Splinternet

Een betoging voor internetvrijheid in Rusland. ©AFP

Het internet, ooit een wijd open oceaan van data en communicatie waarop iedereen paspoortloos kon reizen, wordt vol muurtjes gezet. Soms met de beste bedoelingen, dikwijls uit enggeestig politiek eigenbelang.

Deze week werd een Russisch wetsvoorstel voor een ‘soeverein’ Russisch internet in een tweede parlementaire lezing met een overweldigende meerderheid goedgekeurd. Nu nog een derde lezing, een goedkeuring door het hogerhuis en door president Vladimir Poetin, en per 1 november wordt de wet van kracht. Die laat dan toe Russisch webverkeer en data te routeren langs punten die gecontroleerd worden door de overheid.

Een eigen systeem voor domeinnamen vervolledigt de maatregelen die moeten toelaten dat het internet in Rusland blijft werken, ook als het land wordt afgesneden van buitenlandse netwerkinfrastructuur. De wet moet het land beveiligen tegen ‘terrorisme’ en tegen een streng Amerikaans beleid inzake cyberveiligheid. Experten vrezen vooral dat Rusland afglijdt naar het model van de ‘Chinese firewall’, die burgers moet afsluiten van westerse sites en communicatiekanalen.

Het gaat niet alleen om Rusland en China. In tal van landen met autoritaire leiders is sprake van wat eufemistisch ‘soevereine informatie’ wordt genoemd, maar wat in feite gewoon controle, censuur en intimidatie is.

‘Soevereine informatie’ is meestal een eufemisme voor controle, censuur en intimidatie.

Ook in het Westen worden muren opgetrokken. De autoriteiten trekken er in gespreide slagorde ten strijde tegen allerlei internetkwalen, gaande van fake news over copyrightschendingen tot pornografie. Het gevolg? Door de Europese privacyregels (GDPR) ontzeggen Amerikaanse kranten zoals Chicago Tribune internetgebruikers uit de Europese Unie de toegang.

Porno

Ook boeiend wordt wat er gebeurt als het Verenigd Koninkrijk zijn grote firewall tegen porno mobiliseert. Omdat de Britse politici toch met iets hun brexitdebacle moeten compenseren, werken ze naarstig aan een plan dat Britse minderjarigen moet behoeden voor pornosites. Het is de bedoeling dat internetgebruikers die pornosites bezoeken eerst bewijzen dat ze meerderjarig zijn, met een speciale pas. Sites die niet meewerken, waaronder waarschijnlijk nogal wat buitenlandse, worden geweerd. Het internetverkeer wordt gemonitord en eventueel geblokkeerd. Mijn vermoeden is dat minderjarigen razendsnel zullen ontdekken dat een virtueel privaat netwerk (VPN) snel te installeren is en heel handig is om te doen alsof je in een ander land bent.

De tendens is duidelijk. Nationale overheden willen wat gebeurt op het internet steeds meer controleren en aan banden leggen. Daarbij dreigt de versplintering van cyberspace.

Debat

Het woord ‘splinternet’ werd in 2001 voor het eerst gebruikt door Clyde Wayne Crews, een onderzoeker bij het libertarische Amerikaanse Cato Institute. Voor hem was het nog een positief begrip toen hij het had over ‘onderscheiden, private en autonome universums’. In 2008 klonk het bij de internetspecialist Doc Searls al heel anders. Hij gebruikte het woord voor de ‘groeiende afstand tussen de idealen van het internet en de realiteit van disfunctionele nationalismes’.

Wat voor internet we uiteindelijk krijgen, hangt af van politiek debatten, niet louter van de technologische evolutie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie