interview

Carl De Keyzer ‘Eigenlijk zit ik het liefst thuis in de zetel'

Carl De Keyzer. ©Wouter Van Vooren

Voor zijn fotoprojecten reist hij de wereld rond, van Siberië tot Noord-Korea. Maar elk vertrek uit Melle maakt de Magnum-fotograaf misselijk. Ontbijt met De Tijd.

'Ben je bang voor honden? Nee? Goed, want als er nieuwe mensen over de vloer komen, is ze altijd wat nerveus.’ Carl De Keyzer (59) opent de deur naar zijn woonkamer en de Zwitserse herder Lupa cirkelt blaffend en snuffelend om ons heen. Als ze enthousiast opspringt, hebben we de test doorstaan en kunnen we verder richting keuken.

De Keyzer, misschien wel Belgiës bekendste fotograaf, ontvangt ons thuis aan een ontbijttafel met brood en enkele Italiaanse smeerpasta’s die een van zijn kinderen uit Sicilië heeft meegebracht. Thuis, dat is een kasteeltje in Melle dat hij enkele jaren geleden met zijn vriendin, model en fotografe Eva Rossie, kocht van kunstenaar en buurman Wim Delvoye. ‘Het was in dramatische staat. Als je hier in de keuken naar boven keek, zag je de lucht. Bloed, zweet en tranen heeft het gekost, maar we hebben het in ere hersteld.’

Carl De Keyzer. ©Wouter Van Vooren

In Melle bekomt De Keyzer van de ambitieuze fotoprojecten die hem maanden per jaar in het buitenland houden. Siberië, Cuba, India, Congo, of - meest recent - Noord-Korea. Al die plekken legde De Keyzer ze uitgebreid en eigenzinnig vast door het oog van die ene lens waarmee hij er steevast op uit trekt.

Kim Jong-un

Nu de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Amerikaans president Donald Trump elkaar volgende week ontmoeten, wilden we wel eens praten met iemand die het land in totaal zestig dagen heeft mogen doorkruisen. ‘Je bent niet alleen’, zegt De Keyzer. ‘Ik heb deze week al vijf telefoons gekregen voor radio- en tv-interviews. De expo rond Noord-Korea gaat volgende week ook net van start in Nederland. Timing is alles.’

©Wouter Van Vooren

De aandacht is meegenomen, zegt hij. Maar hij minimaliseert meteen zijn expertise. ‘Ja, ik heb meer van Noord-Korea gezien dan de meeste mensen. Er zijn 250 plaatsen die je als westerling mag bezoeken, en ik heb ze allemaal gezien en gefotografeerd. Maar dat maakt van mij geen expert internationale betrekkingen.’

‘Meer zelfs, je leert meer over Noord-Korea van buitenaf dan als je er middenin zit. Informatie is er zo gefilterd dat je eigenlijk niet goed weet wat er allemaal speelt. In de periode dat ik er was, begon net de escalatie tussen Noord-Korea en de Verenigde Staten, waarbij het plots niet onrealistisch leek dat een van de twee op de nucleaire knop zou duwen. Ik vond het niet zo erg dat niet ten volle te beseffen.’

©Wouter Van Vooren

Hetzelfde met de vrijlating van Otto Warmbier, de Amerikaanse student en toerist die in Noord-Korea werd gevangengezet toen hij een poster van de Grote Leider naar huis wilde smokkelen. Na 17 maanden kwam hij vrij, in comateuze toestand, om enkele dagen later te overlijden. ‘Ik was aan mijn vierde en laatste trip door Noord-Korea bezig, maar hoorde het verhaal pas toen ik weer thuis was. Gelukkig maar. Ik permitteerde mezelf die keer net iets meer vrijheid, ondanks de permanente begeleiding van drie gidsen van het regime. Had ik dat verhaal toen gehoord, had ik dat vast niet gedurfd.’

Esthetiek als taal

De Keyzer deed misschien geen grote geopolitieke inzichten op, hij heeft wel het gevoel dat hij een andere kant van het mysterieuze land heeft kunnen tonen. ‘Je mag nog zo veel lezen over een land, als je er bent, is het toch helemaal anders. Ik besef dat me daar een façade is voorgehouden. Maar als je het land doorkruist, zie je toch wel wat van het dagelijkse leven. Dat stukje kunnen tonen, hoe beperkt ook, daar was het me om te doen. Mensen hebben een vijandbeeld van Noord-Korea, met militaire parades, tanks en raketten. Maar achter dat beeld schuilen ook gewone mensen die elke dag opnieuw hun leven proberen te leiden.’

©Wouter Van Vooren

De Keyzer houdt het midden tussen een documentairefotograaf en een beeldend kunstenaar. Hij zet niets in scène, maar wil ook dat elk beeld esthetisch verantwoord is. ‘Esthetiek is de taal die ik gebruik. Maar met die taal probeer ik ook wel iets te zeggen, iets duidelijk te maken.’

Het probleem met totalitaire regimes is dat ze vaak zo geweldig fotogeniek zijn.

Net omdat zijn beelden mooi zijn en hij in zekere zin toont wat hem is voorgespiegeld, zien sommigen in zijn fotoboek over Noord-Korea ook een vorm van propaganda. De Keyzer verwerpt die kritiek categoriek. ‘Zowat mijn hele oeuvre gaat over machtsverhoudingen en -structuren. In die context moet je deze beelden bekijken. Als je één beeld isoleert, valt de ironie die er vaak in zit misschien weg. Maar om dat als propaganda af te doen? Nee, daar kan niemand me van beschuldigen.’

‘Het probleem met totalitaire regimes is dat ze vaak zo geweldig fotogeniek zijn. Ik heb me al wel eens afgevraagd waarmee ik zou thuiskomen, mocht ik het Duitsland van 1938 kunnen doorkruisen. Zouden mijn foto’s er als propaganda uitzien? Ik hoop van niet, maar ik durf het niet met zekerheid te zeggen. Het is ook iets dat ik me afvraag over Leni Riefenstahl. De Nazi-propagandafilms die zij heeft gemaakt, zijn stilistisch prachtig. Was ze misschien meer bezig met esthetiek dan met inhoud? Ik acht het niet onmogelijk.’

Veearts

Hij neemt een slok uit een kop van Magnum Photos, waar hij sinds 1994 deel van uitmaakt. Het gerenommeerde agentschap geldt als een club van ’s werelds beste fotografen. Het is gek te bedenken dat het er oorspronkelijk even naar uitzag dat De Keyzer veearts zou worden.

‘In mijn jeugd had ik twee grote passies: voetbal en muziek. Maar in geen van beide was ik goed genoeg om er een carrière uit te puren. Het moest dus iets anders worden. Ik kwam uit de Latijn-wetenschappen, en dan werd je of dokter, of apotheker, of veearts. Omdat mijn moeder uit een boerenfamilie kwam, had ik al mijn portie kippen, varkens en koeien gezien. Dus werd het diergeneeskunde. Drie maanden heeft dat geduurd. (lacht) Ik heb één examen meegedaan: 7 op 100. Daarna ben ik ermee gestopt, achter de rug van mijn ouders. Dat was niets voor mij.’

Ondertussen was De Keyzer zijdelings wat bezig met fotografie. ‘Dat stelde niet veel voor toen. Ik heb mijn eerste toestel gekocht op mijn 17de, en trok er gewoon foto’s van mijn hond mee, of op de voetbal. Het zijn mijn kotgenoten die me in die richting hebben geduwd. Ze vonden dat ik talent had. En ze hadden blijkbaar gelijk. Aan de Academie was ik plots de beste van mijn jaar.’

In diergeneeskunde heb ik één examen meegedaan: 7 op 100.

Fotografie werd de carrière, maar muziek bleef altijd een passie. Zelf spelen doet De Keyzer niet - in het rockgroepje uit zijn jeugd schreef hij de nummers en deed hij de techniek. Vandaag blijft hij obsessief met muziek, vooral elektronische, bezig. Het is nog altijd vooral de technische kant die hem mateloos boeit. De Keyzer troont ons mee naar zijn zolder, waar tientallen synthesizers in alle vormen en maten uitgestald staan. ‘Ze werken allemaal, ze zijn aangesloten met honderden meters kabel. Er zit er eentje bij van Tears For Fears, hetzelfde type als waarmee Giorgio Moroder voor Donna Summer producete. En dit is de synth die Fleetwood Mac gebruikte tijdens de Rumours-tournee.’

Early adopter

‘Maar dit hier is het echte pièce de résistance.’ Als De Keyzer een zware bak opheft, komt een grijze Yamaha CS 80-synth tevoorschijn. Op de bedieningsknoppen ligt een grote zwart-witfoto van een besnorde man, met zijn vingers op het klavier van de Yamaha-piano. ‘Dit is de synth waarmee Paul McCartney zijn soloalbums opnam. ‘Ben ik in Liverpool gaan halen. Pas toen ik daar op een parking stond om dat ding over te laden, kwam ik te weten dat McCartney erop gecomponeerd had.’

©Wouter Van Vooren

Zijn fascinatie voor techniek eindigt niet bij synthesizers. De Keyzer blijkt een ultieme early adopter van technologie. ‘Ik was een van de eersten met een Apple II-pc. En in 1990 heb ik met het geld van een prijs die ik in de VS had gewonnen een NeXt-computer gekocht, dat andere computerbedrijf van Steve Jobs. Peperduur, maar een fantastisch toestel. Ik heb toen in de winkel in L.A. nog persoonlijk uitleg gekregen van Steve Jobs over de fotosoftware. Van die dingen werden er zo weinig verkocht dat hij gewoon mee in de winkel stond.’ (lacht)

De Keyzer is de technologie eindeloos dankbaar. ‘Vroeger was ik zes maanden weg om foto’s te maken en moest ik vervolgens zes maanden de donkere kamer in. Heel intensief. Vandaag kan ik ’s avonds in mijn hotel al foto’s bewerken op mijn laptop. Met de tijd die ik vandaag win, kan ik doen wat ik het liefst doe: thuis in de zetel zitten, boeken lezen of films en series kijken.’

‘Eigenlijk heb ik een hekel aan reizen. Als het moment nadert dat ik weer moet vertrekken, word ik onwel. Ik krijg koorts, voel me misselijk, noem maar op. Maar achteraf ben ik dan toch weer blij dat ik het heb gedaan. Hoe graag ik ook in mijn zetel zit, na een tijdje komt die drang terug om iets nieuws te maken. En hoewel ik het stilaan iets rustiger aan wil doen, valt die drang voorlopig nog niet te negeren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content