interview

Patrick De Maeseneire: ‘Ik wil vermijden dat ik deel uitmaak van het meubilair'

©belga special

In de winter van zijn leven beheert hij 7 miljard euro en de opbrengst gaat naar onderwijs. En op yoga na heeft hij nog altijd geen hobby’s. Ontbijt met De Tijd.

Patrick De Maeseneire (61) neemt elke dag hetzelfde ontbijt: citroensap, Griekse yoghurt met honing, een omelet met alleen het eiwit en zalm. ‘Ooit wilde ook ik eens een marathon lopen en liet ik me screenen door Energy Lab. Daar zeiden ze meteen: ‘Begin er niet aan.’ Hun advies over gezonder eten volg ik nog altijd.’

We zitten in de bibliotheek van het hoofdkantoor van de Jacobs Foundation in Zürich, met zicht op de Zürichsee. Eigenlijk is De Maeseneires kantoor in het al even statige huis ernaast, van de Jacobs Holding, waar hij met een team van een tiental mensen ruim 7 miljard euro beheert. Maar hier zijn de vergaderzalen net iets sfeervoller, zeker voor een ontbijt.

Ontbijt met De Tijd

Zürich, 9 uur, in de hoofdzetel van de Jacobs Foundation.

Met Patrick De Maeseneire praten we over familieholdings, sectoren en yoga.

De Maeseneire werkt al meer dan twintig jaar voor de Zwitserse familie Jacobs. Eerst bij de chocoladegroep Barry Callebaut en tweemaal bij de uitzendgroep Adecco, waar hij tot drie jaar geleden CEO was. Sindsdien leidt hij de holding van de familie. Die is nog altijd de aandeelhouder van Barry Callebaut, maar haar aandelen in Adecco heeft ze verkocht. De voorbije jaren kocht ze twee andere bedrijven: de tandartsenketen Colosseum Dental en de privéscholengroep Cognita.

Family offices

‘Family offices’ zoals de Jacobs Holding worden steeds belangrijker. Het Britse zakenblad The Economist berekende eind vorig jaar dat ze wereldwijd meer beursgenoteerde aandelen bezitten dan hedge funds. ‘Er zijn er inderdaad veel’, zegt De Maeseneire. ‘Toen we de Oost-Europese bieren van AB InBev probeerden te kopen - wat uiteindelijk niet is gelukt - werkten we samen met een Canadees pensioenfonds en een family office uit Tsjechië. Die wilde het iconische Tsjechische Pilsner Urquell kopen en de samenwerking was nodig omdat het om een groot bedrag ging: 6,5 miljard euro.’

‘In de investeringswereld wist iedereen dat we achter die bieren aan gingen, omdat we eerder op het Italiaanse bier Peroni hadden geboden. Veel family offices, vaak met kantoren in Zürich en in Londen, hebben toen aangeboden samen te werken. Ik heb er dus veel leren kennen. Zeker in de Verenigde Staten is het een fenomeen. We hebben toen contact gehad met de family office van Michael Dell.’

Als De Maeseneire uitlegt waarom het er zoveel zijn, lijkt hij terug te grijpen naar zijn kennis over de arbeidsmarkt die hij als Adecco-topman opdeed. ‘In elke industrie worden tussenpersonen overgeslagen. We zien dat grote pensioenfondsen nu rechtstreeks investeren in bedrijven. Zo nemen ze een deel van de kosten, de commissies en de winsten van de fondsen weg.’

Waarom heeft Jacobs Holding maar drie bedrijven in portefeuille? Waarom gaat ze niet de weg op van de Amerikaanse superinvesteerder Warren Buffett, die na een uitgekiende selectie gewoon in grote bedrijven op de beurs belegt? ‘Wij hebben een andere weg gekozen. We hebben nooit meer dan drie bedrijven gehad. Hadden we dit jaar Cognita niet gekocht, hadden we wellicht niets gedaan.’

De beperking levert voordelen op, aldus De Maeseneire. ‘We kunnen achter grote bedrijven gaan die minstens 750 miljoen euro waard zijn. Daardoor sluiten we al enkele kleinere concurrenten in de investeringswereld uit. En we moeten wel focussen omdat we niet in elk dossier kunnen concurreren met grote private-equityfondsen zoals KKR. Ook dat is een harde les die ik heb geleerd.’

Buy and build

©belga special

‘Onze strategie is ‘buy and build’. We willen wereldleiders bouwen. Dat kan maar als je alleen investeert in wat je al goed kent’, zegt De Maeseneire. Dat lijkt moeilijk te geloven. Jacobs Holding had ooit de tv-rechten voor het WK voetbal in Zuid-Afrika, investeerde in uitzendarbeid en had ambitie in de biersector. Nu zit ze in chocolade, tandartsen en privéscholen. Het lijkt een allegaartje.

De Maeseneire zegt dat de rode draad door de sectoren in de loop der jaren is geweven. In 1996 bracht Klaus Jacobs Adia en Ecco samen in Adecco, om er ’s werelds grootste uitzendgroep van te maken. In diezelfde periode bracht hij Callebaut uit Wieze, de regio waar De Maeseneire opgroeide, samen met het Franse Cacao Barry. ‘Wat kennen we dus? Bedrijven bouwen, voedsel en diensten. Of om dat laatste anders te verwoorden: business die rond mensen draait. Bovendien zijn het sectoren die niet makkelijk door technologische disruptie op hun kop worden gezet, zodat we als langetermijninvesteerder kunnen werken.'

‘Tijdens mijn eerste gesprekken met mensen uit de tandartsenwereld zag ik de gelijkenis met Adecco: veel kleine kantoren en veel menselijk contact met de klanten. We zien uiteraard dat tandlabo’s voor kronen en bruggen worden vervangen door 3D-scanners en -printers, maar ik zie de tandarts nog niet meteen worden vervangen door een robot.’

‘Bij scholen tot 18 jaar hebben we ons ook die vraag gesteld: worden ze vervangen door online onderwijs thuis? Het antwoord is nee, omdat een kind op school ook zijn persoonlijkheid en karakter moet vormen. Dat doe je niet online, maar in een klas. Er is weinig gevaar voor technologische disruptie. We zien bovendien een grote markt voor privéonderwijs in de middenklasse in Azië en Latijns-Amerika, maar door de besparingen in het publiek onderwijs ook almaar meer in Spanje.’

Bier cashmachine

En waarom bier? ‘Omdat dat een cashmachine is. In de voedingssector heeft bier het voordeel dat er amper witte producten van bestaan. Alles is merkenbusiness. In de rest van de sector moet je opboksen tegen de huismerken.’

Ik heb me ooit eens laten screenen om een marathon te lopen. ‘Begin er niet aan’, was de boodschap.

De Maeseneire zit op de grens van harde cash en filantropie. Met zijn investeringen mikt hij op een jaarlijks rendement van 15 procent, maar het geld gaat integraal naar de Jacobs Foundation, die het aan onderwijs spendeert. ‘De Foundation heeft een team in Zürich en een team in West-Afrika. Ze financiert onderwijs in Ivoorkust, ze kent jaarlijks een prijs van 1 miljoen Zwitserse frank toe voor onderzoek over onderwijs en runt een universiteit in Bremen voor 1.500 studenten uit 110 landen, van wie zeker de helft anders geen universitaire studies zou kunnen volgen. Alles samen heeft de Foundation zo meer dan 600 miljoen Zwitserse frank gespendeerd.’

Met die projecten heeft De Maeseneire niets te maken. ‘Die zijn voor de Foundation. Ik zit hiernaast bij de Holding. We zijn goede buren. Onze bedrijven brengen het geld binnen. Zij geven het uit aan goede werken.’ Het lijkt wel alsof de twee villa’s aan de Seefeldquai de twee kanten van de resultatenrekening zijn. Links de inkomsten, rechts de uitgaven.

Op 1 februari werkt De Maeseneire 21 jaar voor de Jacobs-familie. ‘Een derde van mijn leven, al heb ik om de zes, zeven jaar iets anders gedaan. Dat was nooit het plan, maar het bleek een goede cyclus. Je hebt drie jaar om fundamenten te leggen, drie jaar om de vruchten te plukken en als er dan niets nieuws gebeurt, begin je je te vervelen. Dan moet je weg. Ik wil vermijden dat ik deel uitmaak van het meubilair. En dat mensen zeggen: ‘Tiens, staat dat meubelstuk hier nu nog?’’

‘Ik vond het best moeilijk om de operationele leiding van Adecco los te laten. Maar je moet de fakkel op tijd doorgeven. Wij hebben in ons team alleen jonge mensen, late twintigers of jonge dertigers. Ik geloof in jonge mensen omdat ze fouten maken en leren. Ik had vrij jong al vrij grote verantwoordelijkheden bij Apple. Ons motto was: ‘We make more mistakes than anybody else, we make them faster, and we don’t make the same mistake twice.’

Career learnings

Het gesprek belandt bij het Wereld Economisch Forum, dat enkele dagen later begint en waaraan De Maeseneire in zijn Adecco-jaren deelnam. ‘Mijn vrouw volgde er eens een lezing van de Braziliaanse schrijver Paulo Coelho. Hij zei dat we het leven moeten aanvaarden zoals we de seizoenen aanvaarden. Ik ben 61 en sta statistisch aan het begin van de winter van mijn leven. