column

Zuckerberg de gedachtenlezer

Roland Legrand

Mark Zuckerberg, ik blijf die man oeverloos fascinerend vinden. Ik verfoei hem omdat zijn bedrijf wereldwijd mensen bespioneert om met die data grof geld te verdienen. Ik bewonder hem voor zijn ondernemerschap. Bovenal vind ik zijn passie voor technologie aanstekelijk. Die passie kan hij volstrekt niet beheersen, zo bleek pas nog.

Eerst even de setting. Het is 11 februari. We zijn een kleine maand verwijderd van zijn grote aankondiging waarin hij deze week zei dat Facebook volop gaat inzetten op veilige privécommunicatie. Zuckerberg is te gast op Harvard, hetzelfde Harvard waar hij niet zo heel lang geleden computerwetenschappen en psychologie studeerde en het fundament legde voor Facebook.

Voor een zaal rechtenstudenten zit hij tegenover zijn gastheer, professor internetrecht Jonathan Zittrain. Tijdens het gesprek van bijna een uur en drie kwartier loopt Zuckerberg vooruit op de essentie van wat hij vorige woensdag heeft bekendgemaakt in een lange Facebook-post. Zijn bedrijf mikt de komende jaren op netwerken voor versleutelde privécommunicatie en posts die niet langer permanent hoeven te zijn.

Zittrain and Zuckerberg discuss encryption, ‘information fiduciaries’ and targeted advertisements

Als Facebook ingrijpt op het publieke deel van het platform, wat Zuckerberg ‘het stadsplein’ noemt, gaat er hoger beroep mogelijk worden bij een instantie die onafhankelijk is van het bedrijf. Zelfs Zuckerberg zal niet in staat zijn de beslissingen van die instantie naast zich neer te leggen. Een soort hooggerechtshof voor de miljarden mensen die wereldwijd gebruik maken van Facebook-diensten. De professor en de studenten smullen ervan.

Ondanks alle ellende die Facebook de voorbije tijd overkwam of veroorzaakte, staat de jonge oprichter meer dan zijn mannetje tijdens het gesprek. Hij is niet enkel een goedwillende monarch, maar zelfs een monarch die zo goedwillend is dat hij toegeeft dat het geen goede zaak is dat zo veel macht bij hem geconcentreerd zit.

Giraffe of olifant

Maar na anderhalf uur gebeurt er iets. Zittrain daagt hem uit om op langere termijn te denken. ‘Als mensen denken we over de wereld vooral in termen van andere mensen’, antwoordt Zuckerberg. Smartphone en computers werken vandaag de dag met apps en software voor bepaalde taken, maar zo zitten mensen niet in mekaar. In augmented reality (AR) daarentegen ligt de nadruk op de interacties tussen mensen en maakt de software deel uit van een interactieve omgeving. Facebook wil ook andere techbedrijven helpen in te zien dat de mens en de menselijke connecties centraal moeten staan in technologische infrastructuur.

Zuckerberg geraakt nu helemaal op dreef en hij begint te praten over onderzoek naar gedachtenlezen. Over een lichtgevend haarnetje dat zou kunnen detecteren of je aan een giraffe dan wel een olifant denkt. Tenslotte kan je aan ontzettend veel dingen denken, maar het allemaal uittypen of zelfs uitspreken kost te veel tijd. Hoeveel handiger zou het niet zijn, moesten onze computers onze gedachten kunnen capteren. Dat wordt gezegd door de man die universeel wordt beschuldigd van het schenden van de privacy van miljarden mensen.

Professor Zittrain hapt naar adem en mompelt iets over het vijfde amendement van de Amerikaanse grondwet. Dat amendement houdt onder meer een bescherming in die moet beletten dat verdachten zichzelf beschuldigen en staat bekend als ‘pleading the fifth’. Zuckerberg begint te giechelen wanneer hij zich realiseert in een juridisch en ethisch mijnenveld te zitten. ‘Ja, er zijn die andere implicaties...’, klinkt het, om vervolgens opnieuw te grijnzen en het hoofd te schudden. Het is een prachtig moment, want heel even zie ik de mens Zuckerberg en niet de door pr-specialisten getrainde robot.

Lees verder