Advertentie
reportage

‘Tuig van de richel? Dat is verkeerd gevallen'

Poelenberg, een wijk van Zaanstad, is een van de ergste achterstandswijken van Nederland ©Kristof Vadino

Normen en waarden sijpelden door in de verkiezingscampagne. ‘Wat Rutte doet, ruikt naar populisme.’

‘Kijk, dit is nou de beruchte hangplek’, zegt Erwin Stam. We staan voor de ‘voordeelmarkt’ Vomar in Poelenburg, even ten noorden van Amsterdam. De wijk in de gemeente Zaanstad raakte vorig jaar in het nieuws door de zogenaamde treitervlogger Ismail Ilgun. De 19-jarige jongen van Turkse komaf maakte razend populaire filmpjes - vlogs of videoblogs - over het straatleven in de wijk en publiceerde die op YouTube.

De Ronde van Nederland

Een week lang gaat de redactie op zoek naar de beste bedrijven, plekken en mensen die een cruciale rol spelen in de Nederlandse verkiezingen van 15 maart. Vandaag: Poelenburg, de probleemwijk waar inwoners het heft in eigen handen nemen

Al snel liep de situatie uit de hand, zegt Stam, de oprichter van het wijkcomité. Steeds meer jongeren trokken naar de Vomar en veroorzaakten overlast en vandalisme. ‘Er was sprake van een escalatie. Dat was kwalijk.’ Maar wat begon als een lokaal incident - de omwonenden klaagden de situatie aan in een brief aan de gemeente - werd al snel opgepikt buiten de wijk. Stam: ‘Je kreeg een Wilders-effect. Politici gingen heel populistisch staan schreeuwen.’

De zaak bereikte zelfs politiek Den Haag. Premier Mark Rutte bestempelde de jongeren in Poelenburg als ‘tuig van de richel’. Stam: ‘Dat is mij erg verkeerd gevallen.’ Na het zien van beelden waarop de treitervloggers tegen journalisten ‘rot op’ riep, zei Rutte nog: ‘Ga zelf terug naar Turkije’ en ook ‘Pleur op’. Die stevige uitspraken kwamen hem in het parlement op forse kritiek te staan. Wat Rutte had gezegd, was een premier onwaardig, klonk het.

Nederlandse identiteit

De commotie over Poelenburg resoneert ook in de verkiezingscampagne. Natuurlijk gaat het debat ook over zorg, pensioenen en extra banen. Maar de kopstukken van zowat alle partijen hebben ook de mond vol van normen en waarden en de Nederlandse identiteit. Zij worden aangejaagd door de rechts-populist Geert Wilders, die de islam een bedreiging noemt. Het is een stelling die een groot deel van de kiezers onderschrijft.

Rutte pookte de boel begin dit jaar nog wat op met een open brief ‘aan alle Nederlanders’. ‘We voelen een groeiend ongemak als mensen onze vrijheid misbruiken om hier de boel te verstieren’, schreef de premier. ‘Ik begrijp heel goed dat mensen denken: als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat.’ Om daar aan toe te voegen: ‘Doe normaal of ga weg’. Dat laatste leverde de baseline op van Ruttes partij VVD: ‘Normaal. Doen.’

Met zijn uithaal zette Rutte de toon voor de verkiezingscampagne. Vooral zijn rechtse rivalen buitelden over elkaar heen om in de verf te zetten dat ook zij de Nederlandse identiteit hoog in het vaandel voeren. ‘Mensen verwachten van politici dat we staan voor onze normen en waarden’, zei de christendemocraat Sybrand Buma bijvoorbeeld. En dan is er nog een keur aan nieuwe partijen die een graantje proberen mee te pikken van het volkse ongenoegen.

Tolerant land

Er worden allerlei hulpverleners Poelenburg ingevlogen. Maar zij hebben geen voeling met de wijk.
Erwin Stam
Oprichter Wijkonderneming

Erwin Stam ziet het politieke debat meewarig aan. ‘Voor mij betekent de Nederlandse identiteit dat we te allen tijde een tolerant land zijn. Natuurlijk moeten er grenzen gesteld worden om dat mogelijk te maken. Maar de manier waarop Rutte en Buma dit doen, vind ik walgelijk. Dit ruikt naar populisme om zo veel mogelijk kiezers naar zich toe te trekken.’

Voor Stam kwam de commotie over de treitervloggers ongelegen. Hij probeert met de ‘wijkonderneming’ BewonersBedrijven Zaanstad al enkele jaren Poelenburg er bovenop te helpen. Het initiatief begon in 2012 nadat plannen voor de vernieuwing van de wijk door de crisis waren afgeblazen. Stam besloot het heft in eigen handen te nemen en met de bewoners zelf aan de slag te gaan. ‘Het vertrouwen in de overheid was verdwenen’, zegt hij. ‘Dat gaf ons de ruimte om in actie te schieten.’

In het buurtcentrum De Poelenburcht is het op een doordeweekse avond een drukte van jewelste. Kinderen rennen door de cafetaria en bezoekers lopen af en aan. ‘Dit centrum is een laagdrempelige manier om met elkaar in contact te komen’, zegt vrijwilliger Eelco. ‘De activiteiten worden vaak georganiseerd door de inwoners zelf, van dansen tot taallessen Nederlands.’

Poelenburg is een van de Vogelaarwijken, genoemd naar de voormalige minister Ella Vogelaar. Die lijstte in 2007 de 40 grootste achterstandswijken op. Stam: ‘Poelenburg stond op de 18de plaats. Er is veel werkloosheid en veel jongeren groeien op in eenoudergezinnen.’ Bovendien zijn de Nederlanders al lang een minderheid. Een derde van de inwoners is van Turkse afkomst en er is een grote groep Marokkanen, Surinamers en Somaliërs.

Door alle politieke heisa rond de treitervloggers besloot het gemeentebestuur van Zaanstad in te grijpen. ‘Dat was tegen het zere been van het wijkcomité’, zegt Stam. ‘We hadden de situatie best wel onder controle. Maar dan begint het paniekvoetbal en neemt de gemeente de regie over. Er worden nu allerlei professionele hulpverleners de wijk ingevlogen. Maar die hebben geen voeling met de wijk.’

Stam vertelt dat hij Ismail Ilgun onlangs nog eens tegen het lijf liep. ‘Ismail gaf toe dat de heisa zijn leven heeft veranderd. ‘Ik kom nu op veel plekken in Nederland’, zei hij. Dat is het hele verhaal: veel mensen in Poelenburg komen de wijk niet uit. Waarom is dat niet aangepakt in plaats van de repressie? De politiek mist elke link met de realiteit. Dat is waarom steeds meer mensen zich van de politiek afkeren.’

Slot: dit is de laatste aflevering van de Ronde van Nederland.

Volg de berichtgeving over de Nederlandse verkiezingen op tijd.be/Nederland2017

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud