Beste Herman De Croo,

Meyrem Almaci

Hier staan we dan. Aan de voet van een schuldenberg die we samen moeten beklimmen. U en ik. U, de generatie die de schuldenberg creëerde, en wij de generatie die ze van u erfde.

Misschien moet ik eerder spreken van een krater. Het gat dat dit ondertussen behoorlijk armlastige land heeft geslagen in de begrotingen van de komende decennia is bijna onpeilbaar diep. 342 miljard euro’s diep.

Stel nu dat het huidige fiscale, sociale en budgettaire beleid gewoon wordt voortgezet. Mijn zoontje, geboren in 2010, zou dan in zijn leven gemiddeld 119.196 euro aan voordelen -het verschil tussen de te betalen belastingen en te ontvangen uitkeringen- ontvangen van de overheid. Berekeningen tonen echter aan dat bij dergelijk ongewijzigd beleid de Belgische staatsschuld tegen 2060 verder zal oplopen tot maar liefst 716% van het BBP.

Om dit rampscenario te vermijden, en de overheidsfinanciën dus op de rails te houden, is een begrotingsinspanning van 35 miljard euro of 10,5 procent van het BBP vereist, zo blijkt uit berekeningen van de KULeuven (Trends, 20/12/2011). Herberekend naar de inspanning per persoon krijgt mijn zoontje nu in de plaats van een geboortegeschenk een molensteen om de nek. In plaats van het uitzicht op een pakket voordelen, zal hij, nog volgens dezelfde studie, over zijn hele leven netto 181.000 euro moeten afdragen. Een verschil van om en bij de 300.000 euro met de vorige generatie. Slik. Van een ommekeer gesproken.

Het gapende gat waar wij vandaag voor staan, die hoge schuldenberg waar wij tegen aankijken en die wij moeten weg zien te werken, is het gevolg van een falend systeem. En dit systeem ontstond niet bij toeval. Sinds de Tweede Wereldoorlog kende ons land een ongekende groei van het BBP. Dat was zonder overheidstoezicht en grote overheidsprojecten niet mogelijk geweest: denk aan de invoering van de Glass-Steagall act na de beurscrash van 1930, het Marshallpact, de democratiseringsgolf in het onderwijs, de gouden jaren ’60 met goedkope olie…

Maar net die generaties die bloeiden onder de voorspoed, werden degene die de kentering zouden inzetten. Het was uw generatie die aan de macht was tijdens in de regeringen van de jaren ‘70-‘80 en ’90, de periode waarin de staatsschuld uit de hand liep. Is het toevallig dat dit samenvalt met de periode dat ook steeds meer en sneller de overheidstoezicht op de economie werd afgebouwd? Dat het BBP de enige zaligmakende parameter werd?

Van u hebben we een norm geërfd dat geen onderscheid maakt tussen welvaart en welzijn. Dat geen verschil maakt tussen economische activiteiten die de levensstandaard van mensen werkelijk verbeteren, ook op lange termijn, en economische activiteiten die dat niet doen. Een generatiegenoot van u, voormalig Amerikaans senator Robert Kennedy, verwoorde het zo:

“Het BBP omvat luchtvervuiling en reclame voor sigaretten en de ambulances die op de snelwegen verkeersslachtoffers weghalen. Het rekent de speciale sloten voor onze deuren mee en ook de gevangenissen voor de mensen die ze stukmaken. Het BBP omvat de vernietiging van de cederwouden en de dood van Lake Superior. Het neemt toe met de productie van napalm en raketten en kernkoppen. Het houdt geen rekening met de gezondheid van onze gezinnen, de kwaliteit van het onderwijs of het genoegen dat we aan spelen beleven. Het is net zo onverschillig voor de properheid van onze fabrieken als voor de veiligheid van onze straten. Het telt niet de schoonheid van onze poëzie mee of de kracht van onze huwelijken, noch de intelligentie van het publieke debat of de integriteit van ambtenaren... het meet kortom alles, behalve dat wat het leven de moeite waard maakt.

Mijn zoontje krijgt in plaats van een geboortegeschenk een molensteen om zijn nek

Meyrem Almaci

Politica (Groen!)

U moet dit hebben geweten. Wie enig elementair wiskundig, fysisch en/of economisch inzicht heeft, weet bovendien dat een blijvende exponentiële ontwikkeling van het BBP onhoudbaar is, iets waar economen als de Grauwe regelmatig op wijzen. What goes up, must eventually come down… Je zou dus verwachten dat de politici van de jaren ‘70 tot ‘90 hiermee rekening hielden. Niets is minder waar.

Want ondanks de lang aangehouden exponentiële groei van het BBP in uw gloriedagen, is de schuld nog sneller gegroeid dan dat BBP. De simpele vaststelling is dat ons land sinds de oliecrisis van de jaren ‘70 systematisch teveel geld uitgaf op structurele basis. Waanzinnig. Zeker als je weet dat we, altijd, onvermijdelijk ooit wel weer in periodes zult belanden waar BBP-groei geen evidentie meer is. Temeer daar ook toen al de institutionele vraagstukken voorrang kregen op een goede-huisvader politiek. De term wafelijzerpolitiek werd daar en dan uitgevonden, en spreekt nog steeds tot de verbeelding.

En ja, de banken hebben er met hun casinokapitalisme voor gezorgd dat de begroting de voorbije jaren verder in het rood eindigde. Dat de staatsschuld opliep. Maar het fundamentele probleem was er in feite al. Het blinde geloof in het ongebreidelde neoliberalisme, de idee van eeuwige groei en het geloof in de zelfregulerende hand van de vrije markt dat het casinokapitalisme de vrije baan gaf. Daar, ik heb het gezegd.

De overheid bouwde de regulering af en stimuleerde tegelijk, ten gunste van de vrije markt, het opbouwen van private schulden bij de bevolking, opdat ze toch maar zouden blijven consumeren. De schuldenlast van de privésector -huishoudens en ondernemingen- is de afgelopen 40 jaar meer dan verdubbeld. Dat, in combinatie met de demografische evolutie en de snel stijgende uitgaven voor de verbeterde gezondheidszorg en de pensioenen bracht ons in een hachelijke toestand. Ons land keek niet verder dan de korte termijn. Nochtans had een simpele blik op de demografische evoluties u voorzichtiger kunnen én moeten stemmen.

Hoe kon uw generatie politici zich zo laten verblinden? Was het hoogmoed, misleiding of incompetentie? Waarom begonnen u en de uwen schulden te gebruiken om lopende uitgaven mee te dekken, gebaseerd op onrealistische groeiverwachtingen? Waarom werd de deregulering zo ver doorgevoerd, voor overheidsbegrotingen en voor banken, ondanks de beurscrash in de geboortejaren van velen onder u? Waarom werd in de conjunctureel goede tijden geen enkel appeltje voor de dorst weggelegd voor de minder goede dagen, de dagen van uw pensionering, de dagen vol zorg? Waarom hebt u geen rekening gehouden met de gevolgen voor uw kinderen en kleinkinderen, die in aantal met minder waren dan uzelve? De vergrijzing slaat ongenadig toe, voor u en ons.

Het resultaat is nu dat wij, onze kinderen, uw (achter-)kleinkinderen deze opgebouwde lasten -waaronder vervuiling en een ontspoord klimaat - en schulden erven, evenals ferm geslinkte grondstoffenvoorraden, in plaats van opgebouwde rijkdommen en positieve vooruitzichten. De trieste vaststelling is dan ook dat slechts twee generaties hebben kunnen genieten van een sociale bescherming en welvaart en een relatief gezonde leefomgeving. Wij, de derde generatie krijgen enkel doemscenario’s, zo lijkt het wel. Wij zijn aangewezen op herstellen wat jullie korte termijndenken en gerichtheid op snelle winsten heeft gecreëerd: een ecologische, economische en sociale crisis. En dat komt hard aan. Het is bovendien een structurele inspanning die decennialang volgehouden moet worden.

Het zijn uw generatiegenoten die nu gepensioneerd zijn en van alle voordelen van het systeem kunnen genieten. Ons rest enkel langer werken. De staatsschuld zal immers niet vanzelf verdwijnen. De top van de schuldenberg is reeds in nevelen gehuld, nog even en ze neemt ons zonlicht helemaal weg. En dus, na al die decennia van leven boven de stand zullen we samen de tocht moeten aanvatten. Om het systeem te hervormen: gericht op de lange termijn, en op het conserveren van ons klimaat, onze economie en ons sociaal systeem. Alleen een fundamenteel nieuwe benadering, een nieuw mentaal systeem kan ons tegen onszelf beschermen. Een die komaf maakt met de dogma’s van eeuwige groei en deregulering. Een die innoveert in functie van samenleving en planeet. Vooraleer u definitief op pensioen vertrekt, zet u alvast een eerste stap in die richting mee? We kunnen het gebruiken.

Gelukkig nieuwjaar,

Meyrem

Antwerpen, 1 januari 2012

 

Merem Alamaci is 35. Ze leidt de fractie van Groen!-Ecolo in de Kamer.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud