opinie

Zwitsers bankgeheim is niet langer onaantastbaar

Door onder andere de onthullingen van SwissLeaks zal internationaal steeds meer de focus komen te liggen op informatie-uitwisseling tussen nationale belastingautoriteiten. Het Zwitsers bankgeheim heeft hiermee haar zoveelste tik geïncasseerd en is niet langer onaantastbaar.

Dirk De Wolf, auteur van het boek ‘Het einde van het Zwitsers bankgeheim’ ©rv

In 1934 lanceerde het Zwitsers parlement voor het eerst het begrip bankgeheim in de wet. Dit artikel voorziet in wie onder het bankgeheim valt en de hoogte van de straffen op het overtreden ervan. Het is het strafrechtelijk element van het bankgeheim dat het Zwitserse bankgeheim onderscheidt van de discretieplicht in heel wat andere landen. Als oorspronkelijk doel van de wet worden verscheidene, al dan niet idealistische, redenen gegeven. Bijvoorbeeld het verbergen van je bankgegevens voor vrienden en familie. Daarnaast kun je denken aan het beschermen van privacy voor media en publiciteit. Veel kranten en magazines publiceren lijsten met rijke mensen, met alle risico’s van dien. Bescherming van criminaliteit is ook een beoogd doel van het bankgeheim.

Bescherming van criminaliteit is ook een beoogd doel van het bankgeheim.

Dirk De Wolf
auteur ‘Het einde van het Zwitserse bankgeheim’

Aan het bankgeheim zijn ook belangrijke nadelen verbonden. Niet alleen belastingfraude maar ook witwassen en tal van andere strafbare feiten plegen erachter te worden verborgen. Verscheidene dictators (verdachten van volkerenmoord) hebben van zijn onderdanen geroofde miljarden weggemoffeld met gebruikmaking van het bankgeheim maar vaak ook het trust- en vennootschapsrecht van belastingparadijzen. Niet zonder reden schreef in 1990 de Zwitserse hoogleraar Jean Ziegler: ‘La Suisse lave plus blanc’. Waar het tegenwoordig op neer komt is de vraag in hoeverre een land, hoe klein ook, op grond van zijn volkenrechtelijke soevereiniteit het recht heeft om een eigen koers te varen en die vol te houden tegenover andere landen.

Advertentie

Ondanks dat het bankgeheim een sympathieke achtergrond heeft, geeft het belastingplichtigen de kans om hun geld onder te brengen buiten het zicht van de fiscus. Inmiddels zijn er flinke barsten gekomen in de bestaande bankgeheimen. Door nationale maatregelen (denk aan de fiscale regularisatie) hebben veel belastingplichtigen in België verzwegen inkomsten of vermogens-bestanddelen gemeld bij de fiscus. Ook de schandalen als de KB Lux-affaire, Liechtenstein-affaire en UBS-affaire hebben hieraan bijgedragen. Op Europees niveau is de druk ook verder toegenomen. Op 14 oktober van vorig jaar zijn de ministers van Economische Zaken en Financiën van de 28 landen van de Europese Unie (Ecofin) overeengekomen te zullen overgaan op de automatische uitwisseling van belastinginformatie op basis van de OESO-normen en in het bijzonder de gemeenschappelijke norm voor rapportage (Common Reporting Standard of CRS). Deze overeenkomst heeft tot gevolg dat de uitwisseling van informatie wordt verbreedt en zich niet langer zoals voorheen beperkt tot de renteopbrengsten die ten goede komen aan een inwoner van een andere lidstaat, maar alle financiële inkomsten en opbrengsten (rente, dividenden en meerwaarden). Deze overeenkomst en de uitgebreide Europese bijstandsrichtlijn zullen in de toekomst bepalen dat wanneer de ene lidstaat om gegevens verzoekt, de andere lidstaat de gegevens niet mag weigeren op basis van het bankgeheim.

Deze trend is ook te zien op internationaal niveau. In dit kader valt op te merken dat Zwitserland steeds meer in de pas is komen te lopen wat betreft de OESO-criteria die gelden bij internationale gegevensuitwisseling. De OESO streeft namelijk op mondiaal niveau naar afschaffing van het bankgeheim als weigeringsgrond voor de uitwisseling van bancaire gegevens tussen staten. Het bankgeheim staat een effectieve belastingheffing in de weg en zorgt in internationaal perspectief voor schadelijke belastingconcurrentie.

Dat automatische gegevensuitwisseling op ruime schaal plaatsvindt en dat de mogelijkheden daartoe worden verruimd, zijn ontwikkelingen die in het huidige klimaat niet tegen te houden zijn. Mits deze gegevens daadwerkelijk en onmiddellijk relevant zijn voor de belastingheffing in de betrokken landen, valt hier wel wat voor te zeggen. Zwitserland heeft door de jaren heen al flinke barsten geïncasseerd op haar befaamde bankgeheim om te vermijden dat zij gebrandmerkt staat als een land dat onvoldoende medewerking verleend ter bestrijding van fiscale fraude.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.