Reconstructie: hoe Lutgen de stekker eruit trok

cdH-voorzitter Benoit Lutgen pendelt dagelijks met de auto van Bastenaken naar Brussel. ©Dieter Telemans

Op maandag blies cdH-voorzitter Benoit Lutgen de Brusselse, Waalse en Franstalige gemeenschapsregering op. Hij verraste daarmee vriend en vijand. Een reconstructie van operatie 'descotchage'.

Het is middag, bijna half een en behoorlijk warm. In een grote zaal van het hoofdkwartier van de PS aan de Keizerlaan in Brussel, worden de stoelen klaargezet voor de talrijke kameraden die uit alle hoeken van Wallonië en Brussel toestromen. Op de agenda: de precaire kwestie over mandaten en de decumul. De PS raakt maar niet los van het Samusocial-schandaal en zijn vele uitlopers.

Iedereen wil zijn mening kwijt, zijn gedacht zeggen. Er wordt flink gemopperd. Partijkopstuk en Waals minister-president, Paul Magnette, stelt zich hard op. Hij had zich al eerder openlijk vóór een volledige decumul van mandaten uitgesproken.

Anderen, zoals Emir Kir en Laurent Devin die een parlementszetel combineren met het burgemeesterschap van respectievelijk Sint-Joost-ten-Node en Binche, treden naar voren om alle nadelen op te sommen die ze zien in een volledige ontvlechting van openbare ambten.

PS-voorzitter Elio di Rupo kreeg het vertrek van de cdH te horen tijdens een bijeenkomst met partijgenoten in Brussel. ©BELGA

Midden in die discussie verschijnt op de mobiele telefoon van partijvoorzitter Elio Di Rupo het nummer van de voorzitter van cdH. Di Rupo verlaat de ruimte. En komt vijf minuten later weer terug. Om tegen de 120 aanwezige socialistische toplui te zeggen: ‘Ik heb net Benoit Lutgen aan de telefoon gehad. Hij trekt de stekker uit de regeringen. Het cdH vertrekt uit alle coalities.’

Consternatie. Agitatie. Grimassen op de gezichten van de aanwezigen. Federaal parlementslid Ahmed Laaouej is de eerste die iets zegt. ‘We moeten voorzitter Di Rupo steunen. Het is volstrekt ontoelaatbaar wat de cdH heeft gedaan!’

Zelfs de hond niet

Wat die maandagmiddag op de Keizerlaan langzaam doordringt, is op zondagavond al besloten. Op het hoofdkwartier van de cdH in de Tweekerkenstraat in Sint-Joost-ten-Node hangt de sfeer van de grote dagen. Het is de avond van de ‘descotchage’, het wegtrekken van de plakband tussen PS en de cdH in zowel de Brusselse, Waalse en Franstalige gemeenschapsregering.

Die ‘descotchage’ die enkelen al stiekem hoopten, maar die tegelijkertijd door velen gevreesd wordt. Voorzitter Lutgen had het idee al een tijd laten rijpen in zijn hoofd, maar er met bijna niemand over gepraat. Uitzondering was een van zijn trouwste vrienden en cdH-secretaris-generaal Eric Poncin. Maar Maxime Prevot, Waals minister van Welzijn en Openbare Werken en zwaargewicht van de cdH in de Waalse regering, is niet op de hoogte. Ook Joëlle Milquet, Lutgens voorgangster als partijvoorzitter, wist van niets van het grote manouevre van Lutgen.

cdH-zwaargewicht in de Waalse regering, Maxime Prévot, werd pas maandag op de hoogte gebracht door Lutgen. ©BELGA

Lutgen zelf is doodsbang dat de coup die hij wil plegen de PS voortijdig ter ore komt. Als dit stratego is, heeft Lutgen zojuist de spion gespeeld.

Zoals Lutgen het gewend is, hanteert hij strikte tussenschotten tussen dat wat hij aan de een en dat wat hij aan de ander zegt. Geheimhouding is bij hem tot kunst verheven. ‘Hij vertrouwt niemand, zelfs zijn hond niet. En als hij toch tegen zijn hond heeft gepraat, laat Lutgen die zweren om het geheim te houden’, gaat de grap op het hoofdkwartier van de cdH.

Niet op de hoogte

Pas toen maandagochtend iedereen op het partijhoofdkwartier aankwam voor het partijbureau deelde Lutgen de andere partijtoppers mee wat hij van plan was. ‘We moeten ophouden de geschiedenis te herschrijven: we waren gewoon niet op de hoogte’, zegt een van cdH-toppers die er maandagochtend bij was. ‘We wisten dat Benoit het heel moeilijk had met de opeenvolging van schandalen bij de PS, dat wel. Maar dit had ik niet verwacht’, zegt een andere cdH-topman.

cdH-voorzitter Benoit Lutgen direct nadat hij officieel de drie coalities met de PS had opgezegd. ©Photo News

Maxime Prévot, die in de Waalse regering soepel en hartelijk met zijn PS-collega’s samenwerkt, waarschuwt Lutgen : ‘Op menselijk vlak gaat het heel moeilijk zijn.’ Een aantal partijbaronnen vinden het pokerspel van Lutgen veel te risicovol, maar naar de buitenwereld toe staat iedereen als één man achter de voorzitter.

Gerustgesteld door de steun van zijn politiek bureau, trekt Lutgen zich maandagochtend terug op zijn eigen kleine kantoor op de derde verdieping van het hoofdkwartier. Daar hangt een loden hitte. Tot overmaat van ramp is de koffiemachine kapot. Hij sluit de luxaflex, wat de isolatie verder vergroot. Dan pakt hij zijn telefoon en belt Di Rupo.

Ondertussen in de Ikea

Als Lutgen het gesprek met Di Rupo beëindigd heeft, belt hij meteen naar MR-voorzitter OIivier Chastel. Die blijkt met een volle kar bij de Ikea te staan: zijn tweeling heeft wat nieuwe spullen voor hun slaapkamer nodig. Ook in de Ikea is het warm en de andere mensen in de rij voor de kassa zien Chastel zweten als hij het telefoontje van Lutgen krijgt. Door Chastel te bellen vermijdt Lutgen zowel Charles Michel als Didier Reynders, de toplui van de twee rivaliserende clans binnen de MR.

MR-voorzitter Olivier Chastel kreeg een tijdens het shoppen bij Ikea een telefoontje van Lutgen. ©BELGA

Chastel valt compleet uit lucht bij de mededeling van Lutgen. Maar hij vindt het goed nieuws en brengt meteen federaal premier Charles Michel op de hoogte. ‘We gaan ons low profile opstellen, maar dat wat er nu gebeurt rechtvaardigt volledig wat wij al twee jaar zeggen en doen’, zegt Michel. Ook Didier Reynders kijgt een telefoontje van Chastel en is in zijn nopjes: ‘Sinds het begin hebben we gezegd dat het onmogelijk is te hervormen met de socialisten erbij’.

Chastel heeft zijn gesprek met Reynders nog maar net afgerond of zijn smartphone gaat opnieuw af: Elio Di Rupo. De twee mannen uit Henegouwen kennen elkaar goed en er is een groot wederzijds respect. Di Rupo is diep teleurgesteld, Chastel reageert bijna teder.

Onvoorbereid

Ondertussen zet de co-voorzitster van Ecolo, Zakia Khattabi, in haar zolderappartement in Elsene de televisie aan. Het is inmiddels 13 uur en ze is heel nieuwsgierig naar de verklaring die Lutgen een kwartier later zal afleggen over de breuk met de PS. Dan gaat de telefoon: Lutgen brengt haar zelf al op de hoogte dat hij de regeringen in Wallonië en de Franstalige gemeenschap ten val brengt. Maar Lutgen zwijgt over Brussel.

Ecolo-co-voorzitster Zakia Khattabi kreeg de indruk dat Lutgen nogal overhaast handelde. ©Photo News


‘Toen ik een half uur later op tv zag dat hij ook de Brusselse regering liet vallen, had ik het idee dat zijn zet nog veel minder voorbereid was dan ik al dacht’, zal Khattabi later die middag tegen haar medewerkers vertellen.

Montreal

De enige van de grote partijen en Franstalig België die Lutgen niet spreekt is Olivier Maingain, de grote man van FDF-opvolger Défi en alleen in het Brussels parlement vertegenwoordigd. Maar Lutgen heeft Mangain wel gebeld. In het weekend voor de ‘descotchage’ rinkelde de telefoon van Maingain en stond er ‘Benoit Lutgen’ op het scherm. Maar Maingain nam niet op. De Défi-voorzitter was op dat moment in het Canadese Montreal, op het congres van Franstalige burgemeesters in de wereld. ‘Ik zal Lutgen volgende week, bij terugkeer in Brussel, wel terugbellen. Zoveel haast kan dit gesprek niet hebben’, dacht Maingain.

Olivier Maingain miste een telefoontje van Lutgen en moest daardoor via de media over de 'descotchage' horen. ©BELGA

En zo komt het dat Maingain op maandagochtend om zes uur ’s ochtends (Canadese tijd) door zijn vrouw gewekt wordt. Mevrouw Maingain had net op internet gelezen dat Lutgen de stekker uit de drie regeringen trok. Het echtpaar Maingain gelooft hun ogen niet en bestelt meteen een taxi naar de luchthaven voor de eerste de beste vlucht die hen ook maar in de buurt van Brussel brengt.

Op de luchthaven van Montreal loopt Maingain Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) tegen het lijf: ook hij was op dat moment in Quebec maar haastte zich naar de luchthaven zodra hij het nieuws van Lutgen hoorde. Vervoort, die politiek inmiddels wel heel wat gewend is en de naam heeft moeilijk te verrassen te zijn, is nu wel van zijn stuk. ‘Ik ben gedegouteerd door dit mes in de rug van de cdH’, zegt hij tegen Maingain. Het is maandagavond in Brussel als de vlucht met Maingain en Vervoort uit Canada vertrekt.

Vlaamse partijen geruststellen

Die avond komt het politiek bureau van de MR in spoedzitting bijeen. Olivier Chastel heeft zo’n 25 partijtoppers ontboden. Eindelijk kan er vrijuit gepraat worden.

De hele middag hebben de MR-bewindslieden in de federale regering hun handen vol gehad aan pogingen om aan de Vlaamse regeringspartijen uit te leggen wat er in Franstalig België aan de hand was en wat de gevolgen voor de federale regering zijn. ‘Er is geen enkele consequentie voor de federale regering’ stelt premier Michel N-VA-voorzitter Bart De Wever gerust.

‘Iedereen wilde zijn mening geven. Het heeft uren geduurd.’, herinnert een aanwezige zich die avond op het MR-hoofdkwartier. De liberale partijtoppers zijn het erover eens dat de ‘descotchage’ een goede zaak is, maar ook een bom die de partij in het gezicht kan ontploffen. ‘Voorzichtigheid’ is het ordewoord van de MR.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect