column

Mi pan su su sum su su su

Digitaal Nieuwsmanager

Verbijstering. Dat is zowat mijn overheersende gevoel terwijl ik naar het nieuws kijk. De coronapandemie leidt tot het gevoel dat we in een dystopisch sciencefictionverhaal leven. Voor de taferelen in Beiroet is eerder het woord 'apocalyptisch' op zijn plaats. En dan was er ook nog dat interview met de Amerikaanse president.

Het was de Australische verslaggever Jonathan Swan die tegenover de Amerikaanse president Donald Trump zat. Gevraagd naar de vele Amerikanen die sterven aan het coronavirus zei de machtigste man van de planeet: 'Ja, ze gaan dood, het is wat het is.' Om dan wat grafieken tevoorschijn te halen en te zeggen: 'We zijn lager dan de wereld.' Over de nagedachtenis van het burgerrechtenicoon John Lewis wist hij vooral te zeggen dat niemand meer had gedaan voor de zwarte Amerikanen dan hijzelf.

De verslaggever kon zijn verbijstering niet verbergen. Dat leidde tot een heuse internetmeme. Op sociale media werden de gelaatsuitdrukkingen van de journalist uitvoerig gedeeld. Een van de mooiste tweets komt van ene Sampsa Nuotio, die een raster maakte van twaalf beelden van de verslaggever.

De tweet is als een spiekbriefje voor mogelijke reacties op nieuws in 2020. Je ziet Swan met opengesperde ogen en mond, met neergeslagen ogen, met gefronste wenkbrauwen.

Maar uiteraard doet Trump nog wat anders dan interviews geven. Hij slaat ook het duivelse, want Chinese, videonetwerk TikTok in de ban. En uitgerekend op dat netwerk ontdekte ik deze week een tweede veelzeggende internetmeme.

Lama

TikTok staat bekend als een netwerk voor tieners die daar grappige videootjes posten, maar het is complexer dan dat. Er zijn hele subculturen die bepaald rare video's publiceren. Een van de allergekste video's heeft als hoofdfiguur een dansende lama.

De video, bewerkt met een rode filter, toont een beeld van een lama die met een computer gefabriceerd is. Het pluizige dier staat op zijn achterpoten in een woestijnachtige omgeving. De lama beweegt bevallig met de heupen, zwaait met de voorpoten en zingt 'mi pan su su sum su su su mi pan yakakus ñan ñan ñan'.

Mi pan su su sum ORIGINAL

Volgens de Britse krant The Guardian hebben 1,5 miljoen video's het muziekje opgepikt. De lama is 85 miljoen keer bekeken, bovendien zijn er inmiddels heel wat variaties op het thema, tot ver buiten TikTok.

Het liedje komt van een reclame uit 2010 voor Russische ontbijtgranen. De 'su su su' moet het geluid van bijen voorstellen. 'Mi pan' verwijst naar het feit dat de graantjes een honingsmaak hebben. Een TikTok'ster maakte er een simpel liedje van, iemand anders versnelde haar song en het ding ging viraal.

Alt TikTok

De rode filter, het vervormde geluid en het manifest betekenisloze zouden typisch zijn voor wat volgens The Guardian Deep TikTok wordt genoemd, of ook Alt TikTok, een elitaire subcultuur die zich afzet tegen de traditionele tienersterren van het videoplatform die blank en 'conventioneel aantrekkelijk' zijn.

Volgens de blog Nerds Chalk is het ingewikkelder. De 'DeepTokers' zouden binnen 'alt TikTok' een aparte stroming zijn met een eigen humor en enkele vaste thema's. Mogelijk is de lama eerder 'gewone' Alt TikTok en geen Deeptok, maar zeker weet ik dat niet.

In elk geval, het mooie van internetmemes zit in de talloze variaties op hetzelfde thema. De verbijsterde gelaatsuitdrukkingen van de journalist op Twitter, de vreemde lama en het inhoudsloze maar intrigerende deuntje op TikTok. De eindeloze herhalingen doen mij denken aan wat Sigmund Freud Wiederholungszwang noemde. Een manier van omgaan met een dreigend verlies van zin en betekenis. Of hoe sociale media ons helpen het nieuws te overleven.

Lees verder