column

Black to the future

Digitaal Nieuwsmanager

Een studie over de evolutie van de wereldbevolking deze eeuw zet aan tot nadenken. En tot het lezen en bekijken van een diverser aanbod van sciencefiction en kunst.

791 miljoen inwoners zal Nigeria hebben in 2100. Het zal daarmee behoren tot de landen met de meeste inwoners, na India (1,09 miljard) maar voor China (732 miljoen). Tenminste als de referentieprojecties van de School of Medicine van de University of Washington uitkomen. In de studie, die werd gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift The Lancet, wordt een terugval verwacht van de bevolking van China. In Sub-Saharaans Afrika daarentegen zou de bevolking verdrievoudigen tot ruim drie miljard.

Bij die studie kunnen veel kanttekeningen worden gemaakt. Landen kunnen hun beleid omgooien. Tachtig jaar is lang. Misschien hebben we tegen dan echte cyborgs, een soort tussen robotten en mensen in, zo droomt de scifilezer in mij dan.

Huid

Maar in het soort sciencefiction dat ik lees, ontbreken mensen met zwarte of bruine huid veelal. Het beeld van zwarte technologen en innovators ontbreekt grotendeels ook in Silicon Valley. Al zijn er mensen zoals topman Jack Dorsey van Twitter die begeesterd zijn over het technologische potentieel van Afrika. Hij ziet er vernieuwingen in mobiele financiële diensten en cryptomunten. Maar mensen zoals Dorsey zijn nog een minderheid.

Nochtans zijn heel wat zwarten in en buiten de VS toekomsten aan het bedenken waarin ze wel een plaats hebben. Op de Coursera-cursus Futures Thinking van het Institute for the Future (IFTF) leerde ik bijvoorbeeld over afrofuturisme.

De term 'afrofuturism' komt waarschijnlijk van de Amerikaanse cultuurcriticus Mark Dery die het woord in 1993 gebruikte in zijn essay 'Black to the Future'. Hij definieerde het toen als speculatieve fictie die Afrikaans-Amerikaanse thema's behandelt in de context van de hoogtechnologische cultuur.

Auteurs zoals  Samuel R. Delany en Octavia Butler, een schilder zoals Jean-Michel Basquiat en de fotograaf Renée Cox worden tot die stroming gerekend, net als de musici en performers Kool Keith en Sun Ra. De onderwerpen, activiteiten en verspreiding van het afrofuturisme zijn inmiddels nog veel breder geworden. Een recent succes was weggelegd voor Tade Thompson die de Arthur C Clarke prijs won voor sciencefiction met zijn boek 'Rosewater' over een toekomstig Nigeria.

KOOL KEITH - SUPER HERO (feat. MF DOOM) | Official Video

Wakanda

De Californische professor Lonny Brooks (Cal State) vertelde tijdens de cursus hoe blij hij was dat zijn dochter zich kon spiegelen aan de figuur van de jonge techexperte Shuri in the film 'The Black Panther'. De film speelt zich af in het fictieve Afrikaanse land Wakanda, dat nooit werd gekoloniseerd en dat zijn hightechkunsten verbergt door zich voor te doen als een land van de derde wereld.

Marvel Studios' Black Panther - Official Trailer

Vreemde planeet

Maar het is de reële geschiedenis zelf die aanzet tot afrofuturisme. 'Zwarten werden ontvoerd van hun vreemde planeet in West-Afrika en met de toen modernste technologie over de wijde oceaan naar een nieuwe wereld gebracht. Daar moesten ze innoveren in een vreemd en onbekend landschap. Ze werden gedood als ze hun eigen taal spraken of hun eigen rituelen uitvoerden, dus moesten ze innoveren', legde professor Brooks uit.

Als we toekomstscenario's proberen in te schatten, doet een verscheidenheid van culturele verbeelding ons meer mogelijkheden zien. En net dat hebben we nodig op een planeet geteisterd door een pandemie, klimaatverandering en demografische verschuivingen. Om koning T'Challa van Wakanda te parafraseren: 'Wat nu gebeurt, bepaalt wat er gebeurt met de mensheid.'

Lees verder