interview

Guido Vanherpe: 'In België zijn we de democratie aan het verknallen'

Guido Vanherpe, topman van La Lorraine. 'Een ontbijt is altijd een beetje werken voor mij. Ik probeer graag nieuwe producten of proef iets van een concurrent.' ©Emy Elleboog

Als topman van La Lorraine en Panos is hij de grootste bakker van het land. Meestal doet hij dat in alle discretie, maar door de onzekere politieke toestand neemt hij deze keer geen blad voor de mond. Ontbijt met De Tijd.

Het is drukker dan anders in de Panos in de Walpoortstraat in het Gentse centrum. De filiaalhoudster checkt nog even of de flesjes frisdrank in de open koelkast netjes op een rij staan, en de woordvoerster van La Lorraine staat druk te overleggen met een manager van Panos, de keten van broodjeszaken die een onderdeel vormt van de Belgische bakkerijgroep La Lorraine. Maar als Guido Vanherpe de zaak vijf minuutjes later binnenwandelt, is het alsof hij met zijn natuurlijke kalmte iedereen meteen op zijn gemak stelt.

We installeren ons met een koffie en een croissant onder een mooie foto van de Gentse binnenstad in een gezellige hoek van de winkel, en meteen hervat het doordeweekse Panos-leven zijn gang: studenten komen er een koffie bestellen, enkele buurtbewoners eten er hun koffiekoek bij het lezen van de krant en de bakker komt af en toe een nieuwe plateau verse producten in de toonbank leggen.

Ontbijt met De Tijd

Gent, 9 uur, in de Panos-vestiging in de Walpoortstraat.

Met Guido Vanherpe praten we over de gezondheidscultuur,

het uitsterven van de traditionele bakker en het confederalisme als olifant in de kamer.

Als hij ergens in Vlaanderen langs een van de 270 Panos-vestigingen komt, kan hij het niet laten eens binnen te springen om te controleren of alles in orde is, geeft Vanherpe toe. ‘Het kan altijd wel eens voorvallen dat men de oven even uit het oog verloren is en een product te veel of te weinig gebakken is. Dat is nu eenmaal eigen aan het metier om met dagverse producten te werken. Dat toont aan dat we in feite geen industriële bakkerijgroep zijn, maar gewoon het procedé van artisanaal bakken op grote schaal doorgevoerd hebben. Voor sommige broden zetten we zelfs mensen in om het deeg met de hand te kneden.’

Ontbijt beetje werken

Met een omzet van 775 miljoen euro en ruim 3.800 werknemers in dienst is La Lorraine Bakery Group een van de grootste bakkerijgroepen van Europa. De traditionele openingsvraag of onze gesprekspartner een groot ontbijter is, hoeft dus niet gesteld te worden.

‘Thuis eet ik meestal twee sneetjes volkorenbrood van La Lorraine uit de lokale supermarkt. Soms probeer ik nieuwe producten of proef ik iets van een concurrent. Als ik in het buitenland op hotel logeer, neem ik meestal meer broodjes op mijn bord dan ik kan opeten, om verschillende stukjes te kunnen proeven: zijn ze goudkleurig, stralen ze versheid uit, voelen ze krokant aan, hoe smaken ze? Zo is een ontbijt altijd een beetje werken voor mij.’

Om de werking van de groep te illustreren vraag ik hem eens te beschrijven welke weg de croissant die voor ons op het bord ligt afgelegd heeft. ‘Deze hier komt van een gespecialiseerde hypermoderne lijn uit onze bakkerij in Tsjechië, van waaruit we een groot deel van Europa beleveren met diepgevroren croissants die in het winkelpunt zo vers mogelijk afgebakken worden. Dit is nu eenmaal een Europese markt. En dat betekent niet dat we niet meer in eigen land produceren: 90 procent van de producten die je hier in deze Panos ziet, komt van onze Belgische bakkerijen. In die zin is deze croissant een uitzondering, omdat we daarvoor een gespecialiseerde productievestiging hebben.’

Een ontbijt is voor mij altijd een beetje werken.

Hij neemt een hap, knikt goedkeurend (‘mooi krokant buiten en binnenin veel body’) en vraagt of ik hem ook lekker vind. ‘Gemaakt met 23 procent verse melkerijboter. Dankzij een lange rusttijd krijg je door fermentatie de typische lichtzurige botersmaak’, zegt hij als een volleerd verkoper. ‘In feite doen wij niet anders dan wat de warme bakkers al sinds de jaren zestig en zeventig doen. Die begonnen op kalme dagen al bladerdeeg en viennoiserie klaar te maken met diepgevroren deeg om de toeloop in het weekend beter aan te kunnen.’

Croissants

Heeft zo’n croissant vol boter nog wel een plaats in een gezonde levensstijl? ‘Toch wel, want we merken dat onze klanten authenticiteit, kwaliteit en de beste smaak verwachten. Wat betekent dat croissants op basis van margarine niet meer scoren. Tegelijk is er de terechte vraag naar minder suiker, minder vet en minder zout. Daarom bieden we in Panos bijvoorbeeld ook yoghurt met granola en vers fruit aan. In sommige diëten worden brood of koffiekoeken helemaal verbannen, maar je moet nu eenmaal gezonde koolhydraten en vezels consumeren.’

Heeft de gezondheidscultuur dan geen negatieve invloed op de consumptie van brood in ons land? ‘We eten nog steeds evenveel brood, maar het moment van consumptie is wat verschoven: door de opkomst van ontbijtgranen eten we minder brood als ontbijt, maar dat is voor La Lorraine gecompenseerd door de opkomst van de belegde broodjes tijdens de lunch.’

Panos groeit, nieuwe openingen niet meegerekend, nog met 3 procent per jaar. Vooral de 130 franchisewinkels in de Q8-vestigingen doen het goed, zegt Vanherpe. ‘Nieuwe stadsplannen hebben tot gevolg dat onze winkels in het centrum niet zo makkelijk meer met de wagen bereikbaar zijn voor wie een snelle hap onderweg wil. Die tankstations aan de invalswegen van de steden hebben die troef wel. Er zijn benzinestations waar tot 70 procent van de mensen die er stoppen dat niet doen om te tanken, maar om iets te kopen.’

We zijn in feite geen industriële bakkerijgroep. We hebben gewoon het procedé van artisanaal bakken op grote schaal doorgevoerd.

Begin jaren negentig telde ons land 7.500 warme bakkers, vandaag nog 3.000. Is de traditionele bakker een uitstervend beroep? ‘Het aantal daalt wellicht verder tot 2.000’, voorspelt Vanherpe. ‘Maar de overblijvers zullen de toppers en vakmannen zijn die de durf en de moed hebben om zich opnieuw uit te vinden. In die zin zijn zij geen concurrenten, maar bondgenoten. Zo verdedig je de kwaliteit van je product bij de consument.’

De familiale groep beheerst de hele broodketen: van maalderijen over de productie van diepvries- en verse bakkerijproducten voor supermarkten en horeca tot de broodjeszaken van Panos. De tanende binnenlandse broodmarkt vertaalt zich ook in de cijfers. La Lorraine haalt bijna de helft van zijn omzet in het buitenland. De Belgische omzet klokt af op bijna 397 miljoen euro, wat nog altijd ruim 4 procent meer is dan vorig jaar. Maar in Oost-Europa en Turkije, waar La Lorraine alleen met diepvriesproducten actief is, groeit het bedrijf ruim dubbel zo snel.

‘Vanuit onze vestiging in Turkije bedienen we al enige tijd de Arabische wereld’, vertelt Vanherpe. ‘In de Emiraten mikken we op een kosmopolitisch publiek, vooral via luxehotels. Op termijn zal ook de groeiende topklasse in landen als India en China de overstap van rijst naar hoogwaardig brood maken. Dat is een opportuniteit die we in de gaten houden.’

In welke landen vindt hij het beste brood? ‘Frankrijk natuurlijk, dankzij de traditie van zuurdesem met een lange rijstijd. Maar ook Denemarken, waar men sterk ingezet heeft op volkoren- en meergranenbrood. Daar kunnen we nog veel mee winnen, om brood meer te positioneren als gezondheidsproduct, en daarmee tegemoet te komen aan de kritiek van de Pascale Naessensen van deze wereld.’

Familiecharter

En wat zijn de braakliggende landen in de broodcultuur? ‘Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten bijvoorbeeld. Brood is er een hulpmiddel voor iets anders: als omhulsel voor een hamburger, of als een toast om een Engels ontbijt te begeleiden. Op termijn liggen daar misschien opportuniteiten voor ons.’

Vanherpe nipt even van zijn koffie. Hij is 56 en heeft nog een tijdje te gaan als CEO. ‘In ons familiecharter is vastgelegd dat ik in principe met pensioen ga op mijn 65ste. We zullen op tijd met de voorbereiding van mijn opvolging beginnen, en er in principe van uitgaan dat die positie ook door een niet-familielid ingenomen kan worden. Als die functie dan toch bij iemand van de familie belandt, gebeurt dat dan per definitie objectief.’

Het ontbreekt de politici aan moed om het algemeen belang voorop te stellen en de patstelling te doorbreken.

Zijn twee oudste kinderen studeren voor handelsingenieur, dus de appels lijken niet ver van de boom te vallen. Maar het is voor Vanherpe te vroeg om te voorspellen of ze ook voor het bedrijf zullen werken. ‘We houden de belangstelling bij de volgende generatie wel warm door op onze jaarlijkse familiebijeenkomst een wedstrijd brood- of taartbakken te houden. Ik doe daar ook aan mee, ja. De mensen van de tweede generatie, mijn vader en mijn oom, zijn de jury.’

Als familiale ondernemer stelt Vanherpe zich vrij discreet op en blijft hij meestal op de achtergrond in maatschappelijke discussies. Maar ditmaal lijkt hij een uitzondering te willen maken, omdat hij zich ergert aan de stilstand in dit land. ‘We zijn het er allemaal over eens dat de democratie het minst slechte systeem is dat bestaat en dat we er meer dan ooit moeten voor vechten om het te behouden. Maar nu zie je toch dat het model soms inertie met zich meebrengt.’

‘Zeker hier in België zijn we dat mooie systeem aan het verknallen’, vervolgt Vanherpe. ‘We kunnen in elke regio wel democratisch stemmen, maar botsen daarna op een veto door een politieke structuur die er misschien toe zal leiden dat we een of twee jaar geen regering zullen hebben. Waar is de democratie dan nog?’

Hij maakt de vergelijking met het bedrijfsleven. ‘Als ik plannen heb om te herstructureren, maak ik een keuze: ofwel blijf ik bij de huidige structuur, ofwel ga ik all the way naar een nieuwe structuur. Maar halfweg blijven steken in een systeem dat zichzelf kan gijzelen, is onverantwoord. Let op: ik heb veel respect voor het andere landsdeel, en ik heb veel respect voor België, maar ik vind dat het de politici aan moed ontbreekt om het algemeen belang voorop te stellen en de patstelling die telkens weer ontstaat te doorbreken.’

Aangezien het in ons land vrij ondenkbaar is om alle gesplitste bevoegdheden weer samen te voegen, betekent dat dan de facto een pleidooi voor confederalisme? ‘Ons systeem neigt al in die richting en ik besef wel dat een verdere staatshervorming niet gemakkelijk is en veel politieke moed vergt. Maar dat confederalisme is wel de olifant in de kamer, en die olifant moet daar gewoon eens uit geraken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie