column

Aristoteles bij de gamers

Redacteur technologie

Gameonderzoekers gebruiken ideeën van de oude Grieken bij hun studie en doen ons zo anders kijken naar gaming.

Soms overvalt mij bij het gamen en ook bij het lezen over games een zekere nostalgie. Bijvoorbeeld wanneer ik de tweets bekijk van Rowan Daneels, een communicatiewetenschapper en gameonderzoeker aan de Universiteit Antwerpen.

In een van die tweets meldde hij de publicatie van een academische paper over de 'eudaimonische ervaring'. Meteen werd ik in tijd en ruimte geteleporteerd naar de aula's van het Leuvense Hoger Instituut voor de Wijsbegeerte (HIW) waar ik van professor Carlos Steel les kreeg over Aristoteles. Want de 'eudaimonia' waar de gameonderzoekers het over hebben, is geïnspireerd door de Griekse filosoof, die het begrip gebruikte in zijn denken over wat 'het goede leven' is. Eudaimonia komt overigens van het oud-Griekse 'eu' ('goed') en 'daimon' ('geest').

Ook nostalgie, met zijn dierbare en bitterzoete herinneringen, kan volgens de onderzoekers deel uitmaken van de eudaimonische ervaringen van gamers.

Aristoteles argumenteerde dat we een goed leven leiden als we het beste in ons ontwikkelen en op die manier onze menselijke natuur ten volle realiseren. Dat is dus iets helemaal anders dan 'hedonisme', dat afgeleid is van een ander oud-Grieks woord dat 'plezier' betekent. Fast forward van de vierde eeuw voor Christus naar de gamingonderzoekers van onze tijd die het begrip eudaimonia toepassen op gamingervaringen.

Zij doen dat op uiteenlopende manieren, en de paper waarvan Daneels mede-auteur is, brengt die in kaart. Het komt er op neer dat gamen vaak niet te reduceren valt tot simpelweg 'plezier beleven', maar dat het gaat over ervaringen die betekenisvol zijn voor de spelers en die van belang zijn in hun persoonlijke leven. Het gaat over momenten in het spel die emoties oproepen en die doen nadenken.

Toen ik Daneels een tijd geleden interviewde over het gamingplatform Roblox, gaf hij het gevoel van intense sociale verbondenheid als voorbeeld. Maar het gaat nog verder. Games doen ook nadenken over morele keuzes. Het hoeft daarbij niet te gaan over lichtjes vervelende educatieve games. Uit onderzoek blijkt dat jongeren zich ook bij een doorsnee schietspel realiseren dat wat zij in de game doen in het echte leven moreel problematisch zou zijn.

Ook nostalgie, met zijn dierbare en bitterzoete herinneringen, kan volgens de onderzoekers deel uitmaken van eudaimonische ervaringen van gamers. Denk aan de nostalgie die voor velen werd opgewekt door het spelen van de game Pokémon GO, een game dat zijn wortels heeft in de jaren 90 met de klassieke Pokémon op de gameconsole Nintendo Game Boy.

Nog een belangrijke ervaring die samenhangt met de eudaimonia is empathie. De speler staat plots in de schoenen van een ander, van een jonge soldaat die de kusten van Normandië moet bestormen, van een oorlogsvluchteling of een kankerpatiënt.

De studie van eudaimonische gamingervaringen doet ons kritischer kijken naar de manier waarop in media over games en gamers wordt gesproken. Een jongere die iemand doodde omdat hij naar eigen zeggen wou weten hoe het voelde iemand neer te steken, werd in krantentitels als '19-jarige gamer' opgevoerd. 'Wat met mogelijke achterliggende psychologische problemen?', protesteerde Daneels op Twitter. Of hoe Aristoteles ons uiteindelijk helpt mediakritischer te zijn.

De paper The ‘Eudaimonic Experience’: A Scoping Review of the Concept in Digital Games Research verscheen in de publicatie Media and Communication en kan gratis worden gelezen.

Lees verder