Advertentie
interview

Wie lief is, krijgt macht

©Photo News

Vergeet de smeerlappen op machtsposities. Wie vandaag de top wil bereiken, is beter lief en altruïstisch. Dat zegt Dacher Keltner, de emotiegoeroe van Hollywood en Silicon Valley.

Halflange gouden lokken, warme stem, pretogen, sandalen en een T-shirt van Iggy Pop. De Amerikaanse professor psychologie Dacher Keltner lijkt een vleesgeworden versie van zijn zonnige thuisstaat Californië. Al dertig jaar doet hij onderzoek naar menselijke emoties. In Berkeley leidt hij het Greater Good Science Center en onderwijst hij managers en CEO’s in vriendelijk leiderschap voor een betere samenleving.

Maar Keltners expertise reikt verder dan de universiteitswereld. In Hollywood gaf hij Pixar emotioneel advies voor de animatiefilm ‘Inside Out’. In Silicon Valley verzocht Twitter hem deel uit te maken van een werkgroep die online pesten moet aanpakken. En Facebook huurde hem in om nieuwe emoji’s te ontwerpen. ‘Heel fascinerend’, zegt Keltner. ‘Facebook is zonder precedent. Wat een schat aan informatie. Ze weten zoveel over onze vriendschappen en onze relaties. Mocht ik daar vast werken, ik zou nogal in de data vliegen.’

De jongste tijd was Keltner vooral bezig met de emotionele aspecten van macht. In zijn boek ‘The Power Paradox’ stelt hij er fundamentele vragen over. Want macht zit overal: tussen baas en ondergeschikte, tussen politicus en burger, maar ook tussen kleuters op de speelplaats. ‘Macht is de capaciteit van een individu of een idee om andere mensen of dingen te beïnvloeden. Het is de basis van elke sociale interactie’, zegt Keltner.

Een felbegeerde expert in emoties

Dacher Keltner heeft een grote invloed op onze levens. De Amerikaanse psychologieprofessor wordt geregeld ingehuurd door industrieën die op onze gevoelens inspelen.

Pixar> De animatiefilmstudio riep Keltners advies in voor ‘Inside Out’. De film uit 2015 bekijkt de wereld door de ogen van de 11-jarige Riley, die met haar familie naar de andere kant van het land verhuist. In haar hoofd vechten vijf karakters - Angst, Woede, Afschuw, Verdriet en Plezier - om controle. Op aanraden van Keltner haalt Plezier meestal de bovenhand. En Verdriet moet Riley letterlijk achter zich aanslepen. Keltner: ‘De film legt uit hoe emoties echt werken. Hij heeft wellicht meer gedaan voor het begrip van emoties dan miljoenen dollars aan wetenschappelijke studies.’

Twitter> De berichten- en meningensite haalde Keltner aan boord om samen iets te doen tegen het hardnekkige probleem van on line pesterijen en misbruik.

Facebook> Samen met designers van de sociaalnetwerksite ontwierp Keltner de reactiesymbolen die je bij berichten van anderen kan plaatsen. Begin dit jaar werd de like-knop uitgebreid met vijf genuanceerdere gevoelens: love, haha, sad, wow en angry. Keltner vertrok voor zijn selectie vanuit de veertig gelaatsuitdrukkingen die Charles Darwin optekende.

 

Een van de onderzoeken die hem naar het boek leidden, kwam er na een bijna-ongeluk. Op weg naar de universiteit werd Keltner op een dag haast van zijn fiets gereden, door een zwarte Mercedes. Dat maakte hem boos. ‘Ik zag het cliché bevestigd dat mensen met dure - veelal Duitse - auto’s cowboys op de baan zijn’, vertelt hij glimlachend.

Daarna vroeg de onderzoeker in Keltner zich af of hij ook zou kunnen bewijzen dat chauffeurs van luxewagens zich systematisch belangrijker wanen. Hij zette een uitgebreid onderzoek op, waarbij een medewerker aanstalten maakte om op een zebrapad de straat over te steken. Een tweede researcher maakte vanop afstand notities. De resultaten verbluften: elke goedkopere auto stopte, terwijl de helft van de dure wagens doorreed.

De resultaten van de studie werden in 2012 gepubliceerd en ontlokten een ongeziene stroom aan reacties. ‘Het werd een van de meest gedownloade papers in de geschiedenis van dat wetenschappelijk blad. Het was alsof we het menselijk genoom hadden ontdekt.’

Frank Underwood

Vroeger was macht simpel, stelt Keltner. Ze viel grotendeels samen met je plaats in de maatschappij, je rijkdom en vooral je geslacht. Vandaag is macht veel meer verdeeld. Door technologie, door de manier waarop informatie stroomt, door sociale veranderingen.

‘Vrouwen, kinderen, arbeiders: allemaal hebben ze meer macht. Het is niet meer alleen de top van de piramide. Dertig jaar geleden zou ik als professor hebben gezegd: ‘Hier is de waarheid, neem allemaal notities!’ Vandaag word ik uitgedaagd. Mensen mailen me met opmerkingen over wat ik wel en niet kan zeggen. Het is gecompliceerder. Democratischer.’

Dacher Keltner. ©RV DOC

Het deed Keltner nadenken over hoe we vooruit geraken in de samenleving, en dus machtiger worden. Zijn conclusie: om je een weg naar de top te banen, loont het om lief en altruïstisch te zijn. Dat is hoopgevend, gezien ons idee van machtsvertoon eeuwenlang is gekleurd door Machiavelli. De politiek filosoof uit de renaissance prentte ons in dat het doel de middelen heiligt. Bullebakken, pestkoppen, leugenaars en manipulatieve controlefreaks worden beloond met macht, dachten we altijd. Denk aan Vito Corleone in ‘The Godfather’ of Frank Underwood in ‘House of Cards’.

‘In de literatuur en op televisie werkt dat inderdaad prima’, zegt Keltner. ‘Maar in de echte wereld stoten smeerlappen vandaag zelden door naar de top van een organisatie, leren onze data. Dat druist in tegen onze intuïtie. Maar wat blijkt: ‘Nice guys do finish first.’ We zijn een collectieve soort. Kinderen opvoeden deden , jagen en voedsel verzamelen, deden we samen. We verdedigden ons ook collectief. Ons eigenbelang wordt sterk gediend door te functioneren in het belang van anderen, op een fundamentele evolutionaire manier. Daarom schenken mensen macht aan iemand die het collectieve hoog in het vaandel draagt.’

Keltner illustreert met allerhande bevindingen dat het letterlijk loont een goed mens te zijn. ‘Vriendelijke mensen hebben een hogere sociale status, genieten meer respect en verdienen meer geld’, zegt hij. ‘Vriendelijke tieners krijgen meer dates, en waarschijnlijk meer seks, wat niet onbelangrijk is in termen van evolutie. Het gaat in tegen alle stereotypen van de stoere slechterik die van school wordt gestuurd en het populairst is bij meisjes.’

Vriende lijke tieners krijgen meer dates, en waarschijnlijk meer seks, wat niet onbelangrijk is in termen van evolutie.
Dacher Keltner, psycholoog

En dan is er de politiek. ‘Je verwacht het in het huidige klimaat niet, maar Senatoren in het Congres die zich humaner en altruïstischer opstellen, krijgen meer steun’, zeht Keltner. Als we hem hét tegenvoorbeeld van het moment voor de voeten willen werpen, is hij ons voor. ‘Terwijl ik aan ‘The Power Paradox’ zat te werken, schoot Donald Trump als een komeet omhoog. Uiteraard is hij een klassieke machiavellist, buiten categorie zelfs. Wellicht is hij een sociopaat: je tegenstanders vernietigen, strategisch geweld aanmoedigen, angst zaaien. Maar de geschiedenis zal bewijzen dat hij de macht van de Republikeinse partij verzwakt. De reputatieschade zal heel ernstig zijn.’

Meer vloeken en graaien

Het slechte nieuws in ‘The Power Paradox’ is: macht verandert mensen in een slechtere versie van zichzelf, ook al zijn ze met lief zijn zover geraakt.

‘Je ziet het steeds weer’, zegt Keltner. ‘Wie macht heeft, gaat zijn belangen stap voor stap voor die van een ander plaatsen. De data zijn overduidelijk. Bijna elke mens die zich machtig voelt, begint wat meer te liegen, wat meer te graaien, wat kouder te worden tegenover anderen. Rijke mensen stelen meer, geven minder fooi. En ja, ze zijn minder geneigd uit te kijken voor zwakkere weggebruikers.’

‘Mensen die zich machtig voelen, beginnen ook over anderen te denken in stereotypen’, gaat Keltner voort. ‘Je denkt niet maar aan individuele rechten, je wordt compulsief en agressief. Mensen die zich machtig voelen, vloeken ook meer. Macht hebben doet rare dingen met menselijke emoties. Het wordt een manie. Een high. En dat is een probleem.’

Dacher Keltner heeft een grote invloed op onze levens. De Amerikaanse psychologieprofessor wordt geregeld ingehuurd door industrieën die op onze gevoelens inspelen.

 

 Pixar> De animatiefilmstudio riep Keltners advies in voor ‘Inside Out’. De film uit 2015 bekijkt de wereld door de ogen van de 11-jarige Riley, die met haar familie naar de andere kant van het land verhuist. In haar hoofd vechten vijf karakters - Angst, Woede, Afschuw, Verdriet en Plezier - om controle. Op aanraden van Keltner haalt Plezier meestal de bovenhand. En Verdriet moet Riley letterlijk achter zich aanslepen. Keltner: ‘De film legt uit hoe emoties echt werken. Hij heeft wellicht meer gedaan voor het begrip van emoties dan miljoenen dollars aan wetenschappelijke studies.’

 

 Twitter> De berichten- en meningensite haalde Keltner aan boord om samen iets te doen tegen het hardnekkige probleem van on line pesterijen en misbruik.

 

Facebook> Samen met designers van de sociaalnetwerksite ontwierp Keltner de reactiesymbolen die je bij berichten van anderen kan plaatsen. Begin dit jaar werd de like-knop uitgebreid met vijf genuanceerdere gevoelens: love, haha, sad, wow en angry. Keltner vertrok voor zijn selectie vanuit de veertig gelaatsuitdrukkingen die Charles Darwin optekende.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud