interview

'De landbouw is vooral de oplossing, niet het probleem'

Boerenbond-voorzitster Sonja De Becker. 'Boeren blijven een cruciale spil in de veel grotere voedingssector, goed voor 150.000 banen.' ©Siska Vandecasteele

Dat landbouw en milieu niet hand in hand kunnen gaan, is een perceptie die Boerenbond-voorzitter Sonja De Becker bestrijdt. Met innovatie als wapen. Ontbijt met De Tijd.

Wanneer je ontbijt met de voorzitter van de Boerenbond, dan is er nagedacht over alles wat op tafel komt. Het brood, de kaas, de melk, de yoghurt, de speculaasjes: het komt allemaal van lokale landbouwbedrijven, liefst met een bijzonder verhaal. Zelfs het uit de kluiten gewassen boeket rozen staat er met een reden: het geeft Sonja De Becker de kans om meteen van wal te steken over de innovatieve rozenteler waar ze die haalde. ‘Wist je dat de afgeknipte blaadjes van deze stengels naar Planckendael gaan, om de giraffen mee te voeren?’

Ook over de locatie is goed nagedacht. De plaats van afspraak is het Proefstation voor de Groenteteelt in Sint-Katelijne-Waver, een plek waar wetenschappelijke onderzoekers en de landbouwsector samen naar oplossingen zoeken voor de uitdagingen. Van zelfrijdende tractors tot efficiëntere manieren om te kweken, oogsten of bemesten, het wordt hier onderzocht. ‘Er gebeurt zoveel in onze sector, maar het komt zo weinig in de aandacht’, zegt De Becker. ‘Dus moet ik dit soort kansen benutten om het te laten zien.’

Ontbijt met De Tijd

Sint-Katelijne-Waver, 9 uur, in het Proefstation voor de Groenteteelt.

Met Sonja De Becker praten we over de voetafdruk van een biefstuk, carrièreplanning en de harde boerenstiel.

En dus staat de ontbijttafel gedekt in een van de glazen serres van het proefstation. Achter de rug van de voorzitter van de Boerenbond staan zaaitafels met verschillende soorten sla. En boven ons hoofd wordt aan innovatie gedaan, met lichtrails die een rozig-paarse schijn op de planten laten vallen, als waren het mensen op een dansvloer. Met die ledverlichting wordt volop geëxperimenteerd onder welk soort licht de sla het beste groeit.

Innovatie

‘Het is op plekken als deze dat we antwoorden gaan vinden voor de uitdagingen waar we voor staan’, zegt De Becker. ‘Van boeren wordt in de toekomst verwacht dat ze steeds meer produceren, om de groeiende wereldbevolking te voeden. Maar tegelijk wordt - terecht - verwacht dat we dat duurzamer doen, met minder meststoffen, minder grondstoffen en minder uitstoot. Meer doen met minder, dat is de opdracht. De enige manier waarop zo’n fenomenale uitdaging kan slagen, is met onderzoek en innovatie.’

De Becker is goed voorbereid op het gesprek. Op een reeks papiertjes die naast haar bord liggen, heeft ze vooraf haar gedachten geordend. Gewapend met cijfers en statistieken pareert ze de perceptie dat landbouw en leefmilieu twee thema’s zijn die per definitie moeten botsen. ‘Dat frustreert me, die bewering’, zucht ze. ‘Gisteren hoorde ik op tv nog maar eens iemand beweren dat we onze rundveestapel in België tot nul moeten reduceren om het klimaat te redden. Weet u hoeveel dat aan uitstoot zou schelen? 1,5 procent. Waar ben je dan over bezig? Dat de ecologische voetafdruk van een kilo biefstuk in Vlaanderen twee derde lager ligt dan in Brazilië of de helft lager dan in Ierland, dat hoor je dan weer nooit. Natuurlijk moeten we het klimaat redden, wij voelen als eerste de impact van klimaatverandering aan den lijve. Maar met slogans komen we er niet.’

©Siska Vandecasteele

De voorzitter van de Boerenbond acht het dan ook tijd dat haar sector wordt gezien als een partner in de strijd tegen klimaatopwarming, in plaats van als de vijand. ‘Ja, we zijn een deel van het probleem. Net zoals elke economische actor er een is. Maar we zijn vooral een deel van de oplossing. En daarin kunnen we alle steun heel goed gebruiken.’

Zichtbare impact

De kern van het perceptieprobleem, zoals De Becker het noemt, is misschien dat de impact van landbouw op het milieu erg zichtbaar is in de media. Deze week nog verscheen het bericht dat de kwaliteit van het water nooit zo slecht is geweest, omdat er te veel mest afstroomt in beken en rivieren. Als de Boerenbond zich als partner wil opstellen voor het milieu, steunt De Becker dan ook het voorstel dat nu voorligt voor een strenger mestactieplan?

‘Die meting ligt ook aan het feit dat het zo droog was en de grond de mest niet goed kon opnemen’, zo lijkt ze eerst onze vraag te willen omzeilen. ‘De natuur laat zich niet zomaar in strengere regeltjes gieten. Onderliggend zien we trouwens een positieve evolutie.’

Om dan toch kleur te bekennen: ‘Het is duidelijk dat we stappen vooruit moeten zetten. Verstrengingen zijn onafwendbaar. Zolang de maatregelen efficiënt zijn en economisch leefbaar, zijn wij bereid die handschoen op te nemen. Dat wordt een uitdaging voor onze boeren, wat nu voorligt is geen piece of cake. Maar de tijd dat we hierin sowieso op de rem gingen staan, ligt al even achter ons.’

Het is cruciaal dat we er niet alleen zijn voor zij die vooruitgaan, maar ook voor zij die een stap terug willen of moeten zetten.

De Becker neemt een snede brood, smeert er boter op en snijdt een stukje kaas af. Ze schenkt koffie in, voor ons beiden. ‘Het is internationale vrouwendag, en jij laat je bedienen door een vrouw’, zegt ze plagend.

Al heel haar professionele leven werkt De Becker voor dezelfde organisatie, waar ze begon op de juridische dienst. Of haar carrièreplan dan ook uitgestippeld was tot op dit punt, vragen we ons af. Ze schiet in de lach. ‘Allesbehalve. Mijn insteek is altijd geweest dat ik de job die ik deed zo goed mogelijk moest uitvoeren. Zonder daarbij de uitgesproken ambitie te hebben naar een bepaalde functie te groeien. Maar ik heb het geluk gehad op de juiste momenten de juiste mensen rond mij te hebben gehad, en zo ben ik hier uiteindelijk aanbeland.’

Witloofkar

De Becker mag het dan niet in zichzelf hebben gezien, iemand anders deed dat wel vanaf haar prille start. ‘Mijn vader zei op de dag dat ik startte al dat ik ooit voorzitter zou worden. Ik heb dat natuurlijk altijd weggelachen. Maar uiteindelijk kreeg hij gelijk. Al heeft hij het jammer genoeg zelf niet meer meegemaakt.’

De vermelding van haar vader maakt De Becker even emotioneel. ‘Ik had een heel goede band met mijn ouders. Mijn vader was een witloofteler, ik ben opgegroeid op de boerderij. Als ik jeugdfoto’s terugzie, dan is het altijd tussen mijn ouders in op de witloofkar, of met een biggetje in mijn handen of zo. Ik zag mijn vader met passie zijn werk doen. Diezelfde gedrevenheid merk ik vandaag bij de landbouwers die ik tegenkom.’

De stiel kan ook beenhard zijn, blijkt veel te vaak. Er bestaan geen cijfers per beroepscategorie, maar in de sector is het algemeen bekend dat zelfmoord een sluimerend probleem is. In die mate zelfs dat de Boerenbond jaren geleden al mee de schouders zette onder de organisatie Boeren op een Kruispunt, die landbouwers moet bijstaan bij alle soorten problemen - van economische tot mentale.

©Siska Vandecasteele

De Becker zucht als we het probleem aankaarten. ‘Ik krijg het ijskoud als ik die verhalen hoor. De realiteit is dat landbouw een sector is waarin bedrijven de touwtjes moeilijk aan elkaar geknoopt krijgen. En boeren zijn vaak gesloten mensen, ze komen te weinig met hun problemen naar buiten. Daar proberen we aan te werken, aan het duidelijk maken dat problemen bij het leven horen en opgelost kunnen worden. We kunnen boeren helpen hun business om te gooien, bijvoorbeeld. Of zelfs helpen om een hoofdstuk af te sluiten en met iets totaal anders te beginnen. Het is cruciaal dat we er niet alleen zijn voor zij die vooruitgaan, maar ook voor zij die een stap terug willen of moeten zetten.’

Het is nog een perceptie waar de Boerenbond soms mee worstelt: dat het een steenrijke organisatie is voor arme boeren. De Boerenbond is niet enkel een belangenvereniging en een sociale organisatie voor het platteland, hij heeft ook een indrukwekkende economische slagkracht via zijn financiële holding MRBB, met belangen in onder andere de bank-verzekeraar KBC, de tuinketen AVEVE en het hr-bedrijf Acerta.

Maar die economische spierkracht is net nodig om de belangen van de boeren goed te kunnen verdedigen, argumenteert De Becker. ‘We financieren onze organisatie voor een stukje met lidgeld. Maar dat is niet genoeg. De MRBB is de kip die we eitjes laten leggen om onze werking mee te betalen.’

Groep van Tien

Die financiële slagkracht heeft ook mee tot gevolg dat de Boerenbond een invloedrijke organisatie blijft, ook al neemt het economische belang van de landbouw stelselmatig af. Met nog 0,6 procent van het bruto binnenlands product en 60.000 werknemers op het conto vertegenwoordigt de Boerenbond eigenlijk een relatief kleine achterban. Maar de organisatie is nog steeds een sociaal-economische en politieke kracht om rekening mee te houden. Zo zetelt de Boerenbond nog steeds in de Groep van Tien, het orgaan voor sociaal overleg in dit land.

De Becker als lid van de Groep van Tien tussen de topmannen van Unizo en het ACV. 'Ik wijs hen op de impact van maatregelen op kleinere bedrijven.' ©BELGA

‘Mijn voorganger Piet Vanthemsche zei wel eens dat de Boerenbond boven zijn gewicht bokst’, zegt De Becker. ‘Maar daar ben ik het niet mee eens. We hebben 16.000 leden, behartigen ook de belangen van 200.000 plattelandsbewoners, en zijn als organisatie economisch relevant. Het is die combinatie die ervoor zorgt dat er wordt geluisterd als het nodig is. Bovendien heeft de landbouw rechtstreeks misschien aan economisch belang ingeboet, maar boeren blijven wel een cruciale spil in de veel grotere voedingssector, goed voor 150.000 banen. Met dat multiplicatoreffect moet je ook rekening houden.’

‘In het sociaal overleg ken ik wel mijn plaats’, voegt ze er glimlachend aan toe. ‘Ik zal nooit eerste viool spelen. Maar dat wil niet zeggen dat we daar ons nut niet meer hebben. Soms moet iemand erop wijzen wat de impact van een maatregel is op kleinere bedrijven, die nog steeds de ruggengraat van onze economie uitmaken. Zo zie ik mijn rol.’

De Becker eet snel haar ene boterham op en staat op. Ze wil nog even de rondleiding meepikken die ons is aangeboden, voor ze naar een volgende afspraak trekt. Glunderend leidt ze ons mee van onderzoek tot onderzoek. ‘Leuk hè, in de toekomst kijken.’

Wie vragen heeft rond zelfdoding kan terecht op de zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie