Christian Leysen: ‘Schilderen helpt tegen het zwarte gat'

©Wim Kempenaers

De Antwerpse ondernemer Christian Leysen nam afscheid als CEO van zijn logistiek bedrijf Ahlers. Hoewel hij mandaten genoeg overhoudt om zijn dagen te vullen, is hij zich toch bewust van de uitdaging van het afscheid nemen. Ontbijt met De Tijd.

‘Je krijgt maar één kans in je leven om het huis van je buren te kopen, heeft iemand me ooit verteld. Toen deze villa naast ons huis te koop kwam, heb ik die kans dan maar gegrepen’, glimlacht Christian Leysen (64). Hij gebruikt het huis in deze woonbuurt net buiten de Antwerpse ring in Berchem als conferentieruimte, vergaderzaal (‘de beste deals van de jongste jaren heb ik altijd hier gesloten’), ontmoetingsruimte voor zijn vier kinderen en negen kleinkinderen en dezer dagen ook als tentoonstellingsruimte.

Leysen studeert schilderkunst aan de academie van Berchem en stelt deze week samen met drie medecursisten zijn werk aan het publiek voor. ‘Ik heb altijd iets met tekenen gehad: op zakenreis heb ik altijd een klein boekje mee waarin ik mijn impressies schets. De voormalige burgemeester van Antwerpen Patrick Janssens volgde daar ook les en gaf me de tip, waarop mijn jongste zoon zei: ‘Doen, papa!’

Je moet in het leven vroeg genoeg tijd maken voor je echte passies.

Hij gidst ons langs de werken aan de muur en toont eerst een portret van de Russische president Vladimir Poetin dat half op een oud bankbiljet geschilderd is. ‘Als student moest ik voor een duidelijke stijl gaan. Ik hou van oude documenten en besloot die te gebruiken als achtergrond: facturen, affiches, oude brieven... Eerst gebruikte ik er een afdruk van, nadien ook de originelen.’

Daarbij putte hij uit de boeiende geschiedenis van de familie Leysen. Hij toont portretten van zijn grootmoeder, die een van de eerste vrouwelijke Belgische pilotes was (met als achtergrond een speech van haar hand), zijn grootvader die in het begin van de Tweede Wereldoorlog krijgsgevangene in Duitsland werd (op een kaartje aan zijn familie) en een Duitse voorvader uit de 19de eeuw die schepen bouwde nabij Bremen (op een oude brief aan hem van een van zijn klanten).

Hoeveel hij vraagt voor zijn werk? ‘Ik heb geleerd dat er een standaardregeltje bestaat: de lengte plus de breedte maal een factor die je waarde als kunstenaar bepaalt. Voor een afgestudeerde aan de academie bedraagt die meestal vier. Die heb ik genomen.’ Het werk dat in de hoek boven de klaargezette ontbijttafel hangt, verkoopt hij niet. Het is een portret van zijn vader André, de gewezen topman van Agfa-Gevaert, die drie jaar geleden overleed. ‘Dat is een cadeau aan mijn zus.’

©Wim Kempenaers

We installeren ons aan tafel, die rijkelijk gedekt is met hardgekookte eitjes, een verse pompelmoes, yoghurt, beleg en de traditionele croissants en pistolets. Leysen vertelt waarom hij schilderen zo belangrijk vindt. ‘Ik ben van mening dat je tussen je zestigste en zeventigste je professionele activiteiten langzaam moet afbouwen. Dat is het moment om tijd te besteden aan je andere passies. Ik heb genoeg mensen rond mij gezien die na hun carrière in een zwart gat vallen. Mijn kleinkinderen en het schilderen behoeden me daarvoor.’

‘Net als in een goed huwelijk is het belangrijk projecten te hebben’, zegt hij terwijl hij van zijn thee nipt. ‘Je kent toch de boutade? Een vrouw klaagt levenslang dat ze je te weinig ziet. En als je met pensioen gaat, klaagt ze dat ze je te veel ziet. Je hebt je de hele tijd niets aangetrokken van het huishouden, en plots ga je zelfs mee naar de Delhaize om je te moeien met de boodschappen.’ De kans dat hij die weg opgaat, is klein, want Leysen blijft op zijn minst vier vijfde van de tijd aan het werk, als voorzitter van de AXE-groep (Ahlers, het IT-bedrijf Xylos en een investeringsmaatschappij met Ackermans & van Haaren) en met talrijke bestuursmandaten, onder meer bij de VRT.

Ahlers boekt jaarlijks 170 miljoen euro omzet met 800 personeelsleden in 35 vestigingen in 15 landen. Bij de logistieke groep ligt nog veel strategisch werk op de plank, vertelt Leysen. ‘Vooral doorgedreven databeheer biedt kansen. Vrachtwagens rijden nu voor de helft gevuld met lucht. Daar willen we verandering in brengen door bedrijven te matchen die op dezelfde routes rijden en hun transport kunnen bundelen. Wij positioneren ons dan als onafhankelijke tussenspeler die de confidentialiteit van de samenwerkende partijen garandeert.’

In de politiek is een beslissing nooit definitief. In de bedrijfswereld zijn beslissingen minder opportunistisch en emotioneel.

Het bedrijf specialiseert zich ook in het beveiligen van kostbare transporten, zoals vrachtwagens met sigaretten. Dat kan via trackingsystemen, communicatiemiddelen voor de chauffeur of zelfs het inzetten van bewapende veiligheidsagenten. ‘Er worden in Europa meer zulke transporten ontvreemd dan in Rusland’, zegt Ahlers. Hij kan het weten, want Rusland is zowat de tweede thuisbasis van het bedrijf geworden.

Dat het imago van Rusland als land om zaken te doen zo slecht is, stoort Leysen niet. Integendeel. ‘Zolang anderen dat denken, houden wij het rijk voor ons alleen. Als je voldoende aandacht besteedt aan economische diplomatie en bijvoorbeeld gebruikmaakt van prinselijke of koninklijke missies om wat snelheid achter een handtekening onder een bouwvergunning te zetten, kan je perfect zakendoen in Rusland zonder met corruptie of criminaliteit in aanraking te komen.’

Of hij Vladimir Poetin persoonlijk kent? ‘Het toeval wil dat ons eerste document dat we nodig hadden om te kunnen starten in Rusland getekend werd door de toenmalige viceburgemeester van Sint-Petersburg. Pas tien jaar later zag ik dat het om Poetin ging.’ Nadien ontmoette hij de president op een receptie. ‘Ik heb toen de fout gemaakt hem in het Engels aan te spreken. Pas nadien realiseerde ik mij dat hij behalve Russisch enkel Duits praat.’

In tegenstelling tot zijn meer discrete broer Thomas, de voorzitter van KBC, Umicore en Mediahuis, is Christian Leysen niet te beroerd om zich uit te spreken over maatschappelijke kwesties. Zo speelde hij een actieve rol in het Antwerpse mobiliteitsdossier. Samen met andere ondernemers was hij jarenlang een grote pleitbezorger van het Meccano-tracé, een nieuwe ringweg die een stuk noordelijker moest liggen dan de huidige Oosterweelverbinding. Een goedkoper en efficiënter alternatief, vond Leysen.

Intussen kan hij zich vinden in de huidige plannen. ‘Wat voor zin heeft het om elk aan een kant van het touw te blijven trekken?’ Al denkt hij net als bijvoorbeeld de Leuvense transporteconoom Stef Proost dat de Oosterweelverbinding de files niet zal oplossen zolang je geen variabele tol in de Kennedytunnel heft. ‘Er zijn sowieso radicalere oplossingen nodig. Waarom zou je tijdens de piekuren het internationale transitverkeer niet gewoon verbieden om de Antwerpse ring te nemen als er zelfs nu al perfecte alternatieven zijn met de Liefkenshoektunnel en de Westerscheldetunnel naar Terneuzen? Met nummerplaatherkenning kan je perfect controleren wie de ring oprijdt en er binnen het halfuur aan de andere kant weer afrijdt.’

©Wim Kempenaers

In 2001 tekende Leysen samen met kunstenaar Eric Joris een kaart van hoe Antwerpen er tien jaar later uit zou zien. Opmerkelijk: daarin voorspelde hij al het inzetten van watertaxi’s en het overkappen van de ring. ‘Maar we zaten er soms ook naast, hoor. Zo tekenden we ook een luchthaven van zeppelins’, lacht hij. Als hij nu een nieuw toekomstscenario zou moeten uitwerken, wat zou er dan instaan? ‘Ik ben geen visionair, maar denk dat de revolutie vooral van autonome voertuigen en deelplatformen zal komen. Misschien bouwen we tegen dan overdekte fietspaden. En ik denk dat groendaken de stad een radicaal ander uitzicht zullen geven.’

Leysen vertaalde zijn engagement ook in de politiek. Hij werd in 2000 verkozen tot Antwerps gemeenteraadslid voor Open VLD. Doordat hij niet aarzelde om tegen de schenen van gevestigde waarden te schoppen, werd dat mandaat geen onverdeeld succes. ‘Misschien was ik wel wat naïef toen ik daaraan begon’, blikt hij terug. ‘Maar ik heb veel uit die periode geleerd. En mijn respect voor politici is nog steeds groot. Stel je eens voor dat je als bedrijfsleider om de vier jaar door je werknemers verkozen zou moeten worden. Ik mag er niet aan denken.’

Waarom is het huwelijk tussen ondernemerschap en politiek zelden een succes? ‘De werelden zijn echt enorm verschillend. In de politiek is een beslissing nooit definitief: ze kan altijd nog veranderen. En talrijke thema’s, zoals de pensioenschuld, zijn jarenlang een taboe en absoluut onbespreekbaar, tot ze plots en onverwacht op de agenda komen. In de bedrijfswereld zijn beslissingen minder opportunistisch en emotioneel.’

©Wim Kempenaers

De ondernemer is nog steeds lid van Open VLD. Hoe kijkt hij naar het povere verkiezingsresultaat van zijn partij in Antwerpen? ‘Ik denk dat Open VLD wat het slachtoffer geworden is van de polarisatie tussen enkele kopstukken. Maar er liggen kansen: blauw kan de ideale lijm tussen groen en geel worden. Op economisch vlak liggen we dicht bij het liberale beleid van de N-VA, maar omdat we veel progressievere ideeën hebben, vormen we de ideale brug naar Groen.’ Hij is er dan ook van overtuigd dat die partij de uitgestoken hand van Bart De Wever moet aanvaarden. ‘Dat zou de beste oplossing voor de stad zijn. Maar ik besef ook wel dat de schaduw van de federale verkiezingen over de coalitievorming hangt. Doordat Groen twee nationale boegbeelden in Antwerpen heeft, begrijp ik de schroom om met de vroegere vijand in zee te gaan.’

Voor we afscheid nemen, blijven we nog even bij het schilderij van zijn vader staan. Gebaseerd op een foto bij diens laatste interview met De Tijd, blijkt. Omdat het aftakelingsproces langzaam verliep, heeft hij het afscheid vrij goed kunnen verwerken, vertelt Leysen. ‘Al merkte ik door het schilderen van zijn portret dat het rouwproces diep binnenin nog bezig was. Als ik ernaar kijk, bekruipt me een gevoel van bescheidenheid, door het besef dat we allemaal vergankelijk zijn. Wat nog maar eens duidelijk maakt dat je vroeg genoeg tijd moet maken voor je echte passies.’

De tentoonstelling ‘Vier van Berchem’ is zaterdag nog tussen 12 en 15 uur te zien in de Filip Williotstraat 10, 2600 Berchem.

Lees verder

Advertentie
Advertentie