column

Kosten aan Trump

De Europese leiders weten niet meer waar ze het hebben met Donald Trump. In die mate dat ze de VS op één lijn zetten met Rusland, China, de islamterreur en de interne anti-Europese agitprops, die allemaal het voortbestaan van de Europese Unie bedreigen.

©Jef Boes

Doorgaans heeft de nieuwjaarstoespraak van de koning voor de ‘gestelde lichamen’ een hoog Bond zonder Naam-gehalte. Maar dit keer sprak koning Filip wat ze in diplomatieke kringen als ongewoon ‘harde taal’ bestempelen, en dan nog aan het adres van onze bondgenoten, de Amerikanen en de Britten.

Volgens de vorst willen zij ‘de loop van de geschiedenis keren’. Hij had het over ‘twee grote bevriende landen die beslisten hun beleid voortaan vooral op zichzelf te richten’. In Washington en Londen veroorzaakte de boude taal van de vorst niet eens een rimpeling. Alleen in eigen land leidde de koninklijke interventie tot een Kamerdebat, waarbij de meerderheid en de oppositie vooral uitblonken door hun volstrekte onbenulligheid.

Iemand had de koning op betere gedachten moeten brengen. Iemand had hem erop moeten wijzen dat de geschiedenis altijd aankomt, ook al probeer je ze te keren, zoals de Duitse filosoof Rüdiger Safranski ooit schreef. Bovendien is Europa een slechte lesgever in introversie. Zeker als het over de opvang van vluchtelingen gaat. Europa koopt zich op dit moment een goed geweten door die besogne tegen forse betaling uit te besteden aan de Turken. Of het probeert, zoals besproken in de aanloop naar de jongste informele top in Malta, opvangkampen te installeren en te financieren in Libië of zelfs in Egypte om de ongewenste bezoekers buiten de grenzen te houden.

Maar niet alleen de koning en premier Charles Michel (MR), ook de Europese leiders weten niet meer waar ze het hebben met Donald Trump, de jongste stripversie van een Amerikaanse president. Dat bleek uit de brief die Donald Tusk naar de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten stuurde. Daarin plaatste de voorzitter van de Europese Raad de Verenigde Staten op één lijn met Rusland, China, de islamterreur uit het Midden-Oosten en de interne anti-Europese agitprops, die allemaal het voortbestaan van de EU bedreigen.

Toch had de brief van Tusk veeleer iets weg van fluiten in het donker. Zijn oproep om de op wetten gebaseerde internationale orde te verdedigen, had iets pijnlijks. Want die orde werd na de Tweede Wereldoorlog gewoon opgelegd door de VS, die als enige supermacht nog altijd over de militaire slagkracht beschikken om ze te handhaven.

De Amerikaanse bereidheid daartoe nam almaar af sinds de val van de Berlijnse Muur en de implosie van de Sovjet-Unie, en zeker na de recente Iraakse en Afghaanse debacles. Dat bleek uit het vaak dubbelzinnige optreden van Trumps voorganger. Bij Barack Obama werd de afstand tussen woord en daad steeds groter naarmate zijn presidentschap vorderde.

De Amerikaanse publieke opinie is niet minder dubbelzinnig. Bij een peiling door Pew Research Center oordeelde de helft van de ondervraagden dat de VS de wereldproblemen onvoldoende ter harte neemt. De andere helft vond dat de VS alleen zijn internationale belangen moet behartigen en de andere landen hun eigen boontjes laten doppen. Het is die andere helft die Donald Trump verkoos tot nieuwe president.

Lewis Lapham, ex-hoofdredacteur van Harper’s Magazine en nu uitgever van zijn eigen Lapham’s Quaterly, heeft het over de verkiezing van Trump in zijn jongste boek ‘Age of Folly’. Het draagt de veelzeggende ondertitel ‘America Abandons Its Democracy’. Lapham laat weinig heel van Trumps voorgangers en schrijft: ‘Amerika is de voorbije 25 jaar veranderd van een verzwakte maar nog werkende democratie in een versuft, inefficiënt rijkeluisregime, waarvan Trump het eindproduct is.’

