analyse

Vijftiger prikt in start-upwolk

©rv

Toen techreporter Dan Lyons op zijn 52ste werd ontslagen bij Newsweek, ging hij bij een start-up werken. Achter de hippe façade zag hij vooral veel hype. ‘Neem het gratis bier weg en je zit in een 19de-eeuwse sweatshop.’

Start-ups zijn de norm van de moderne economie geworden. Wie een job kan scoren in een snel groeiend techbedrijf met pingpongtafels, massages en aandelenopties behoort tot de hipste elite van de arbeidsmarkt. Maar weinig is wat het lijkt, ondervond Dan Lyons.

Om in brood en een ziekteverzekering te blijven voorzien - zeker met een jonge tweeling in huis - nam Lyons na zijn ontslag bij het Amerikaanse blad Newsweek een job aan bij Hubspot, een jong softwarebedrijf in Boston dat op weg was naar een beursgang. Jarenlang had hij de start-upwereld van buitenaf bekeken, ‘als een kind met zijn neus tegen het venster van de snoepwinkel’. Plots maakte hij er deel van uit, als ‘marketing fellow’.

In zijn boek ‘Disrupted: My Misadventure in the Start-Up Bubble’ doet Lyons verslag van zijn wedervaren als bejaarde techwerknemer - hij is dubbel zo oud als de gemiddelde leeftijd van zijn collega’s. De humor waarmee hij dat doet, had hij al in de vingers. Hij leefde zich in het verleden al uit in de in techkringen gesmaakte blog ‘The Secret Diary of Steve Jobs’ en schreef mee aan de hitserie ‘Silicon Valley’ van de zender HBO, waarin de technologiewereld door de satirische mangel wordt gehaald.

Ik kreeg dingen te horen als: ‘Je idee is wel goed, maar ik ben niet zeker of het wel één-plus-één- is-drie genoeg is.’
Dan Lyons
Auteur van ‘Disrupted’

Hubspot, een hypefabriek die zo goed als alle clichés van een blitse start-up in zich heeft, bood ook bijzonder dankbaar materiaal: een werkvloer vol twintigers in shorts en flipflops die maar wat graag ‘content’ verslijten aan klanten en zich bedienen van een jargon dat enkel insiders begrijpen.

Zo horen Hubspotters in constante staat van GSD te zijn, wat staat voor ‘get shit done’. Centraal in de bedrijfscode staat het acroniem HEART: wie Hubspotty wil zijn, is ‘humble, effective, adaptable, remarkable and transparant’. En een van de bedrijfsslogans luidt ‘één plus één is drie’, wat de oprichters graag bezigen als een adjectief. Lyons kreeg op een bepaald moment van een pr-dame te horen: ‘Ik vind je idee goed, maar ik ben niet zeker of het wel één-plus-één-is-drie genoeg is.’ Het doel is klanten in staat van ‘delightion’ te brengen, een woord dat niet eens bestaat in het Engels.

Lyons vergelijkt de cultuur met die van een sekte à la Scientology, en die van een studentenhuis. Mensen worden niet ontslagen, ze ‘studeren af’ of ‘gaan hun superkrachten elders botvieren’. In werkelijkheid staan ze zonder pardon op straat en hoort niemand nog van hen. Tijdens meetings zit er altijd een teddybeer mee aan tafel, want die vertegenwoordigt de klant.

©rv

Als marketing fellow moest Lyons blogposts schrijven, die velen zouden ervaren als spam. Maar zo werden ze uiteraard niet genoemd. ‘Spam is wat de bad guys rondsturen. Wij zijn de good guys. Onze spam is geen spam, maar ‘lovable marketing content’. Het is antispam. Het is een schild tegen spam. Het is een spam-condoom.’

Het spreekt voor zich dat Hubspot, dat software verkoopt die bedrijven moet helpen hun producten te verkopen, verkondigt een hogere missie te hebben op deze planeet. Meer dan eender welke andere industrie durven hedendaagse techbedrijven een Moeder Teresa-achtige rol voor zichzelf te zien, iets dat voor een bank of een oliebedrijf ondenkbaar is.

‘We verkopen niet gewoon een product’, noteert Lyons uit de mond van een van de oprichters. ‘Hubspot leidt een revolutie. Een beweging. We veranderen de wereld. Onze software helpt niet gewoon bedrijven met het verkopen van producten. Ze verandert levens.’ Hubspot is vandaag overigens 1,6 miljard dollar (1,4 miljard euro) waard, en maakte nog nooit winst.

Banale software

Lyons observeert het allemaal met de verbazing van een ouder die hoofdschuddend kijkt naar een generatie die hij niet begrijpt. Bij momenten is de spot wat eenzijdig. En er hangt een schaduw van opportunisme: na een dood spoor in zijn carrière krijgt Lyons de kans zich te herlanceren bij een jong en dynamisch bedrijf, dat hij vervolgens met de grond gelijkmaakt. En ondertussen verdient hij nog 60.000 dollar bij de beursgang.

De bedenkingen van de sceptische outsider in een wereld van jong geweld dat alles ‘awesome’ vindt, zijn op zich ook niet nieuw. In de vakpers zijn zulke observaties al even een genre op zich. Maar Lyons gaat dieper. Hij bekritiseert de veelvuldig bejubelde arbeidscultuur die de routineuze verkoop van banale software neerzet als een revolutionaire bezigheid, die lage salarissen en lange werkdagen voor de jonge werkkrachten verstopt achter nepvoordelen als teambuildingssessies, T-shirts met logo, happy hours, ongelimiteerde vakantiedagen en eindeloos veel snacks.

‘De kantoren van Hubspot zijn gevestigd in een oude meubelfabriek, die van in het midden van de 19de eeuw dateert. Neem het gratis bier weg, en de baan van een Hubspot-vertegenwoordiger ziet er niet veel beter uit dan die van zijn overgrootvader in dezelfde ruimte honderd jaar geleden’, stelt Lyons. ‘De oude sweatshop is veranderd in een nieuwe. Op sommige vlakken is de nieuwe zelfs erger.’

©RV DOC

Lyons’ boek kwam onlangs uit, maar doet al veel langer stof opwaaien. Toen de oprichters van Hubspot vorig jaar lucht kregen van een aankomend boek dat niet bepaald een fraai beeld zou schetsen, ondernamen ze drastische stappen om een exemplaar in handen te krijgen. Volgens de FBI was er zelfs afpersing en e-mailhacking in het spel.

De top van Hubspot reageerde in een post op LinkedIn weliswaar mild op de publicatie: ‘Het leven is te kort voor wrok.’ Maar het FBI-onderzoek liet wel degelijk sporen na. De marketingchef werd ontslagen. Of beter: hij studeerde af.

Dan Lyons - Disrupted: My Misadventure in the Start-Up Bubble - 2016, Hachette, 28 dollar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect