Advertentie
Advertentie
analyse

Links en rechts in opstand tegen EU

©Mediafin

Syriza en Podemos op links, het FN en de UKIP op rechts: van alle kanten liggen de partijen die de centrumkoers van de Europese Unie bepalen onder almaar heviger vuur. Ook dit weekend.

De EU hield gisteren en eergisteren haar zevende topoverleg over Griekenland van dit jaar. Dit weekeinde zijn er regionale verkiezingen in Frankrijk en Spanje. En de Britse premier David Cameron was op de Europese top in Brussel gisteren vooral met zijn campagne voor de verkiezingen in mei bezig. Het risico op een brexit, de uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de EU, werpt in Europa een schaduw van onrust vooruit. Boven op de onbedwongen crisis in euroland.

Toen Athene in 2010 voor het eerst in de problemen kwam, vreesde Europa voor ‘financiële besmetting’. Terecht. Na Griekenland kwamen op de obligatiemarkten ook Ierland en Portugal en daarna Spanje in moeilijkheden. Dat gevaar is nu beter onder controle. Er is een laag financiële wetgeving bijgekomen, evenals noodfondsen die landen in problemen begeleiden. De Europese Centrale Bank heeft met haar gratisgeldbeleid de markten in slaap gewiegd. De paniek van vier jaar geleden is verdwenen.

Maar de financiële besmetting is nu een politieke besmetting geworden. De eurocrisis op de markten heeft plaats geruimd voor wantrouwen in het Europees politiek project. De verkiezingsoverwinning van het radicaal-linkse Syriza was het keerpunt: Athene wil in de euro blijven, maar dan wel op zijn eigen voorwaarden. Daardoor flirt het land met een grexit. In Spanje streeft Podemos hetzelfde doel na: de euro onder Spaanse voorwaarden. Podemos is in de peilingen uit het niets opgeklommen tot de grootste partij.

Terwijl de euro vanaf 2010 moest worden gered van de financiële markten, moet hij nu worden gered van politici.

Ook van aan de rechterzijde wordt ingebeukt op Europa. In Frankrijk pleit het Front National voor grenzen in Europa en een terugkeer naar de Franse frank. In het Verenigd Koninkrijk maakt de nationalistische partij UKIP premier David Cameron rotnerveus met haar oproep de EU te verlaten. Terwijl de euro - en bij uitbreiding het Europees project - vanaf 2010 moest worden gered van de financiële markten, moet hij nu worden gered van politici.

Pablo Iglesias spiegelt zich aan Tsipras

Spanje zou dit jaar wel eens een politieke revolutie kunnen beleven. Voor het eerst sinds het einde van de dictatuur in 1975 maken twee ‘jonge’ partijen een goede kans om de hegemonie te doorbreken van de conservatieve PP en de socialistische PSOE. De traditionele partijen halen in de peilingen net als Podemos en Ciudadanos rond 20 procent.

Dit weekend volgt een eerste electorale test als de Andalusiërs naar de stembus trekken voor regionale verkiezingen. Vooral naar de score van Podemos wordt uitgekeken. De amper één jaar oude partij van Pablo Iglesias spaarde kosten noch moeite om met hetzelfde discours als het Griekse Syriza - euro en Europa ja, maar onder onze voorwaarden - zieltjes te winnen in de regio die zwaar getroffen werd door de economische crisis van de voorbije jaren.

Spanje wacht dit jaar trouwens een verkiezingsmarathon: in mei vinden regionale en lokale verkiezingen plaats, in september Catalaanse en in november nationale verkiezingen.

Spaans Podemos-leider Pablo Iglesias (m.) naast Alexis Tsipras (r.), de nieuwe Griekse premier. ©BELGAIMAGE

Alexis Tsipras draait rollen om

Premier Alexis Tsipras mag dan een waanzinnig spelletje blufpoker lijken te spelen met de economie van zijn land als inzet, in Griekenland is hij nog altijd populair. In de peilingen genoot hij deze week de steun van 60 procent van de Grieken.

Tegenover het rationele discours over hoe ook Athene de spelregels van een muntunie moet volgen, plaatst Tsipras emotie. In zijn eerste speech als premier beloofde hij de Grieken hun waardigheid terug te geven, na vijf jaar van door Brussel opgelegde besparingen. Het verklaart ook waarom Griekenland aan Duitsland schadevergoeding vraagt voor de Tweede Wereldoorlog. Tsipras draait zo de rollen om en plaatst Duitsland in de rol van de vernederde schuldenaar.

Dat is niet onschuldig. Iedere deal over Griekenland zal door het Duitse én het Griekse parlement moeten worden goedgekeurd. Het blijft de vraag van 240 miljard euro hoe Tsipras beide democratische testen tegelijk kan overleven.

Nigel Farage stookt op weg naar brexit

Op 7 mei kiezen de Britten een nieuw parlement. Peilers voorspellen dat de eurofobe United Kingdom Independence Party van Nigel Farage, die Herman Van Rompuy ooit ‘het charisma van een natte dweil’ toedichtte, de derde fractie wordt met 14 procent van de stemmen. Door de eigenaardigheden van het Britse kiesstelsel, dat de Conservatieven en Labour fors bevoordeelt, zou zich dat vertalen in slechts vier zetels. De invloed van UKIP is echter veel groter.

Farage beukt in op de nieuwe Europese Commissie.

Farages schuimbekkende roep om de migratiestroom uit Europa te stoppen en het Verenigd Koninkrijk helemaal uit de Unie te halen, leidde ertoe dat twee Conservatieve parlementsleden overliepen naar zijn partij. Tory-premier David Cameron heeft ook al een referendum over een brexit beloofd als hij straks herverkozen wordt. Dat zou in 2017 plaatsvinden. Cameron, die zelf best eurofiel is, wil wel eerst onderhandelen met Brussel om onder meer het vrij verkeer van personen te beperken, wat een vergeefse poging dreigt te worden.

Marine Le Pen zet in op gekrenkte trots

Marion Le Pen (r.) is europarlementslid. ©REUTERS

De Fransen ontwaken eind deze maand wellicht in een land waar de politieke kaart behoorlijk anders kleurt dan de afgelopen decennia. Het extreemrechtse Front National (FN) is op weg om zich bij de departementale verkiezingen dit en volgend weekend voor het eerst lokaal te verankeren en een eind te maken aan de heerschappij van de socialistische PS en de rechtse UMP.

Voor veel kiezers is het FN salonfähig sinds Marine Le Pen in 2011 haar vader opvolgde en de scherpe kantjes van diens discours vijlde. Le Pen raakt bij heel wat minder fortuinlijke landgenoten een gevoelige snaar door de economische malaise in het land in de schoenen te schuiven van ‘Europa’. Frankrijk kan er volgens haar pas bovenop raken als het zijn grenzen weer sluit en de Franse frank opnieuw invoert. Met haar eurokritische discours besmette Le Pen de afgelopen jaren vooral de UMP. Die schoof naar rechts op als het over veiligheid en open grenzen gaat.

Het Berlaymont-gebouw in Brussel, de hoofdzetel van de Europese Commissie. ©Pierre Lallemand

Ondertussen, elders in Europa

Ook elders in Europa groeit de politieke weerstand tegen de manier waarop de eurocrisis wordt aangepakt. Een van de duidelijkste voorbeelden is Cyprus, dat in 2013 moest worden gered. Sindsdien zit het euroland in een situatie die vergelijkbaar is met de Griekse: in ruil voor de redding moet het de economie hervormen. En dat loopt almaar lastiger. De ministers van Financiën van de eurozone maken zich ‘ grote zorgen’ over Cyprus.

++++ Elders toont het sluimerende verzet zich vooral in peilingen en lokale verkiezingen. In Duitsland moet bondskanselier Angela Merkel sinds kort aan haar rechterkant een eurosceptische partij naast zich dulden: Alternative für Deutschland. Die partij zette zich vorig jaar op de kaart bij de Europese verkiezingen en sleepte vorige maand bij de deelstaatverkiezingen in Hamburg weer enkele zetels in de wacht. In mei volgt een nieuwe test, in het linkse Bremen.

8
Angela Merkel moet naast zich voortaan een eurosceptische partij dulden. Alternative für Deutschland behaalde vorige maand bij deelstaatverkiezingen in Hamburg 8 van de 121 zetels.

++++ Volgende maand is het ook uitkijken hoe eurosceptisch Finland stemt. De Finse Partij, vroeger bekend als De Ware Finnen, is een van de vier grote partijen van het land, maar ze trappelt ter plaatse door de crisis met Rusland.

++++ In Nederland lijkt de opmars van de populistische PVV van Geert Wilders gestopt. Maar ze droeg er de voorbije jaren mee toe bij dat de eurokritische stem gemeengoed werd.

++++ Het Europese besparingsbeleid leidt niet in alle lidstaten tot een opmars van populistische, anti-establishmentpartijen. In Ierland en Portugal, landen die zwaar bespaarden en hervormden, blijven de traditionele partijen de dienst uitmaken. In Italië zit de centrumlinkse regering, ondanks eurokritisch gebeuk van de Vijfsterrenbeweging, stevig in het zadel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud