interview

Paul Buysse: ‘Ik mis het bedrijfsleven, en de stress'

‘U wordt bediend door de best betaalde garçon van Knokke', grapt Paul Buysse. ©Wouter Van Vooren

Hij is de invloedrijkste bestuurder van zijn generatie. Staat een vraag hem niet aan, dan vraagt hij: ‘Nog koffie?’ Ontbijt met De Tijd.

Paul Buysse (74) - de invloedrijkste bestuurder van zijn generatie, auteur van de Code Buysse voor deugdelijk bestuur, vertrouweling van het koningshuis, supernetwerker in de politiek en het bedrijfsleven - ontvangt ons in zijn witte villa in de lommerrijke wijk rond het golfterrein van Knokke. ‘In de zomer lopen al die pompeuze madammen met hun grote frakken over de dijk, er is geen doorkomen aan. Maar hier op de paadjes kom je niemand tegen. Telkens als ik hier binnenrijd, voelt het als vakantie.’

Ontbijt met De Tijd

Knokke, 9 uur, bij graaf Paul Buysse thuis.

We praten over een leven zonder chauffeur, het gebrek aan politiek leiderschap en de levensles van een wc-bril.

Zelfs op een doordeweekse ochtend is de graaf piekfijn uitgedost: donkerblauw double breasted vest met gebloemd pochet in lila, gestreept hemd, das met rode stipjes, loafers met kwastjes aan zijn voeten. Op zijn revers is een button geprikt. Het donkerblauwe logo van de Leopoldsorde. ‘Een van de belangrijkste bekroningen die er bestaan.’

We installeren ons in de gezellige keuken. Zijn vrouw is gaan joggen, Buysse zet zelf de broodjes in de oven. Hij loopt naar het koffieapparaat. ‘U wordt bediend door de best betaalde garçon van Knokke.’ Als een vraag hem niet aanstaat, zal hij zeggen: ‘Nog een koffie?’ Soms gevolgd door een knipoog.

Gezonde stress

Buysse, een geboren Antwerpenaar, was in de wieg gelegd om advocaat te worden, zoals zijn vader. ‘Als er een verkleinwoord voor dictator bestond, zou het in de buurt komen van mijn vader. Ik had weinig interesse voor rechten, wel voor communicatie en management. Ik was op zoek naar iets met meer competitie.’

In 1966 begon hij te werken bij Ford Motor Company. Het was het begin van een 35-jarige carrière als topmanager bij miljardenbedrijven, waaronder het Britse Vickers, de toenmalig eigenaar van de prestigemerken Rolls-Royce en Bentley.

De eerste keer dat je zelf de krant gaat kopen, is bepalend voor hoe je je leven aan het einde van je carrière gaat inrichten.

In 2000 kwam Buysse terug naar België om voorzitter te worden van Bekaert. Onder zijn voorzitterschap verdubbelde de omzet nagenoeg, maar de staaldraadfabrikant kreeg ook te maken met een diepe crisis, nadat de Chinese markt voor zonnepanelen totaal onvoorzien was ingestort. Buysse stopte bij Bekaert in 2014. Vervolgens legde hij zijn uitvoerende mandaten een voor een neer. ‘Als ik kijk met wie ik heb genegotieerd, welke verantwoordelijkheden ik heb gehad, dan ben ik een gelukkig man.’

Of hij het bedrijfsleven mist? ‘Enorm’, zegt hij zonder aarzelen. En dan nog eens: ‘Enorm.’ ‘Jarenlang werd ik geleefd. Ik zat de helft van mijn tijd in het buitenland, vloog voor twee dagen naar Australië. Dat is voorbij. Ik mis het een chauffeur te hebben, en een eigen secretariaat. Ik mis de dynamiek, de verantwoordelijkheidszin. Ik mis ook de stress. Een man heeft een gezonde stress nodig.’

Hij gaat zo rationeel mogelijk met dat gemis om, zegt hij. ‘Je moet je tijd en je relaties herschikken. Het is belangrijk genoeg zinvolle vrienden te hebben, en intellectueel uitdagende activiteiten. De eerste keer dat je naar de krantenwinkel gaat om zelf de krant te kopen, is richtinggevend voor de manier waarop je je leven aan het einde van je carrière gaat inrichten.’

Wat heeft hij die eerste dag dan gedaan? ‘Ik ben naar de krantenwinkel gegaan.’ Hij lacht. ‘Nog een koffie?’

Er is nog een gemis. En dat heeft te maken met strategie. Buysse legt het uit met een anekdote uit zijn periode als topman van de Belgische divisie van de voertuigenconstructeur British Leyland.

Paul Buysse: 'Een man heeft gezonde stress nodig.' ©Wouter Van Vooren

‘Toen ik op een avond om halftien mijn kantoor verliet, zag ik nog een lichtje branden. Mijn marketingmanager - een Engelse jongeman, opgeleid aan Oxford - was nog aan het werk. We begonnen te praten. Hij vertelde dat hij uit een onvoorstelbaar rijke familie stamde. Ze had fortuin gemaakt met de import van tropisch hout om er wc-brillen van te maken. Maar in een jaar tijd was de familie haar imperium kwijtgespeeld. Zijn vader liet zich nooit zien in het bedrijf en had niet in de gaten dat er een nieuwigheid op de markt was gekomen: wc-brillen in plastic.’

Wat Buysse bedoelt: een bedrijf moet constant ‘what if-plannen’ maken. En dat gemis? Maar Buysse laat zich niet opjagen. ‘Later woonde ik in een modern appartement in Londen dat had nog een wc met een houten bril. Ik ben dus vele keren aan die les herinnerd’, gaat hij voort, om dan toch bij zijn punt uit te komen. ‘Afin, u begrijpt: het is zeer belangrijk om een strategisch plan te ontwikkelen. En dat mis ik in het Vlaamse bedrijfsleven.’

Brexit

In zijn leven op rust staat Buysse doorgaans tegen een uur of zeven op, om vervolgens eerst een uur te fietsen. ‘Hier in Knokke fiets ik langs de dijk, tot aan het konijn (een kunstwerk in het Zwin, red.) en terug. In mijn huis in Brussel zit ik ’s morgens een uur op de hometrainer.’

Buysse heeft nog een derde woonst, in Punta Cana, op de Dominicaanse Republiek. Daar brengt hij een deel van de winter door. ‘Hier leeft weleens het idee dat dat allemaal achterlijke landen zijn. Maar het is er zeer aangenaam, met heel fijne mensen. Een stuk van het eiland wordt overspoeld door massatoerisme. Daar zitten de dikbuikige Engelsen die een allinprijs hebben betaald. Maar waar wij zitten, is het heerlijk rustig en prachtig mooi. We kennen er een leuke club Belgen. Dat is zeer ontspannend.’

Het is uitzonderlijk gevaarlijk om België nu te herstructureren.

Buysses gsm rinkelt. Iemand van de Brexitgroep heeft hem nodig. Sinds 2017 zit Buysse de federale werkgroep voor die de impact van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk op de Belgische economie begeleidt. Buysse onderhoudt intensieve contacten met de onderhandelaar voor de Europese Unie Michel Barnier en met de Belgische diplomaat Didier Seeuws. De groep moet nog een keer samenkomen na het vertrek van de Britse premier Theresa May. ‘Ik probeer politiek te lezen wat aan het gebeuren is.’

Buysse noemt de brexit een economische ramp, een misdaad. ‘Voor veel Vlaamse ondernemers leek het een ver-van-mijn-bedshow. Maar dat is sinds kort wel veranderd.’

Hij vindt het jammer dat het de Vlaamse ondernemers - ‘die zo sterk zijn in wat ze dagelijks doen’ - ontbreekt aan kennis over Europa. ‘Voor de meesten staat Europa louter voor regulering en subsidies. Ze hebben geen besef van de werkelijke betekenis. Dat ligt aan een gebrek aan leiderschap. Europa zwalpt. We zullen als EU de eerste zijn om het op te nemen tegen meneer Trump, om handelsakkoorden af te sluiten. Ik zie meneer Michel niet alleen naar Washington gaan om daar een treaty met Belgium af te dwingen. We hebben absoluut de macht van Europa nodig. Laten we hopen dat dat met de wissel van de Europese top verandert. Ik ben geen fan van meneer Juncker (de afscheidnemende Luxemburgse Commissievoorzitter, red.).’

Belgicist

Hij is close met het vorstenhuis. Dat verbergt hij niet. Hij heeft dit gesprek voorbereid - met vulpen - in een blocnote met daarop het logo van de Belgische monarchie. Aan de villa hangt de driekleur uit. In de tuin staan drie kabouters - een zwarte, een gele en een rode - die ‘horen, zien en zwijgen’ uitbeelden.

Volgens sommigen heeft Buysse het oor van koning Filip. Zelf omschrijft Buysse zijn band met het koningshuis als een ‘relatie van respect’. Belgicist is hij vooral uit pragmatisme, zegt hij. ‘Ik bewonder de manier waarop een Amerikaan trots is op zijn land, hoe je daar overal de vlag ziet wapperen. Ook in Nederland en Frankrijk voel je die passie. Het is tijdens mijn jaren in het buitenland dat ik heb geleerd dat het land België echt voor iets staat: voor degelijkheid. Ook al horen sommigen dat misschien niet graag.’

‘Ik ben er rotsvast van overtuigd dat het uitzonderlijk gevaarlijk is om België nu te herstructureren’, zegt hij ernstig. ‘Neem de N-VA. Ik begrijp haar filosofie. Ik vind dat de partij enkele heel knappe mannen aan boord heeft. Maar ik vind het juist voor de ondernemingen cruciaal dat België behouden blijft.’

©Wouter Van Vooren

De verkiezingsuitslag verbaast hem niet. ‘Een deel van de kiezers pendelt tussen de N-VA en het Vlaams Belang. Ze zijn balorig en willen een signaal geven. De sp.a en CD&V komen wat wollig voor de dag. Ze hebben geen duidelijke standpunten, tonen geen leiderschap. Terwijl het dat is wat we nodig hebben. Die combinatie leidt tot de uitslag zoals die nu is.’

Buysse zegt in de campagne veel conflict te hebben gezien. Veel geruzie ook. Hij miste de op termijn noodzakelijke maatregelen. ‘Waar gaat het land naartoe? Wat hebben we nodig? Wat zijn de echte uitdagingen? Daar hoorde je weinig over. Ook het bedrijfsleven heeft zich redelijk apathisch opgesteld in de discussie.’

Hij vraagt of we Leo Tindemans nog kennen, ‘de man van 1 miljoen stemmen’. De politicus van de slogan ‘met deze man wordt het anders’. Iedereen die verandering belooft, wint de verkiezingen: Barack Obama, Donald Trump, het Vlaams Belang.’ En Groen dan? Ook die partij beloofde anders en beter. Buysse grijnst. ‘Ik vind mevrouw Almaci een zeer charmante dame. Maar als je zegt dat je bij de mensen gaat binnenvallen om te kijken hoeveel flessen wijn er in de kelder staan… We moeten niet overdrijven met het clowneske van de politiek.’

Wat wil hij nog in dit leven? Heeft hij nog een droom? ‘Een interview aan De Tijd geven’, zegt hij. En weer volgt een knipoog. ‘Gezondheid, levensvreugde en intellectueel interessante dingen. Dat wens ik. Voilà, als we zo nog wat kunnen voortdoen, dat is toch zalig?’

Lees verder

Advertentie
Advertentie