interview

De transformer van Philips

©BELGAIMAGE

Als CEO bouwde hij de uitvinder van het tv-toestel, de cassette en de cd om tot een wereldspeler in medische technologie. Een exclusief gesprek met Frans van Houten, de architect van deze omslag van het Nederlandse bedrijfsicoon. ‘Je mag niet blijven hangen in sentiment.’

Onder bedrijfstoppers is de Nederlander Frans van Houten (57) een rariteit, als een van de laatste ‘one company men’. Sinds 1986 werkt hij voor Philips, het 126-jarige Nederlandse icoon. Sinds april 2011 als wereldwijde CEO. ‘Ik kreeg mijn liefde voor dit bedrijf met de paplepel mee’, zegt Van Houten, in een exclusief gesprek op de 15de verdieping van de Amsterdamse hoofdzetel. ‘Mijn vader had hier ooit ook een topfunctie, mijn broer is hoofd van Philips Research en chief technology officer.’

Precies die liefde voor Philips bewoog Van Houten de voorbije zes jaar om met de grove borstel door het slabakkende conglomeraat van consumentenelektronica, verlichting en gezondheidszorg te gaan. ‘Het ging lang prachtig’, zegt Van Houten, ‘maar al in mijn jeugd hoorde ik ook de frustraties. Over hoe Philips niet meer vooropliep. Sinds de Aziatische prijsconcurrentie in de jaren 70 en 80 zag je de eerste barsten.’

‘Mijn eerste beslissing als CEO was om uit de televisiebusiness te stappen, waar de marges heel laag waren geworden. Om dezelfde reden namen we afscheid van de audio- en videoproducten. We stapten vorig jaar uit de verlichting om ons helemaal op medische technologie te richten (Philips bracht Philips Lighting naar de beurs en is er nog minderheidsaandeelhouder, red.).’

Hoe moeilijk was het om als CEO en kind van het huis afscheid te nemen van die historische bedrijfstakken?
Frans van Houten: ‘Uiteraard was dat niet makkelijk. Je moet inspiratie putten uit je verleden, maar je mag niet in je sentiment blijven hangen. Dat Philips ooit de televisie uitvond, wil niet zeggen dat we ze tot het einde der dagen moeten maken. Onze toekomst ligt niet in mature bedrijfstakken, waar nog weinig gebeurt. We moesten terugkeren naar ons DNA: uitvindingen voor grote maatschappelijke uitdagingen. We hadden al lang ervaring in gezondheidszorg en beslisten om voortaan te focussen op medische technologie. Omdat de vraag naar oplossingen schier oneindig is. Hoe voorkom je dat mensen ziek worden? Hoe behandel je meer mensen met chronische aandoeningen en zorg je dat de gezondheidszorg betaalbaar blijft? De cijfers zijn alvast goed. We genereren een omzet van ongeveer 18 miljard euro. We groeien jaarlijks met 4 à 5 procent, de winstgevendheid steeg sterk en de aandelenkoers verdrievoudigde bijna sinds 2012.’

Onze toekomst ligt niet in mature bedrijfstakken, waar nog weinig gebeurt: we moesten terug naar ons DNA van uitvinders.
Frans Van Houten
Philips-CEO

Waar wordt die medische technologie gebruikt?
Van Houten: ‘We zijn marktleider in beeldvormingsapparatuur voor de operatiekamer. Dat gaat over 3D-beeldtechnologie die de chirurg helpt te navigeren en in het lichaam kan kijken. Op die manier hebben artsen voor een operatie een levensecht beeld van bijvoorbeeld een tumor. Het gaat ook om brillen met augmented reality, die hologrammen van de patiënt tonen en extra informatie verschaffen. Veel ziekenhuizen gebruiken ook ons artificieel intelligent platform, dat radiologische, pathologische en genetische data aan mekaar koppelt en dus muren sloopt tussen afdelingen.’

Verhoogt die technologie ook niet de budgettaire druk op de sowieso al armlastige ziekenhuizen?
Van Houten: ‘Dat is een terechte bekommernis, want technologie kost geld. Daarom zetten wij in op technologie die leidt tot betere resultaten en een hogere productiviteit. Dat komt de ziekenhuizen ten goede, omdat die nu al meer patiënten moeten helpen met minder middelen.’

©Bloomberg

Terwijl u hoog oploopt met big data en medische technologie, waarschuwen data- en privacy-experts voor lekken of cyberaanvallen waarbij patiëntengegevens gehackt kunnen worden.
Van Houten: ‘20 jaar geleden al vertrouwden we onze financiële gezondheid toe aan de cloud. Dat verloopt erg veilig en bijna niemand stelt zich daar vragen over. Waarom zou dat dan niet kunnen voor gezondheidsdata?’

Ook de cloud kan worden gehackt.
Van Houten: ‘Cloudsystemen zijn veel veiliger dan de honderden servers met verouderde technologie die vandaag verspreid staan over één ziekenhuis. Er valt veel maatschappelijk profijt te halen uit gezondheidsdata. Laten we die evolutie omarmen, mits de juiste beveiliging. Zoals bijvoorbeeld met blockchaintechnologie, waarin alle data versleuteld zijn en dus niet gekraakt kunnen worden.’

Nog los van de veiligheid: veel mensen willen helemaal niet dat zorgverleners, laat staan verzekeraars, gezondheidsdata over hen verzamelen.
Van Houten: ‘Mensen meten soms met twee maten en gewichten. Via Google vertellen ze nu al alles. Google weet aan welke aandoening je lijdt aan de hand van de informatie die je zoekt. Maar mensen worden ook zenuwachtig als het gaat over het delen van data met hun arts en ziekenhuis, nota bene betrouwbare zorgverleners. Ik ben er een groot voorstander van dat we volwassener worden in de discussie rond de uitwisseling van data. Omdat die de zorg veel efficiënter maken en letterlijk levens redden.’

Hoe zal ons ziekenhuisbezoek er over tien jaar uitzien?
Van Houten: ‘Vandaag is een diagnose stellen een ontdekkingsreis die vaak weken duurt. Langzaam worden allerlei zaken geëlimineerd. In de toekomst voorspel ik dat ziekenhuizen in één uur alles over je weten, via een sciencefictionachtige 3D-scan, en technologie die ook je DNA snel zal kunnen uitlezen.’

Philips
  • Omzet Philips-groep (2016, medische technologie en verlichting): 24,5 miljard euro (waarvan medische technologie: 17,4 miljard euro).
  • Nettoresultaat: 1,5 miljard euro.
  • Aantal werknemers wereldwijd: circa 73.000. In drie Belgische vestigingen, bij Philips Belgium Commercial (commerciële activiteiten), Philips Volcano (intravasculaire beeldvorming) en Philips European Affairs Office (lobbying) werken 264 werknemers.

Best een beangstigend vooruitzicht.
Van Houten: ‘Het roept vooral ethische dilemma’s op. Er bestaat al technologie waarmee je aan het menselijk DNA kan sleutelen. We kunnen MRI-scans van jaren geleden beter analyseren. Bij iemand bij wie vroeger een hersenschudding werd vastgesteld, kan je nu uit dezelfde scan aflezen of hij aan alzheimer lijdt.’

Zal de digitalisering ook de relatie tussen arts en patiënt veranderen?
Van Houten: ‘Eén ding is zeker: een model met uitsluitend curatieve zorg is onbetaalbaar. Een verouderende samenleving, met meer chronisch zieken, leidt tot een economische last van 13 à 14 procent van het bruto binnenlands product in West-Europa. Dankzij de digitalisering kan je naar een preventief model, waarbij je ziektes eerder ontdekt, via zelfdiagnose en artificiële intelligentie. De arts wordt een coach die de patiënt ook thuis opvolgt. Grote groepen patiënten zullen op een andere manier behandeld kunnen worden door het relatief schaarse aantal artsen en verpleegsters.’

Hoe blijft Philips ook in de toekomst de vinger aan de pols houden?
Van Houten: ‘Door 1,7 miljard euro, bijna 10 procent van onze omzet, in onderzoek en ontwikkeling te investeren. Dat is erg veel. Zes op de tien van onze onderzoekers werken rond slimme software. Veel jonge, slimme mensen, zoals datawetenschappers, willen graag bij ons aan de slag.’

©EPA

Met name China ontpopt zich tot een snel groeiende afzetmarkt voor uw diagnostische software en apparatuur.
Van Houten: ‘China vertegenwoordigt al 2 à 2,5 miljard euro van ons zakencijfer. En China vergrijst sterk. Bovendien kampen de ziekenhuizen met te weinig capaciteit. In China zijn ze gelukkig veel ontvankelijker voor innovatie dan in West-Europa. Daar wordt niet gediscussieerd over privacy. Artsen willen er maar wat graag een diagnose via artificiële intelligentie.’

In België nam de voetafdruk van Philips sterk af door de sluitingen van Hasselt en Brugge, samen ooit de grootste televisiefabriek ter wereld. Wat is er nodig om in ons land een stevige maakindustrie over te houden?
Van Houten: ‘Het antwoord is niet anders dan voor andere landen. Neem de regio Eindhoven. Die was lang een slachtoffer van industriële achteruitgang. Met de vrachtwagenconstructeur DAF en Philips ging het een tijd niet goed. Maar met de lokale bedrijven en de lokale overheid besloten we actie te ondernemen in plaats van te klagen. Er kwamen acceleratoren voor start-ups. Philips stelde zijn labodiensten ter beschikking, zonder dat we daar per se geld aan verdienden. Zó creëer je een ecosysteem van ondernemerschap. Daarom is Eindhoven vandaag de hotspot van de Nederlandse maakindustrie.’

Overweegt Philips om nog fors te investeren in België?
Van Houten: ‘We kijken altijd uit naar start-ups waarmee we willen samenwerken. In België vind ik het ecosysteem rond de KU Leuven en het UZ Leuven bijzonder boeiend.’

©vincent van den hoogen/Hollandse Hoogte

U bent nu al ruim zes jaar CEO. In de gang hangen de geschilderde portretten van uw voorgangers. Wat zal dat straks met u doen, als uw portret daarbij hangt?
Van Houten: ‘Als je je realiseert dat het gemiddelde Standard & Poor’s-bedrijf vandaag maar 18 jaar oud is, terwijl dat in 1950 nog 60 jaar was, besef je dat bedrijven almaar korter leven. Daarom is het zo belangrijk om jezelf opnieuw uit te vinden. (Stapt naar het raam en wijst naar de meanderende Amstel) Weten jullie waarom ze die grote bocht daar de ‘omslag’ noemen? Omdat de zeilschepen er in de 17de eeuw hun zeil moesten omgooien om van koers te kunnen veranderen. (lacht) Als fervent zeiler weet ik dat soort dingen. Aan het eind van mijn mandaat zal ik heel blij zijn als ik geassocieerd word met een koersverandering die Philips een toekomst gaf.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud