interview

Kevin Kelly: ‘Virtual reality komt, in a big way'

©Christopher Prentiss Michel

Als we met een like op Facebook al veel van onszelf prijsgeven, wacht dan tot virtual reality doorbreekt. ‘De hoeveelheid persoonlijke data die dan zal worden verzameld, is immens’, voorspelt de Amerikaanse techdenker Kevin Kelly. ‘Maar het zal gebeuren, het is onvermijdelijk.’

New Insights

Tien werelddenkers blikken vooruit op de toekomst. In ons extra magazine 'Tien nieuwe inzichten' leest u de inzichten van onder meer ex-gouverneur van de Indiase Centrale Bank Raghuram Rajan, auteur Yuval Noah Harari en professor internationale politiek Ian Bremmer. Ontdek hier het dossier online.

Als Silicon Valley een huisfilosoof in dienst zou nemen, zijn er weinigen die meer in aanmerking komen dan Kevin Kelly. Zijn Plop-baard doet het niet meteen vermoeden, maar de 65-jarige veelschrijver is al enkele decennia een van de invloedrijkste techdenkers en onvervalste techno-optimisten.

Als jonge hippie schreef Kelly mee aan Whole Earth Catalog en Whole Earth Review, cultmagazines die onder anderen Apple-oprichter Steve Jobs inspireerden. En begin jaren negentig stond hij mee aan de wieg van Wired, het lijfblad van iedereen die mee wil zijn met technologie en waar hij nu nog altijd de titel senior maverick draagt. Volgens Tim Ferriss, de favoriete zelfhulpgoeroe van techondernemers die iedereen aanraadt maar vier uur per week te werken, is Kelly ‘wellicht de interessantste mens ter wereld’.

In zijn jongste boek ‘The Inevitable’, twee jaar oud intussen, benoemt Kelly twaalf onvermijdelijke technologische trends die onze wereld vormgeven. Vrees niet, het is geen buzzword bingo. Kelly had zijn hoofdstukken ‘AI’, ‘VR’ of ‘Blockchain’ kunnen noemen, maar hij koos ervoor de trends te bundelen in werkwoorden als ‘becoming’ (we bewegen weg van vaste producten naar diensten), ‘cognifying’ (alles wordt slimmer dankzij goedkope en alomtegenwoordige artificiële intelligentie) en ‘tracking’ (surveillancetechnologie op massale schaal, maar dan ten goede van de maatschappij).

Ik denk dat sociale media onze levens 1 procent beter hebben gemaakt.

De toekomst hoeft volgens Kelly niet zo beangstigend te zijn als ze soms lijkt. Aan de telefoon vanuit zijn werkkamer in Pacifica, een stil kuststadje net onder San Francisco, betreurt hij dat onder andere Hollywood ons een heel negatief beeld voorschotelt van de maatschappij van de toekomst. Zo’n vaart hoeft het niet te lopen. Ook al zal de mensheid technologie altijd als wapen inzetten, de vooruitgang leert ons dat het nettoresultaat positief is.

U staat bekend als een onvervalste techoptimist. Is het niet moeilijk in het huidige klimaat positief te blijven over de impact van technologie op ons leven?

Kevin Kelly: ‘Hebt u het over het debacle bij Facebook?’

Daarover, en over het bredere onbehagen tegenover de grote techmonopolisten.

Kelly: ‘Het is zoals een correctie op de beurs die er al langer zat aan te komen. En dat is af en toe nodig. Mensen komen tot het besef hoe het model werkt, en zullen er voortaan iets wijzer en bewuster mee omgaan. Het zal ook tot extra regulering leiden, al weten we nog niet hoe die er zal uitzien. Dat is allemaal een goede zaak, het geeft ons de kans dingen bij te sturen.’

‘Platformen van de omvang van Facebook zijn een totaal nieuw type van instituut. Ze zijn een soort hybride tussen een onderneming en een overheid, met privileges en verantwoordelijkheden. En wij, het brede publiek, moeten bepalen wat we ermee willen. Dit is het begin van een heel lang proces. Ik zie in elk geval niet dat mensen op grote schaal beslissen om weg te blijven van sociale media. Als zelfs tientallen miljoenen mensen dat zouden doen, is het nog altijd een superkleine minderheid.’

Bent u er al uit of sociale media netto een aanwinst dan wel een probleem zijn voor de maatschappij?

Kelly: ‘Ik was er nooit een voorstander van om sociale media uit te roepen tot redders van de democratie. Evenmin zijn ze de doodgravers ervan. Ik denk dat sociale media onze levens 1 procent beter hebben gemaakt. Beter dus, maar niet veel. Elke technologie creëert bijna evenveel problemen als ze oplost. Maar als we ervoor zorgen dat we 1 procent meer creëren dan dat we vernietigen, dan is dat vooruitgang. Je ziet het verschil misschien niet, maar het is er wel, leert de geschiedenis.’

‘Kijk gewoon naar het aantal mensen dat Facebook elke dag gebruikt. Dat doen ze toch alleen omdat ze er op zijn minst een klein voordeel uit halen? Ik geloof het idee niet dat 2 miljard mensen het gebruiken maar er eigenlijk slechter van worden.’

Dat ze worden gemanipuleerd en dat ze verslaafd geraken?

Kelly: ‘Ja, alsof we onder een vloek leven en we dit allemaal tegen onze wil doen. Het zoals met suiker. Is iedereen die suiker eet compleet gek? Is suiker netto gezien een negatieve zaak? Nee, maar het vraagt wel om regulering en matiging. En dat zijn we nu ook met sociale media aan het leren. Allebei dragen ze bij aan ons welbevinden.’

Kevin Kelly
  • Kevin Kelly (65) is een van de stichters van het techmagazine Wired, waar hij nog altijd de titel senior maverick draagt.
  • In de jaren tachtig schreef hij mee aan de cultbladen Whole Earth Catalog en Whole Earth Review. De voorbije twintig publiceerde hij een tiental boeken over technologie, fotografie en cybercultuur, waaronder ‘New Rules for the New Economy’ (1999) en ‘The Inevitable’ (2016).
  • In 2002 adviseerde hij Steven Spielberg voor de sciencefictionfilm ‘Minority Report’.
  • Kelly is betrokken bij de All Species Foundation, die elk levend wezen op aarde wil catalogiseren en identificeren, het Rosetta Project, dat een archief bouwt van elke menselijke taal, en bij The Long Now, een stichting die pleit voor langetermijnvisie. Die laatste ontwikkelde onder meer een klok die wordt ingekapseld in een berg in Texas en 10.000 jaar zal tikken en werkt aan een project om uitgestorven dieren, zoals de mammoet, opnieuw tot leven te wekken.

Zijn het groeipijnen?

Kelly: ‘Precies. Sociale media bestaan nog maar 3.000 dagen. We weten gewoon nog niet waar ze goed voor zijn. Dat moeten we nog uitzoeken. Er zit een hysterie in het verwijt dat Facebook alles had moeten incalculeren. We hebben een nieuw soort geletterdheid voor sociale media nodig. Het kan nog jaren duren voor die er is. Als kinderen hebben we ook meerdere jaren nodig om te leren lezen en schrijven. Dat vereist oefening, en leerkrachten.’

Is dat een proces waar elke nieuwe technologie door moet?

Kelly: ‘Ja. Dat was ook zo bij televisie. Mensen gingen beseffen dat je een kind niet acht uur per dag voor de tv kan zetten, want dan zijn de gevolgen op lange termijn niet positief. We gaan door een nieuwe leercyclus, collectief.’

‘Ik voorspel dat we door exact hetzelfde proces gaan als virtual reality (VR)doorbreekt. Dat is weer een totaal nieuw medium. Het werkt in een ander deel van je hersenen dan als je leest. We zullen een totaal nieuwe set vaardigheden nodig hebben. En er zal opnieuw een groot risico op overreactie zijn: we zullen te veel worden opgeslorpt door de technologie. Die zal een te grote invloed hebben op kinderen.’

De hoeveelheid data die zal worden verzameld, wordt immens, en heel intiem.’

‘Bovendien zullen met VR nog meer persoonlijke data worden verzameld. Nu worden mensen al boos omdat hun likes worden geregistreerd. Wacht tot VR erdoor komt. Elke micro-expressie, elke twijfel in je spiertjes, je blik, de beweging van je pupillen: je volledige gedrag zal worden gecapteerd. De hoeveelheid data die zal worden verzameld, wordt immens, en heel intiem.’

Gaan we VR en haar neveneffecten aanvaarden en zelfs omarmen, net zoals we ondanks alles sociale media omarmen?

Kelly: ‘Uiteraard. Het is onvermijdelijk. Die technologie komt. Wat niet onvermijdelijk is, is het karakter ervan. Sociale media zijn onvermijdelijk. Maar welke regulering komt erbij? Welk beleid voeren we errond? Wat zijn onze culturele verwachtingen ervan? Dat zijn keuzes die we moeten maken, en die keuzes maken het verschil. Dat zal ook zo zijn met VR. Die komt, in a big way.’

‘Ik denk dat de meeste mensen eerst op hun werk een vorm van mixed reality zullen zien voor VR alomtegenwoordig wordt in de huiskamers. De technologie is nog primitief en moeilijk te besturen, en moet nog goedkoper worden. Maar de bedrijven die ermee bezig zijn, zullen bereid zijn het goedkoper te maken want er ligt zo veel waarde voor het rapen.’

Technologie beweegt in onvermijdelijke richtingen, maar de details vullen we zelf in. Beschrijft u daarom de trends door middel van werkwoorden?

Kelly: ‘Ja. Als het regent in een vallei, is het wetenschappelijk onvoorspelbaar welk traject een druppel water exact zal afleggen. Maar de richting is duidelijk: het water stroomt naar beneden. Dat bedoel ik.’

‘Je kan dus niet voorspellen welke bedrijven technologie vormgeven en welke producten ze maken. Telefonie was onvermijdelijk, maar de iPhone niet. Het internet was onvermijdelijk, maar Twitter niet. Daarom koos ik werkwoorden. Neem artificiële intelligentie. Eigenlijk komt dat neer op: dingen slimmer maken. VR is interageren. We willen de interacties met onze toestellen maximaliseren, en het toppunt daarvan is in de computer stappen.’

©Christopher Prentiss Michel

Door op de onvermijdelijkheid van dingen te focussen lijkt het alsof technologische vooruitgang een trein is die voorbijraast zonder dat we er ook maar enige controle over hebben.

Kelly: ‘Dat kan misschien beangstigend zijn, maar de eigenlijke richting der dingen is afgeleid van de wetten der natuur, van fysica en chemie. Er is een klassiek gedachte-experiment: wat gebeurt er als je de tape van de geschiedenis terugspoelt en op een bepaald startpunt weer laat lopen. Krijg je dan een totaal andere wereld?’

‘Volgens mij niet. Je zou niet dezelfde producten zien ontstaan, maar wel dezelfde algemene richting. Een beschaving gaat elektriciteit ontdekken. En dan draden en schakelaars, en dan radio. Er zal een natuurlijke volgorde van ontdekkingen zijn. Je gaat niet tot de radio komen voor je eerst elektriciteit hebt ontdekt.’

Laten we het over artificiële intelligentie hebben. Er hangt altijd een wolk van angst over AI. Waarom?

AI gaat ons helpen dingen uit te vinden waarvan we niet wisten dat we ernaar verlangden.

Kelly: ‘Het is een onderdeel van de culturele ethos van deze tijd dat ons beeld van de toekomst heel sterk wordt gevormd door de beste verhalenvertellers, en dat is Hollywood. Schrijvers van sciencefiction hebben geleerd dat de verhalen die het best werken over dystopische toekomst vol rampen gaan. Daarom zijn alle verhalen over de toekomst angstaanjagend. Ik ken geen enkele toekomstige fictieve wereld waarin de toekomst positief is, waarbij je denkt: in deze wereld wil ik wel leven. Behalve Star Trek misschien, maar dat is niet op deze planeet. Maar die tendens om de toekomst rampzalig neer te zetten maakt het moeilijk om de toekomst van AI en VR en vliegende auto’s en gentherapie te ontwikkelen, want we hebben er geen beeld van. Daarom probeer ik een visie te creëren over een wereld waarin we wel willen leven.’

Hoe zal kunstmatige intelligentie ons leven concreet beïnvloeden?

Kelly: ‘Het is een project van honderden jaren, een constante evolutie die er steeds anders zal uitzien. Het zal niet zo snel gebeuren als sommigen suggereren. Het idee dat er een soort supermachine het van de mens overneemt, is ook een mythe. We krijgen een toename van domme dingen die een beetje slim worden en dan steeds slimmer. Die ontwikkeling van AI zal grotendeels onzichtbaar zijn, zoals elektriciteit. Je denkt er niet aan, tot het niet werkt. Het zal opereren op de achtergrond.’

‘We krijgen ook AI die anders denkt dan wij. Dat is een voordeel. Veel taken die we vandaag saai of vervelend vinden, geven we aan bots. Dat maakt meer tijd vrij voor dingen die niet met efficiëntie te maken hebben. AI gaat ons helpen dingen uit te vinden waarvan we niet wisten dat we ernaar verlangden. Net zoals we niet wisten dat we een magisch ding in onze zak wilden dat alles kan: foto’s nemen, berichten versturen, enzovoort. Niemand wist dat dat een essentieel ding ging zijn. Dat verlangen hebben we uitgevonden, en zo zullen we er nog uitvinden.’

Elke nieuwe technologie creëert evenveel oplossingen als problemen.
Kevin Kelly
Techdenker

Is er ondanks uw ongebreidelde optimisme een technologische evolutie die u wel wakker houdt?

Kelly: ‘Ik maak me over weinig dingen zorgen, maar wel over cyberoorlogen. Er is nog nooit een technologie die we hebben uitgevonden waar we geen wapens van hebben gemaakt. Maar het vooruitzicht dat AI een wapen wordt- met robotsoldaten en zo - is beangstigend. Daar moeten we zeer voorzichtig mee omspringen. Al moet ik zeggen dat ik liever een oorlog tussen robotsoldaten zie dan dat mensen elkaar uitmoorden. En het voordeel is dat we ze kunnen programmeren om geen oorlogsmisdaden te begaan.’

‘Maar er kan zo veel mee misgaan. We hebben geen consensus, geen afspraken over wat toelaatbaar is in cyberoorlogen en wat niet. Het is een vreemd concept om wetten te hebben over hoe je oorlogen moet voeren. Maar het is altijd beter dan niets, toch? Over cyberoorlogvoering bestaat dat niet, hoewel alle grote landen het al doen. Maar je kan het amper verifiëren, er is geen vorm van verantwoording. Is het oké om het financiële systeem van een land uit te schakelen? Of de stroomvoorziening? Vinden we dat beschaafd? Ik vrees dat er eerst een enorme ramp moet plaatsvinden vooraleer er afspraken komen.’

Mag ik een willekeurig jaartal in de toekomst kiezen?

Kelly: ‘Tuurlijk.’

Wat gaat er in 2043, over 25 jaar, anders zijn in ons leven?

Kelly: ‘Ik denk dat een groot stuk van je dag er hetzelfde zal uitzien. De lay-out van je leven, de contouren van je straat en je huis, het uitzicht van de stad: het zal er heel herkenbaar uitzien. En dat komt omdat de fysieke wereld al bijna volledig is vormgegeven door de industriële revolutie. Toen zijn de atomen in onze wereld herschikt. Wat we nu meemaken, is eerder een herschikking van de ontastbare dingen in ons leven. De grootste verandering zal zijn wat je doet, wat je jobinhoud is, hoe je over jezelf denkt.’

Wat wordt wel zichtbaar anders?

Kelly: ‘Over 25 jaar rijden autonome voertuigen rond, zijn er vliegende auto’s in een bepaalde vorm en leveren drones producten. We zullen meer schermen hebben in ons leven. Veel mensen dragen een slimme bril die ze gebruiken voor het werk en voor hun ontspanning. We gebruiken meer diensten en bezitten minder dingen, net zoals je dat nu al bij millennials ziet.’

Mijn dochter is twintig en heeft bijna geen kleren in haar kast hangen. Ze bestelt outfits, draagt ze en stuurt ze terug. Idem met auto’s en eten.

‘Mijn dochter is twintig en heeft bijna geen kleren in haar kast hangen. Ze bestelt outfits, draagt ze en stuurt ze terug. Idem met auto’s en eten. De omgeving zal die voor jou kunnen bezorgen op het moment dat je ze nodig hebt, en enkel dan. Er komt een stedelijke versie van het bos waarin we vroeger als jagers en voedselverzamelaars haalden wat we nodig hadden. Alleen word je getraceerd en is er een systeem dat weet wat je nodig hebt en zal je auto aankomen zonder dat je die moet bestellen.’

‘Ik denk dat we daar over 25 jaar het begin van zullen zien.’

U hebt fascinerende hobby’s, zoals het bestuderen van Centraal-Aziatische culturen. Wat trekt u daar zo in aan?

Kelly: ‘Het is heel Azië, eigenlijk. Ik weet niet precies waar het is begonnen. Ik kwam er als student voor het eerst, werd verliefd op een Chinese en trouwde. De meesten van mijn fans zijn ook in Azië, ik heb er miljoenen in China. Ik haalde er ook mijn optimisme. Ik zag met eigen ogen hoe mensen zich opwerkten uit afschuwelijke armoede en hoe futuristische steden tot stand kwamen. Ik ga er zo vaak ik kan heen om de toekomst te zien, want ik denk dat het er hoe langer hoe minder toe doet wat Amerikanen en misschien ook Europeanen van de wereld denken. Wat de Aziaten denken, zal bepalend zijn. Zij zullen de beslissingen nemen. Ik wil weten wat zij voor ons in petto hebben.’

Nochtans, wat we vanuit China horen, klinkt vaak ronduit beangstigend. Sociale scores, massale surveillance, gezichtsscans door de politie, dat is toch dystopisch?

Kelly: ‘Dat is een westerse interpretatie. Op dit moment, met het eenpartijsysteem in China, is de toekomst dystopisch, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. De Chinezen proberen uit te zoeken hoe ze de transparante maatschappij - of wat ik de totale informatiemaatschappij noem - moeten civiliseren. En ik denk dat ze dat eerder zullen doen dan de rest van de wereld. Want de rest van de wereld gaat ook die richting uit. China heeft dat omarmd. Wij westerlingen kunnen wel zeggen dat ze daar spijt van krijgen, maar het kan ook dat ze ons verrassen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n