Waar Van Gogh rust zocht

©BELGAIMAGE

Vincent van Gogh bracht de laatste maanden van zijn leven door in Auvers-sur-Oise. Dominique Janssens kocht de herberg waar de schilder verbleef. De Auberge Ravoux is nu een bedevaartsoord.

‘Je bent hier ver genoeg van Parijs om echt op het platteland te zitten. Het welzijn hangt in de lucht’, schrijft Vincent van Gogh in mei 1890 aan zijn broer Theo. Auvers-sur-Oise, op 30 kilometer van Parijs, is in de woorden van de kunstenaar ‘het echte, karakteristieke en pittoreske platteland’.

Als hij op 20 mei 1890 aankomt met de trein vanuit de Gare du Nord, is de kunstenaar vol hoop, ideeën en energie. De erkenning van zijn werk begint op gang te komen, nu de gezaghebbende krant Mercure de France hem een waardige opvolger van Rembrandt en Vermeer noemt. Nadat hij zijn intrek heeft genomen in de Auberge Ravoux, waar hij 3,5 frank per nacht betaalt voor kamer vijf en het diner, krijgt hij nog meer goed nieuws: zijn broer Theo, kunsthandelaar in Parijs, heeft een van zijn doeken verkocht.

Toch brengt Van Gogh uiteindelijk maar 70 dagen door in het dorpje, waar hij niet voor niets zit. Na een labiele periode in het Zuid-Franse Saint-Rémy is hij op zoek naar rust en inspiratie. Theo had van de schilder Camille Pisarro over de arts en kunstliefhebber Paul-Ferdinand Gachet in Auvers gehoord, en raadt Vincent aan daarheen te gaan. Het is rustig in de Parijse voorstad en de dokter kan een oogje in het zeil houden.

De kunstenaar maakt er een van de meest productieve periodes door. Hij schildert doeken die als zijn beste worden beschouwd, zoals ‘Korenveld met kraaien’, ‘Portret van dokter Gachet’ en ‘De kerk van Auvers’. Toch keren de demonen terug. Dokter Gachet, die inmiddels een vriend is geworden, kan hem niet helpen. Bovendien gaat het verhaal dat de twee gebrouilleerd raakten, toen de arts het idee kreeg dat de kunstenaar het op zijn dochter had voorzien.

Op 27 juli pakt Van Gogh een karabijn uit de herberg en schiet zichzelf door de borst in de korenvelden. De Nederlander is nog in staat terug te strompelen naar Ravoux, waar hij nog twee dagen blijft leven. In het bijzijn van zijn broer Theo sterft hij op 29 juli 1890.

As

‘Er ligt hier regelmatig as’, zegt Dominique Janssens, terwijl hij wat klimopblaadjes opzij trekt. Het graf van Vincent van Gogh, waar later ook zijn broer Theo naast kwam te liggen, is een soort bedevaartsoord geworden. ‘Laatst zat hier een Koreaanse tussen allemaal kaarsjes. Ik zag ook een keer een Japanse met een zware tas, waar een urn in bleek te zitten. Het is verboden, maar er zijn kunstenaars die hier willen worden uitgestrooid.’ Hij pakt een steentje van het graf. ‘Joden laten hier vaak kiezels achter. We vinden ook regelmatig gedichten, brieven of penselen.’

Janssens, Bruggenaar van origine, woonde al jaren in Parijs toen hij in 1985 op weg naar huis een ongeluk kreeg in Auvers-sur-Oise. Toen hij revaliderend van zijn whiplash in het politierapport las dat zijn wagen vlak voor de sterfplek van Van Gogh was geramd, besloot hij zich op de correspondentie van de kunstenaar te storten.

Van Gogh had psychische problemen, maar was niet de waanzinnige die de overlevering van hem heeft gemaakt.
Dominique Janssens
Eigenaar Auberge ravoux

‘Tot dat moment was Van Gogh voor mij een drankzuchtige kunstenaar die prostituees bezocht en zijn oor afsneed, maar uit de brieven kwam een heel andere persoon naar voren. Een erudiete man, die helemaal niet zo arm was als de mythe doet geloven. Hij had psychische problemen, maar was niet de waanzinnige die de overlevering van hem heeft gemaakt.’

Toen de Belg erachter kwam dat het pand te koop was, leek hem dat meer dan toeval. Hij werd de nieuwe eigenaar van de Auberge Ravoux, lapte het restaurant op, en herstelde het kamertje van de schilder in ere.

©Joe Cornish

Janssens koos ervoor kamer vijf leeg te laten. ‘Nietzsche zei al dat er niets ergers is dan een lege kamer, omdat die de spiegel van de ziel vormt’, vertelt hij in de ruimte van zeven vierkante meter. ‘Mensen ontdekken hier zichzelf. Het is net als op een begrafenis, waar mensen niet om degene in de kist huilen, maar om hun eigen leven. Sommige bezoekers vallen me na het bezoek in de armen.

Inmiddels is de kamer niet helemaal leeg meer. De Belg liet een gepantserde vitrine in de kamer bouwen, omdat hij hoopt ooit de wens van de schilder waar te maken. Janssens heeft zich één zin uit de brief die Van Gogh op 10 juni 1890 aan zijn broer Theo schreef in het hoofd geprent: ‘Ik geloof dat ik ooit mijn eigen tentoonstelling in een café zal hebben.’ Janssens heeft goede hoop een schilderij van Van Gogh - welk wil hij niet zeggen - te kunnen kopen. Hij vermoedt de transactie dit jaar nog rond te krijgen.

In het inmiddels 7.000 zielen tellende plaatsje staan op de plekken waar Van Gogh werkte panelen met de doeken die hij er schilderde. Op steenworp afstand van de herberg ligt de Notre-Dame d’Auvers-sur-Oise, die Van Gogh ook tijdens zijn verblijf vastlegde. Van de kerk naar de begraafplaats loopt een weg een met fraai uitzicht op de korenvelden, waar de schilder zelf ook vaak heeft gelopen.

In de velden achter het kerkhof heeft Van Gogh vermoedelijk op zichzelf geschoten, maar de omstandigheden van zijn dood zijn nooit opgehelderd. De Amerikanen Steven Naifeh en Gregory White Smith publiceerden in 2011 een boek waarin ze beweren dat de schilder omkwam bij een schietongeluk met twee 16-jarige jongens uit Parijs. Janssens gelooft dat niet, maar hoe het precies zit, zullen we nooit weten.

Van Gogh zou een uitvaartmis in de kerk krijgen, maar de pastoor zag daar op het laatste moment vanaf, omdat het om een zelfmoord ging. Theo moest de al gedrukte rouwkaarten met de hand corrigeren. Het lichaam van zijn broer werd opgebaard in de Auberge Ravoux.

Nu, 125 jaar later, is de sterfplek van de kunstenaar nog steeds te bezoeken. In de zomer rijdt de directe trein van de Gare du Nord naar Auvers, die anders alleen in het weekend rijdt, elke dag. Het is dezelfde lijn die Van Gogh ooit nam.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud