reportage

Tien jaar na tsunami rolt sharia over Indonesië

©rv

Dag op dag tien jaar geleden eiste een tsunami het leven van zo’n 200.000 Indonesiërs. Anno 2014 worstelt ’s werelds grootste moslimland met een nieuwe vloedgolf: steeds meer regio’s voeren de streng-islamitische sharia in.

Door de straten van Banda Atjeh, de hoofdstad van de Indonesische provincie Atjeh, patrouilleert de religieuze politie. Die moet erop toezien dat vrouwen een sluier dragen, geen strakke spijkerbroek aan hebben of niet wijdbeens op de bromfiets zitten. In koffiehuizen controleren ze of mannen niet gokken of alcohol drinken. Wie wordt betrapt, riskeert een publieke afranseling met de zweep.

Toch moeten de touwtjes van de sharia, de streng-islamitische wetgeving, nog strakker worden aangetrokken, vindt parlementslid Ramli Sulaiman. Zijn regerende Partij Atjeh (PA) is voor openbare steniging tot de dood erop volgt. ‘Dan hebben we net zoals in Saudi-Arabië complete sharia’, zegt hij trots.

©Jonas Gratzer/LightRocket via Getty Images

‘We wilden na alle jaren van ellende helemaal geen islamitische wetgeving, maar vrede en gerechtigheid’, klinkt het echter verontwaardigd uit de mond van Anita (28). Op haar schoot zit haar dochtertje van een half jaar oud. Ze vertelt over de jaren toen ze nog in de jungle als rebel van de Beweging voor een Vrij Atjeh (GAM) tegen de Indonesische bezetters vocht. GAM streed meer dan een kwarteeuw voor een eigen staat. Meer dan 10.000 mensen vonden de dood.

Sultanaat

De zeebeving voor de kust van Sumatra veroorzaakte op tweede kerstdag 2004 een tsunami met een nog veel dodelijker gevolg: zo’n 200.000 Indonesiërs lieten het leven, een half miljoen werden dakloos. De pijnlijke ironie wil dat die verwoestingen er in Atjeh toe leidden dat beide partijen om de onderhandelingstafel gingen zitten. Als compromis mocht Atjeh zichzelf de islamitische regio Nanggroe Aceh Darussalam noemen en kreeg het verregaande autonomie. Als eerste Indonesische provincie voerde ze in 2006 de islamitische wetgeving in.

In de nasleep van de tsunami kreeg de provincie Atjeh verregaande autonomie. Islamitische wetgeving werd er ingevoerd.

De meerderheid van de Atjehers gruwt echter net zoals Anita van de sharia, al staat het volk bekend als vrome moslims. Atjeh was een sultanaat tot begin 1900, toen het Nederlandse koloniale bestuur het gebied inlijfde. Een van de beroemdste verzetsheldinnen uit die oorlog tegen de Nederlanders was Cut Nyak Dien. Ze vocht 25 jaar in de jungle tegen de bezetters. Op afbeeldingen droeg ze geen sluier. ‘Dus wij doen dat ook niet’, zegt Anita boos.

De bevolking ervaart de sharia als een steeds groter wordend monster. Politieke leiders misbruiken de religieuze wet om hen te onderdrukken. ‘Het is zeer teleurstellend, maar onze voormalige vrijheidsstrijders die nu in de politiek zitten, verschuilen zich achter de sharia om hun tekortkomingen te verbloemen. De economie staat er beroerd voor. De werkloosheid onder jongeren is hoog. De corruptie is enorm’, vertelt Rosmidar van de actiegroep Bungeong Jeumpa, die opkomt voor de rechten van vrouwen. Ze vertelt dat er heel wat ongevallen gebeurden sinds vrouwen met rokken in amazonezit op de bromfiets moeten zitten. Ze vallen met hun zware boodschappentassen van het rijwiel of hun kleding komt tussen de spaken.

Manipuleren

‘De regering in Jakarta had nooit de sharia in Atjeh mogen toestaan’, vindt ook Andreas Hartono, onderzoeker van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. Sinds Atjeh de sharia heeft, willen steeds meer politieke bestuurders die ook in hun regio invoeren. Ramli Sulaiman van de Partij Atjeh bevestigt dat vertegenwoordigers van lokale regeringen af en aan reizen naar de provincie Nanggroe Aceh Darussalam om ervaring op te doen. ‘Atjeh is duidelijk het schoolvoorbeeld. Bij terugkomst apen ze de strakke regels na’, zegt Hartono. ‘Niet omdat ze oprechte religieuze gevoelens hebben. Ze zien hoe je met de sharia het volk kan manipuleren.’

©rv

Uit een recent rapport van Human Rights Watch blijkt dat inmiddels 113 regio’s in Indonesië, een vijfde van het land, deels de Atjehse sharia kopiëren. Ze hebben niet de speciale status van Atjeh, maar wel een lichtere vorm van autonomie. Na de val van president Soeharto in 1998 kregen alle bupati’s (districtleiders) meer macht. Vrouwen moesten het als eersten ontgelden. ‘Door vrouwen te verplichten de sluier te dragen denkt de politieke leider zijn sterke leiderschap te tonen’, zegt Hartono cynisch.

Op 20 procent van alle openbare scholen in Indonesië dragen onderwijzeressen en meisjes, moslims en niet-moslims, al de hoofddoek. Volgens de mensenrechtenactivist druist die regel in tegen de grondwet. ‘In dit land bestaat een strikte scheiding tussen religieuze en overheidsscholen. Openbare scholen behoren vrij te zijn van religieuze symbolen.’ Tot zijn ontzetting zag hij vrouwen in Gorontalo, in de kop van Noord-Sulawesi, en op het eiland Bima, voorbij Bali, zelfs in een nikab, een gezichtsbedekkende sluier. In de satellietstad Tangerang, buiten de hoofdstad Jakarta, geldt al een alcohol- en gokverbod. ‘De sharia overspoelt als een tsunami Indonesië’, is de conclusie van Andreas Hartono.

Hypocriet

Zainal Tazar, de religieuze leider van de grootste moslimorganisatie Nahdlatul Ulama, snapt de bezwaren van Hartono niet. ‘Volgens de Koran moeten vrouwen hun haren bedekken. Die regel geldt ook op openbare scholen. Moslims zijn in dit land nu eenmaal in de meerderheid. Christenen passen zich maar gewoon aan.’

De tegenstanders van de sharia in Atjeh hebben president Joko Widodo, zelf een gematigde moslimleider, gevraagd in te grijpen en de religieuze wetten terug te draaien.

De tegenstanders van de sharia in Atjeh hebben president Joko Widodo, zelf een gematigde moslimleider, gevraagd in te grijpen en de religieuze wetten terug te draaien. In Atjeh vallen steeds meer dodelijke slachtoffers als gevolg van de sharia. Actievoerster Rosmidar doet het relaas van een 16-jarig meisje dat onlangs werd gearresteerd door de religieuze politie. De aanklacht luidde prostitutie. Ze kon de zweepslagen die ze - zonder enig proces - kreeg, niet verwerken. De volgende ochtend vond haar moeder haar dood in haar slaapkamer. Ze had zichzelf uit schaamte opgehangen. Volgens Rosmidar hebben al meer Atjehers zich van het leven beroofd nadat ze door de religieuze politie vaak onterecht waren opgepakt en afgeranseld. Ze krijgt steeds meer klachten van meisjes die door de politie op het politiebureau werden verkracht.

‘De sharia is hypocriet. De politieke leiders die met zweepslagen ons moraliteit willen bijbrengen, reizen zelf naar Jakarta voor drank en vrouwen. Voor de vrede in Atjeh moeten we deze wet afschaffen.’

Vergelijk de momenten na de ramp met de huidige toestand via deze interactieve tool

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud