interview

Pieter Aspe: 'Als ik iets slims zeg, wordt dat zelden zo geïnterpreteerd'

©Emy Elleboog

De meest gelezen Vlaamse auteur in de geschiedenis ging op zijn 65ste niet met pensioen. Hij stampte zijn eigen uitgeverij uit de grond. Ontbijt met De Tijd.

Getooid in een fleurig hemd en geflankeerd door zijn nieuwe echtgenote, met wie hij volgens de gespecialiseerde bladen vorig jaar amper twee maanden na hun eerste ontmoeting trouwde, wacht Pieter Aspe (66) ons op aan een ontbijttafeltje van Hotel De Tuilerieën in Brugge. De misdaadschrijver woont op een kwartiertje stappen. Maar omdat hij thuis nooit ontbijt - ‘Tenzij u koffie en sigaretten zag zitten’ - wilde hij hier afspreken. ‘Een gezond ontbijt wordt vandaag gezien als eerste voorwaarde voor een gezond leven’, zegt Aspe. ‘Maar vroeger ontbeten de mensen niet. Mijn ouders dronken ’s morgens alleen koffie. Mijn vader was een arbeider, die aten pas om negen uur. Dat was (proeft het woord) schafttijd.’

Ontbijt met De Tijd

Brugge, 10 uur, Hotel De Tuilerieën

Met Pieter Aspe praten we over ondernemen op latere leeftijd, links en rechts in de politiek en zijn plek in de Vlaamse canon.

Negen uur. Dat is ook het tijdstip waarop Aspe, op een nuchtere maag dus, begint te schrijven. Tussendoor eet hij iets kleins, een koekje of een druif, en bij elke vaste klokslag rookt hij één sigaret. Om halfeen, als zijn werkdag erop zit, moet hij 1.700 nieuwe woorden hebben geschreven. ‘Het zijn er zelden minder, en zeker nooit meer. Desnoods stop ik midden in een zin. Ik heb dat stramien nodig. Zo gaat het vooruit en bewaar ik het overzicht over mijn prestaties. Schrijven is een kwestie van discipline en organisatie. Het is een eenzaam beroep: je maakt in je eentje iets van niets. Het is verleidelijk af te komen met een excuus als: ‘Het is mijn dag niet vandaag.’ Dat is onzin, vind ik. Je moet de omstandigheden creëren die máken dat het jouw dag is.’

Dan nog blijft het soms een gevecht. Geloof schrijvers niet die beweren dat ze altijd plezier scheppen in het schrijven. ‘Het moeilijkste moment van de dag is de verplaatsing van mijn woonkamer naar de schrijfkamer, gevolgd door de zoektocht naar de knop waarmee de computer aangaat. Maar als ik bezig ben, is het oké. Als het dan ook nog eens vlot, sta ik er niet bij stil dat ik aan het werken bent.’

We volgen Aspe naar de buffettafel. Drie kerstomaten, twee plakken kaas, een stuk zalm en een broodje. Meer legt hij niet op zijn bord. Hij meent zich te herinneren dat de ontbijten hier vroeger iets copieuzer waren. Verse garnalen, aardbeien, een grote chocoladefontein. ‘Maar de kamers zijn prachtig. En de bar is top. Ik was hier ooit met acht Italiaanse journalisten. Het was de bedoeling ’s ochtends samen met een fotograaf door Brugge te wandelen en over mijn boek te praten. (lacht) Helaas waren we de avond ervoor iets te hard in de drank gevlogen in de bar.’

Ik heb in mei voor de tweede keer op de N-VA gestemd. De socialisten komen niet meer op voor de kleine man.

Voor welk van de 39 misdaadromans die hij over commissaris Pieter Van In schreef die stadswandeling was bedoeld, weet hij niet meer. Hij heeft zo vaak buitenlandse journalisten door zijn Brugge gegidst. Wat hij na twintig jaar en 3 miljoen verkochte boeken wel wist, was dat zijn inspiratiebron voor de Van In-reeks was opgedroogd. Hij was sowieso van plan bij veertig boeken te stoppen op zijn 65ste. Het werd er één minder omdat zijn vrouw in 2016 onverwacht ziek werd en overleed. Haar plotse dood deed hem stilstaan bij de rest van zijn leven. Hij had al afscheid moeten nemen van zijn vrouw. En nu zou hij ook zijn tweede huid voorgoed afleggen? Dat was de cynische commissaris na twee decennia geworden.

Bommetje in boekenland

Aspe nam twee grote beslissingen. Hij begroef Van In en liet hem reïncarneren in een nieuwe reeks: gepensioneerd, zonder zijn vrouw, de kinderen en zijn rechterhand. Daarnaast stapte hij op bij Manteau en begon hij zijn eigen uitgeverij. Een bommetje in boekenland. ‘Andere mensen gaan met pensioen op hun 65ste, ik werd ondernemer’, gniffelt hij. Voelt hij zich ook een ondernemer? Hij wuift. ‘Nee.’ Kan hij een handelsbalans ontcijferen? ‘Ik kan een plus van een min onderscheiden.’

Aspe NV is een coöperatieve vennootschap met zeven aandeelhouders en een honderdtal lezers die coöperant zijn geworden. ‘We hebben geen kantoor. Mijn uitgever bij Manteau kwam mee over. Hij buigt zich over de cijfers en de praktische zaken. Overdag heeft hij een andere job, in de televisiewereld. Het bedrijf draait hoofdzakelijk op mij voor de creatieve productie. Dat is een luxe en een berekend risico, omdat de mensen Van In nog altijd niet beu zijn. Van het eerste deel uit de Episode-reeks zijn 30.000 exemplaren verkocht.’

©Emy Elleboog

Een rasechte ondernemer is Aspe dus zeker niet. Waar het hem dan wel om ging toen hij Manteau vaarwel zegde in ruil voor een standalone? Controle. Zijn vrijheid herwinnen. Als twintiger besliste Aspe na enkele ontgoochelende ervaringen in loondienst nooit meer voor een baas te werken. Samen met zijn vrouw had hij nadien een zaak in gerestaureerde meubels. Dat verhaal liep in mineur af. ‘We moesten investeren. Maar ja, we hadden niets.’ Hij vond een vaste job als conciërge in de Heilig-Bloedkapel in Brugge, waar hij wegging na het onverwachte succes van zijn debuut ‘Het vierkant van de wraak’.

‘Manteau was op het laatst te veel een fabriek geworden. Ik voelde me er niet meer thuis. Ze droegen steeds nadrukkelijker de stempel van WPG (de Nederlandse moederholding, red). Nadat Eric Willems aan de kant was geschoven, ging het snel bergaf. WPG kapte zichzelf in honderd stukken. Er kwam een nieuw management en een dwaaltuin aan visies waarin een kat haar jongen niet meer terugvond. Ik was bijna met pensioen en mijn vrouw was weggevallen. Ik dacht: ‘Waarom zou ik niet opnieuw beginnen met mensen die ik kan vertrouwen?’’

Hij legt een stuk zalm op zijn broodje. ‘Manteau, dat was vroeger tweeënhalve mens. Uitgeverijen sprongen toen nog behoedzaam om met de manuscripten die ze binnenkregen. Nu lijkt het alsof iedereen zo veel mogelijk uitbrengt om toch maar die ene bestseller te hebben. Vlaanderen telt tussen zestig en zeventig officiële thrillerschrijvers. De markt is gewoon te klein. Ook wij zouden met de tientallen manuscripten die ons zijn toegezonden een volwaardig fonds kunnen uitbouwen. Maar we zijn hyperstreng. We hebben onlangs één manuscript uit de stapel gehaald, van een priester. Het is een thriller die zich afspeelt in de sfeer van de katholieke kerk.’

Dat boek verschijnt volgend jaar, net als een biografie naar aanleiding van een kwarteeuw schrijverschap en het derde deel in de Episode-serie over Pieter Van In. ‘Episode 2’ komt eind deze maand uit. Aspe schreef zijn 41ste Van In-boek dit voorjaar, toen jongeren elke week gingen betogen en het klimaat eventjes op de politieke agenda kregen. Het is eraan te merken dat Aspe die aandacht overdreven vond. Hij voert een groene partijvoorzitter op die even machiavellistisch is als zijn collega’s aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Er wordt ook de draak gestoken met ‘de groene honger’ naar hernieuwbare energie.

Klimaat

©Emy Elleboog

‘De eerste bekommernis van een regering moet zijn: het belastinggeld van de mensen goed beheren en zorgen voor het welzijn van de mensen. Al de rest is min of meer een detail’, zegt hij. Ook gezonde lucht? ‘Is onze lucht echt zo ongezond? De meetinstrumenten zijn zo verfijnd dat ze tegenwoordig elk stofdeeltje kunnen traceren. Ik beweer niet dat al die klimaatwetenschappers zich vergissen, ik bedank er wel voor me een schuldgevoel te laten aanpraten. Hoe belandt al dat plastic in onze zeeën en kanalen? Gooien wij het erin? Wij zijn in dit deel van de wereld veel properder geworden. Onze fabrieken en auto’s stoten minder uit dan vroeger. Akkoord, er zijn meer auto’s, maar waarom hebben onze politici dat niet tegengehouden? Onder druk van de autoindustrie.’

Op welke partij heeft hij in mei gestemd? ‘De N-VA, voor de tweede keer op rij. Ik had altijd op de socialisten gestemd, maar die zijn zo ver afgeweken van hun oorspronkelijke zending - opkomen voor de gewone man - dat ze elke geloofwaardigheid zijn verloren. Voor voorzitter John Crombez vind ik het jammer dat hij zo zwaar is afgestraft. Je voelt aan die man dat er nog linkse verontwaardiging in zit. Maar de Tobbacks, zo arrogant, zeg.’

De arrogantie van de macht, ook bij de andere traditionele partijen, dreef Aspe in de armen van de N-VA. En het afschuiven van de eigen verantwoordelijkheden en fouten. ‘Op een bepaald moment was alles de schuld van De Wever, zelfs het weer.’

Ik moet 1.700 nieuwe woorden per dag hebben geschreven.

Het lijkt even alsof Vlaanderens grootste misdaadschrijver openlijk solliciteert voor een plek in de Vlaamse canon. Het idee om een lijst van ankerpunten uit de Vlaamse cultuur en geschiedenis op te stellen haalde de startnota van Bart De Wever voor de vorming van een Vlaamse regering. Aspe schiet in de lach. ‘Wat een dwaas idee. Ze gaan daar toch geen commissie voor oprichten om na vijf jaar te besluiten dat het een slecht idee is?’

En dan, sarcastisch: ‘En Aspe, is dat wel cultuur? In de brede zin van het woord wel. Cultuur is wat mensen voortbrengen. Ik breng iets voort. Desondanks word ik al twintig jaar verguisd in culturele kringen. ‘Aspe? Die woont onder de kerktoren.’ Will Tura is ook lang uitgespuwd, tot rockmuzikanten zijn nummers onder handen gingen nemen. Sindsdien is hij een groot componist en een vaandeldrager van onze Vlaamse cultuur. Zal ik ook aanvaard worden als ik ga optreden met een acceptabele schrijver, zoals...’ (denkt na)

Stefan Hertmans? ‘Goed voorbeeld. Word ik dan opeens de literaire evenknie van Stefan Hertmans? Misschien, hè. Als ik even verstandige dingen zeg als hij, tenminste. Als Pieter Aspe iets slims zeg, wordt dat zelden zo geïnterpreteerd. Als Stefan Hertmans iets onnozels zegt, luistert iedereen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie