De lollige kant van financiële spitstechnologie

©Claudette Barius/Netflix

In zijn nieuwe Netflix-productie ‘The Laundromat’ doet Steven Soderbergh een poging het internationale systeem van belastingontwijking en -ontduiking in kaart te brengen. Het uitgangspunt zijn de Panama Papers.

11,5 miljoen documenten. Het volume aan informatie dat een - nog steeds onbekende - klokkenluider in 2015 liet uitlekken over het Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca was zo enorm dat er een groepering van 300 gespecialiseerde journalisten uit 80 landen aan te pas kwam om alles uit te spitten. Een jaar later verschenen de eerste artikels over de zogenaamde Panama Papers in de pers, een blik achter de schermen van een wereldwijde wirwar van 214.000 buitenlandse bankrekeningen en lege vennootschappen, enkel bedoeld om belastingen te ontwijken.

De rest is geschiedenis, of dat had het moeten zijn. Hoewel een waslijst aan criminele activiteiten schuilging achter die schijnbedrijven, lieten de openbaringen het grote publiek onberoerd. ‘De meeste mensen deden de hele affaire af als iets wat rijke mensen doen en hun niet aanbelangt’, zegt de Amerikaanse regisseur Steven Soderbergh.

De trailer van 'The Laundromat'.

‘Nochtans is het tegendeel waar. De corruptie die door de Panama Papers naar voren kwam, is samen met de klimaatkwestie het meest pregnante probleem dat de mensheid bedreigt. In het jaar 2000 had de rijkste 1 procent van de wereld een derde van de globale rijkdom in handen. Vandaag is dat de helft. Dat lijkt mij geen houdbare situatie. De enige oplossing is transparantie, maar in veel delen van de wereld is het rechtssysteem zo corrupt dat de gewone burger niet achter die misdadigers aan kan gaan of zelfs op een doeltreffende manier protest aantekenen.’

We beslisten dat we met een donkere komedie de meeste kans maakten om in het hoofd van de kijker te blijven hangen.
Steven soderbergh
Regisseur

Soderbergh besloot zijn duit in het zakje te doen via de weg die hem vertrouwd is: een film. Eerder schetste hij in ‘Traffic’ al de wisselwerking tussen de verschillende spelers in de oorlog tegen drugs, in ‘Contagion’ een wereldwijde virale epidemie en in ‘High Flying Bird’ de louche praktijken in het basketbalmilieu. Zijn nieuwe film ‘The Laundromat’, een productie van Netflix, neemt nu het mechanisme van het moderne kapitalisme in het algemeen en de buitenlandse schijnbedrijven in het bijzonder onder de loep. Hij baseert zich daarvoor op het boek ‘Secrecy World’ van de Amerikaanse onderzoeksjournalist Jake Bernstein en de documentaire ‘The Panama Papers’ van de Brit Alex Winter. ‘We leven in verontrustende tijden, erover praten is alvast een begin,’ stelde Soderbergh op het festival van Venetië, waar ‘The Laundromat’ in wereldpremière ging. ‘Een stukje entertainment kan een goede manier zijn om het gesprek op gang te trekken.’

Rechtszaak
Rechtszaak

Het is nog niet zeker of ‘The Laudromat’ morgen echt op Netflix zal te zien zijn. De advocaten Jürgen Mossack en Ramón Fonseca hebben gisteren een klacht ingediend bij een rechtbank in Connecticut.

Ze stellen dat ze worden neergezet als ‘meedogenloze harteloze advocaten die betrokken zijn bij het witwassen van geld, het ontduiken van de belasting, omkoperij en andere criminele activiteiten’.

Ze denken dat ‘The Laundromat’ de toekomstige rechtszaak tegen hun inmiddels opgeheven firma kan beïnvloeden.

De hamvraag was hoe hij en zijn scenarist Scott Z. Burns het precies moesten aanpakken. Het antwoord: met veel humor. ‘The Laundromat’ vertrekt van feiten en gebeurtenissen die op zich weinig opbeurend zijn. Behalve over de bezigheden van Mossack Fonseca gaat het bijvoorbeeld over een ongeval op Lake George met een toeristenboot die verzekerd bleek door een frauduleus bedrijf. Het doet de echtgenote van de verongelukte passagier (Meryl Streep) afreizen naar Panama. Matthias Schoenaerts heeft ook een rolletje. Hij speelt een Britse advocaat die in China is terechtgekomen.

In de meeste gevallen smeert Soderbergh er een dikke laag satire of kolder overheen. De film voert de Duitse advocaat Jürgen Mossack (Gary Oldman met een moddervet accent) en zijn Panamese collega Ramón Fonseca (Antonio Banderas) op als dandy’s die het publiek een rondleiding geven door hun troebele wereldje. Daar hangt Soderbergh een hele reeks sketches aan vast die elk een ander stukje van de puzzel belichten. ‘We beslisten dat we met een donkere komedie de meeste kans maakten om in het hoofd van de kijker te blijven hangen’, zegt hij. ‘En we konden zo ook de complexiteit van die financiële activiteiten als een soort grap hanteren.’

Het ontbreekt ‘The Laundromat’ zeker niet aan pit en plezier, al treft hij zoals zoveel sketchkomedies niet altijd doel en gaat Soderbergh de georganiseerde financiële corruptie niet meteen met veel subtiliteit te lijf. Maar hij maakt er ook een punt van niemand af te schilderen als eenzijdige booswicht. ‘Mossack en Fonseca hebben het systeem niet uitgevonden’, zegt Soderbergh. ‘Het bestaat al veel langer. Zij hebben enkel een manier uitgedokterd om het op veel grotere schaal toe te passen.’

‘The Laundromat’ speelt vanaf 18 oktober op Netflix.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n