en gedelegeerd bestuurder sinds 1996, opteert voor een met schulden gefinancierde overname door een investeringsfonds.

Zo belandt Ontex, na een beurscarrière van vier jaar, in 2003 een eerste keer bij een buitenlands investeringsfonds. Het Britse Candover betaalt 1,1 miljard euro voor een van de parels aan de Vlaamse industriële kroon.

Nachtmerrie

Maar de duur betaalde deal draait uit op een financiële nachtmerrie. Tussen 2002 en 2010 ziet Ontex zwarte sneeuw. Het bezwijkt bijna onder torenhoge schulden en een prijzenoorlog die de marktleider Procter & Gamble, de producent van onder meer Pampers, ontketent.

Bovendien rijzen de grondstoffenprijzen voor luiercomponenten de pan uit en beginnen de hard discounters, ooit de belangrijkste klanten van Ontex, prijsverminderingen te eisen. Al die factoren zetten de marges zwaar onder druk.

De groep vraagt haar bankier meerdere keren om uitstel, omdat ze financiële verplichtingen uit het overnameakkoord met Candover niet kan nakomen. Eind 2006 bereikt Ontex een akkoord over een schuldherschikking.

Een eerste plan omvat de overname van de incontinentiedivisie van Ontex door Bart Van Malderen voor 300 miljoen euro en de vervanging van de vroegere schuldeisers door de zakenbank Merrill Lynch. Maar die splitsing gaat uiteindelijk niet door. Candover en Merrill Lynch nemen de teugels in handen en gaan alleen door.

Het conflict mondt uit in het vertrek van Bart Van Malderen, op 6 juli 2007. Als rasondernemer heeft die zijn buik vol van de vele managementvergaderingen in Londen en het documenteren van investeringsdossiers die al dan niet groen licht krijgen.

De vele machtswissels bij Ontex komen de stabiliteit niet ten goede.
Een bron

Ook Candover neemt uiteindelijk afscheid van Ontex. In 2010 verkopen de Britten het bedrijf voor 1,2 miljard euro aan de private-equityspelers Goldman Sachs Capital Partners en Texas Pacific Group. Een magere return na acht jaar werk en een gepeperde aankoopprijs van 1,1 miljard euro.

De nieuwe eigenaars hameren op financiële efficiëntie, maar de schuldenberg blijft enorm. Begin 2014 torst Ontex een schuld van 825 miljoen euro, bijna vijf keer de brutobedrijfswinst (ebitda). Om een idee te geven: bij conjunctuurgevoelige bedrijven worden schuldeisers doorgaans al zenuwachtig als de schulden tot dik 3 keer de ebitda oplopen. 

Een nieuwe beursgang, in 2014, moet vers geld in het laatje brengen. Goldman Sachs Capital Partners en Texas Pacific Group maken van de gelegenheid gebruik om een deel van hun belang te verzilveren, de rest volgt even later.

©BELGA

Charles Bouaziz, die in 2013 als CEO aan boord komt, belooft bij de start van het beursparcours Ontex ‘te transformeren’. ‘Ooit wordt Ontex het AB InBev van de luiers’, voorspelt Bouaziz, die zijn sporen verdiende bij Procter & Gamble, de drankenreus Pepsico en... het investeringsfonds PAI.

Onder zijn bewind stijgt de omzet met 60 procent naar 2,4 miljard euro en de recurrente bedrijfswinst met de helft naar 266 miljoen euro. Het aantal werknemers verdubbelt tot 11.000.

‘Ontex blijft een uithangbord voor Vlaanderen’, oordeelt onze bron. ‘Bouaziz is een degelijke manager, die het bedrijf door overnames verder deed groeien. En de marges zijn lang niet slecht.’

Ontex in tien data

1979: Paul Van Malderen richt Ontex op.

1996: zoon Bart Van Malderen wordt gedelegeerd bestuurder.

1998: Ontex trekt naar de beurs.

Begin 2003: Candover koopt Ontex voor 1,1 miljard euro en haalt de luierfabrikant van de beurs.

Lente 2007: de plannen voor een splitsing van Ontex gaan uiteindelijk niet door. Van Malderen, intussen voorzitter van Ontex, stapt op.

Begin 2010: Ontex maakt zich op voor een beursgang. Maar die gaat niet door. De luierfabrikant wordt voor 1,2 miljard euro verkocht aan de investeringsfondsen Goldman Sachs Capital en Texas Pacific.

2012: Bart Van Malderen richt de luierfabrikant Drylock op. Hij legt het voormalige bedrijf van zijn familie het vuur aan de schenen.

2014: Ontex trekt voor de tweede keer naar Euronext Brussel. Goldman Sachs en Texas Pacific verkopen in een eerste fase een derde van hun aandelen en stappen later volledig uit.

2015: naar aanleiding van die definitieve exit stapt de Frère-holding GBL in Ontex. Ze koopt aanvankelijk een belang van 7 procent. De participatie wordt stelselmatig opgevoerd tot 19,98 procent vandaag.

Juli 2018: het Franse investeringsfonds PAI brengt een niet-bindend bod uit op Ontex. PAI waardeert de luierfabrikant op 3 miljard euro (inclusief schulden).

Bouaziz verlegt de focus van de productie voor supermarktmerken in West-Europa naar meer eigen merken in groeilanden. Het bedrijf bouwt fabrieken bij in Rusland, Polen, Pakistan en zelfs in Ethiopië. Met het Mexicaanse Grupo Mabe en de luierdivisie van het Braziliaanse Hypermarcas sluit Ontex ook twee grote deals in groeimarkten.

Annus horribilis

Ontex lijkt zijn turbulente verleden definitief achter zich te laten. ‘Maar Bouaziz heeft misschien meer beloofd dan hij kon waarmaken’, oordeelt onze bron. Bij de beursgang vier jaar geleden sprak Bouaziz de ambitie uit om over een periode van tien jaar de winstmarge gemiddeld 30 basispunten per jaar te verhogen. Dat lukte de voorbije twee jaar helemaal niet.

2017 wordt zelfs een annus horribilis waarin de beurskoers fors zakt. Wispelturige wisselkoersen en hoge grondstoffenprijzen - van plastic en pulp (de absorberende papiervezels die de kern van luiers vormen) - maken het Ontex niet makkelijk. Bovendien valt er bij het Braziliaanse Hypermarcas een lijk uit de kast, na gefoefel van verkopers met overmatige kortingen.

Ontex kreunt ook onder de moordende concurrentie. Sinds enkele jaren van Bart Van Malderen zelf, die na zijn exit allesbehalve is gaan rentenieren. Sinds 2012 runt hij met Drylock zijn eigen luierfabrikant, die Ontex in steeds meer buitenlandse markten het vuur aan de schenen legt. Van Malderen kocht dit jaar nog twee fabrieken in Brazilië, waar Ontex iets eerder ook was neergestreken.

‘De klemtoon bij Ontex ligt vandaag op financiële efficiëntie en de korte termijn’, oordeelt onze sectorkenner. ‘Het heeft de trein van de innovatie gemist.’ Meer vernieuwende spelers, zoals Drylock, gespecialiseerd in ultradunne, pulploze luiers, knabbelen aan het marktaandeel van Ontex.

Tegelijk inzetten op huismerken en eigen merken, werkt niet. Die spreidstand vloekt ook met het DNA van Ontex.
Een sectorkenner

‘Bovendien is Bouaziz geen ondernemer en komt hij uit een merkenomgeving’, aldus nog onze bron. ‘Dáár ligt het kalf gebonden. Tegelijk inzetten op huismerken én eigen merken, dat werkt niet. Hoe positioneer je je dan bij een retailer? Die spreidstand vloekt met het DNA van Ontex, dat groot werd met huismerken.’

Ontex houdt vol dat alle problemen ‘tijdelijk’ zijn. Het is er vast van overtuigd dat het op lange termijn zal profiteren van de vergrijzing en zijn aanwezigheid in groeimarkten zoals Brazilië, ’s werelds vierde babyluiermarkt.

‘We zijn een bedrijf in transformatie’, stelde Bouaziz onlangs in De Tijd. ‘Je kan dat niet beoordelen met een snapshot terwijl we een film aan het draaien zijn.’

De belegger denkt daar anders over. Het aandeel is sinds vorige herfst met ongeveer een derde gezakt, waardoor het op de radar kwam van PAI, de Franse kandidaat-overnemer. In tijden van lage rente zijn investeringsgroepen, die bulken van de cash, tuk op bedrijven waar ze potentieel in zien.

Pittig detail: Ontex-CEO Bouaziz is lid van de raad van toezicht van PAI. Door dat mogelijke belangenconflict moet hij zich afzijdig houden in de overnamesaga.

In 2002, toen PAI al eens op Ontex aasde en het Britse Candover aan het langste eind trok, bleven de Fransen tot het laatste moment in de running. Halen ze deze keer wél hun slag thuis?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content