Eurocowards

Obama had in elk geval geen zin nog een doorslaggevende militaire rol te spelen, en al zeker niet in het Midden-Oosten. Het in het geheim bewapenen van allerhande, meestal onbetrouwbare Syrische rebellenmilities was het verste dat Obama wilde gaan. Bovendien sloot hij een nucleaire deal met Iran die dat land uit zijn isolement haalde en het meer armslag gaf in de regio. Waardoor het soennitische Saudi-Arabië, de sponsor en wapenleverancier van heel wat terreurbewegingen in het Syrische conflict, zich dan weer in toenemende mate omsingeld en bedreigd voelt door de wassende macht en invloed van het sjiitische Iran. Met een open oorlog als mogelijk gevolg. Sommige militaire experts sluiten zelfs de nucleaire optie niet uit.

Europa volgde meteen de door Obama afgekondigde boycot van Rusland als represaille voor de aanhechting van de Krim. Die boycot werd vorig jaar door Foreign Affairs, het tweemaandelijkse blad van de Amerikaanse Council on Foreign Relations, afgedaan als een complete miskleun. Die ‘not-so-smart sanctions’, zoals het blad ze bestempelde, hebben niet alleen de binnenlandse positie van de Russische president Vladimir Poetin geconsolideerd, maar ook diens financiële entourage verrijkt. Tegelijk werd ook de Russische militaire kaste versterkt. Dat komt neer op een bestendiging van het bestaande systema. Dat is de Russische manier van regeren die erin bestaat dat de staat te allen tijde alle private en publieke middelen kan aanwenden en alle lagen van de bevolking kan mobiliseren in naam van het hogere staatsbelang. ‘En dat systeem zal blijven bestaan, ook lang nadat Poetins regime van het toneel is verdwenen’, verzekerde Gleb Pavlovski, een gewezen adviseur van Boris Jeltsin en Poetin.

Het probleem van Europa is dat geen van de gevaren die volgens Tusk het voortbestaan van de EU bedreigen, kan worden gekeerd zonder de inzet van de Amerikaanse economische en militaire macht. En uitgerekend nu gaat de Europese president de VS de les spellen.

Je kan je afvragen wat de Europese diplomatie de afgelopen jaren heeft gedaan, behalve zich opsluiten in haar eigen zelfgenoegzaamheid.

Je kan je afvragen wat de Europese diplomatie de afgelopen jaren heeft gedaan, behalve zich opsluiten in haar eigen zelfgenoegzaamheid. Op en rond het Brusselse Schumanplein lijken ze zelfs niet meer te weten dat het Verdrag van Rome, waar Tusk trots naar verwijst, zonder de Amerikaanse financiering en militaire rugdekking niet eens uit de projectfase was geraakt.

Op het Verenigd Koninkrijk na, dat zijn NAVO-verplichtingen nakomt, worden de Europese partners in Washington amper ernstig genomen. Trump mag dan tijdens zijn kiescampagne de NAVO als verouderd hebben afgedaan, in Washington heeft men het al langer over de ‘eurocowards’ die hun landsverdediging op de Amerikanen afwentelen. De Europese NAVO-landen slagen er niet eens in hun defensiepolitiek, laat staan hun wapenarsenaal, op elkaar af te stemmen.

In de Europese wandelgangen van de macht praten ze vandaag nog over weinig anders dan over een krachtiger buitenlands beleid en over hogere defensiebudgetten. Die laatste zullen nodig zijn om de Russische geldingsdrang in Oekraïne en de Baltische staten en de Chinese assertiviteit in de Zuid-Chinese zee te fnuiken, en om de eigen burgers te beschermen tegen de terreurentrepreneurs uit het Midden-Oosten.

Hoeveel kosten er aan Trump zijn, is intussen bekend. De economische denktank Bruegel heeft het onlangs netjes berekend: als de 21 NAVO-landen die zoals België ook EU-lid zijn hun militaire uitgaven willen opvoeren tot de door de militaire alliantie beoogde 2 procent van hun bruto binnenlands product, staan die samen voor een jaarlijkse meeruitgave van liefst 90 miljard euro. Jammer dat Tusk dat onvermeld liet in zijn brief.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud