nieuwsanalyse

Spanje kiest tussen oude en nieuwe politiek

©REUTERS

Spanje beleeft zondag een historisch dag. Bij de regionale stembusslag ligt het tweepartijenstelsel in de weegschaal. Besturen zonder pacten te smeden is mogelijk voorgoed voorbij.

Zondag 22 mei 2011, even na de klok van 21 uur. In de Calle Génova in Madrid knijpen leden van de conservatieve Partido Popular (PP) elkaar vol ongeloof in de arm. Is dit echt geen droom? Vlak na het sluiten van de laatste stemlokalen hebben Spaanse media net de eerste exitpolls verspreid. En die voorspellen een ‘walk-over’ voor de partij. In 10 van de 13 regio’s waar nieuwe regiobesturen gekozen zijn, vegen de conservatieven de tegenstand van de kaart.

Voor een herhaling van dat scenario zou iedere PP’er vanzelfsprekend meteen tekenen. Maar zelfs de meest optimistische partijgenoot van Spaans premier Mariano Rajoy is er zich terdege van bewust dat een bisnummer weinig realistisch is. Het verlies beperken wordt wellicht al een heel karwei. Want vier jaar regeren - lees: zwaar besparen en hervormen - heeft er bij de Spaanse bevolking stevig ingehakt. Tienduizenden mensen verloren hun baan en kwamen in de armoede terecht.

©mediafin

In een poging de overheidsfinanciën aan te zuiveren zetten de regionale PP-besturen ook flink het mes in de fondsen voor de gezondheidszorg en het onderwijs. Met alle gevolgen van dien. Scholen schrapten gratis maaltijden en schoolmateriaal. In sommige regio’s moeten mensen nu vaak uren rijden naar een ziekenhuis voor een kankerbehandeling. Beelden van smerige ziekenhuisgangen en -kamers gingen de wereld rond.

De Spanjaarden hebben de afgelopen vier jaar zwarte sneeuw gezien. Sinds eind vorig jaar kruipt het land wel stilaan uit het dal. De voorbije zes maanden ontpopte de op drie na grootste economie van de eurozone zich zelfs tot groeikampioen. En in de werkloosheidscurve is ook een knikje verschenen.

Maar de modale Spanjaard voelt nog maar weinig van dat prille herstel. Heel wat kiezers lijken dan ook vastbesloten de PP zondag de rekening te presenteren. De hamvraag luidt hoe ze hun ongenoegen gaan uiten. Door - met frisse tegenzin - op de socialisten te stemmen, door zich te wenden tot regionale partijen of door in de armen te vluchten van de nieuwkomers: het linkse Podemos of de centrumpartij Ciudadanos.

Zowat 36 miljoen Spanjaarden kunnen zondag naar de stembus om 8.116 gemeentebesturen te kiezen. In 13 van de 17 regio’s wordt ook het parlement vernieuwd. Net als het bestuur in de Noord-Afrikaanse steden Ceuta en Melilla.

Voor de conservatieve partij van Spaans premier Mariano Rajoy staat veel op het spel. De PP regeerde de voorbije jaren alleen in de meeste regio’s. 

Het wordt vooral uitkijken hoe de conservatieven het ervan afbrengen in Madrid en Valencia, twee traditionele bolwerken. In de PP gingen de afgelopen weken al stemmen op om Rajoy als kopstuk opzij te schuiven voor de nationale verkiezingen in november als de partij in Madrid en Valencia naar de oppositiebankjes verwezen wordt.

Volgens de peilingen behoudt de PP alleen in Castilla-y-León een volstrekte meerderheid. In de andere regio’s zou geen enkele partij voldoende steun krijgen om comfortabel alleen te besturen. Twee pistes lijken de winnaar te resten: een heuse coalitieregering op de been brengen of besturen met gedoogsteun.

Maar beide opties zouden wel eens een hele opgave kunnen worden. Want de schaduw van de nationale verkiezingen, in november dit jaar, zal onvermijdelijk over regionale coalitiebesprekingen hangen. Nieuwkomers zullen aarzelen om in zee te gaan met de PP of de PSOE. Want kunnen ze dan in de aanloop naar november nog wel geloofwaardig betogen dat zij een nieuwe politieke wind zullen doen waaien? De traditionele partijen staan evenmin te springen om een pact te smeden.

In elk geval wil elke partij in polepositie aan eventueel coalitieoverleg beginnen. Iedere stem telt dus. Het is dan ook geen verrassing dat de nationale kopstukken van alle bewegingen tot het laatste ogenblik het land doorkruisen om de plaatselijke kandidaten een hart onder de riem te steken.

En dat er nog heel wat kiezers verleid kunnen worden, bewijzen de jongste peilingen. Maar liefst 35 tot 40 procent van het electoraat zegt nog onbeslist te zijn. Dat is nooit gezien in Spanje. Die twijfelaars zouden de opiniepeilers dus nog een flinke neus kunnen zetten als ze ten langen leste toch beslissen te stemmen volgens het adagium ‘better the devil you know’.

In elk geval zullen die vele twijfelaars bepalen wie zondagavond een feestje kan bouwen. En wie maandag het meest zijn wonden zal likken en met flink wat littekens de lange eindsprint naar de verkiezingen in november moet inzetten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud