Kwetsbare wereld

De onuitwisbare beelden van de zwaar getroffen Notre-Dame hulden de week in een apocalyptische stemming. ©Photo News

De toekomst is hier al. Ze verbergt zich in wat gadgets en hypes lijken. Elke zaterdag probeert Roland Legrand haar contouren in te schatten, door de waan van de dag heen.

Maandagavond, de Notre-Dame brandt en ik kan nauwelijks naar de livebeelden kijken, zo deprimerend vind ik het. De uren en dagen nadien hebben de media het over de grote culturele betekenis van de kathedraal, waarbij uiteraard ‘De Klokkenluider van de Notre-Dame’ van Victor Hugo aan bod komt. Maar ik moet de hele tijd aan een ander boek denken: ‘Seveneves’, een werk uit 2015 van de Amerikaanse sciencefictionschrijver Neal Stephenson.

In dat boek breekt onze maan in stukken, een verbrokkeling die in rap tempo toeneemt. De brokstukken zullen de aarde treffen en het leven vernietigen, een ‘hard rain’ die duizenden jaren zal duren. Er rest nog twee jaar om een duizendtal mensen in de ruimte te sturen, in een poging de mensheid te laten voortbestaan.

Vanuit de ruimtetuigen observeren de uitverkorenen het cataclysme, waarbij in de Notre-Dame mensen een Wake voor het Einde van de Wereld bijwonen, een plechtigheid opgeluisterd door het Orchestre Philharmonique de Radio France. De astronauten horen tussen de muziek door de inslagen van de maanbrokken en het geschreeuw van het publiek. Tot alleen nog stilte rest en Parijs niet langer bestaat.

Nick Bostrom

De onuitwisbare herinnering aan die scène en de beelden van de zwaar getroffen Notre-Dame brachten mij deze week in een apocalyptische stemming. Tot overmaat van ramp viel mijn oog op een paper van de Oxford-filosoof Nick Bostrom met de sombere titel ‘The Vulnerable World Hypothesis’. Bostrom wijst met het concept ‘kwetsbare wereld’ op een bepaald niveau van technologische ontwikkeling waarbij de mensheid bijna zeker wordt vernietigd.

De mensheid is notoir slecht in het on-uitvinden van dingen.

Denk aan doe-het-zelfbiohacking die het voor gelijk welk individu gemakkelijk maakt miljoenen mensen uit te moorden, of militaire technologie waarbij wie eerst toeslaat de werelddominantie kan verkrijgen, of technologie die enorme winsten kan verschaffen voor sommigen maar die tegelijk fatale negatieve bijwerkingen creëert.

Bostrom stelt de menselijke creativiteit voor als een urne waar talloze ballen inzitten. De ballen stellen ideeën en uitvindingen voor. In de loop van de geschiedenis hebben we al heel wat van die ballen uit de urne gehaald, dikwijls ging het over wat Bostrom ‘witte ballen’ noemt, ideeën of uitvindingen met vooral een positief effect. Maar er zaten er ook heel wat grijze bij - ‘mixed blessings’ van technologie die zowel positieve als negatieve gebruiksmogelijkheden heeft. Zoals nogal wat waarnemers verheugd vaststellen, lijkt de cumulatieve impact van onze creativiteit positief.

Meer columns 'Legrand Inconnu' vindt u hier. 

Er zat tot nu geen echte zwarte bal bij: een technologie die niet anders kan dan het einde van de mensheid betekenen. Niet omdat we zo wijs zijn, maar volgens Bostrom omdat we geluk hadden. De mensheid is sterk in het opvissen van ballen uit de urne, maar lijkt helemaal onmachtig om ballen weer terug in de urne te doen verdwijnen - met andere woorden, we zijn niet in staat dubieuze uitvindingen te ‘on-uitvinden’.

Semianarchistische default

De enige manier voor de mensheid om een tragisch technologisch einde te vermijden is het verlaten van de huidige ‘semianarchistische defaultsituatie’. Bostrom definieert die situatie als een toestand waarin geen perfecte realtime bewaking en politiewerk bestaat, waarin de capaciteit voor een wereldomspannend beleid beperkt is en waarin uiteenlopende motivaties bestaan. Is de uiteindelijke keuze dan die tussen een bigbrothersamenleving op planetaire schaal en de vernietiging van een groot deel van de mensheid of zelfs van alle leven? De professor hoedt zich voor overhaaste conclusies. Maar zijn paper kleurde voor mij deze week nog wat donkerder.

Lees verder

Advertentie
Advertentie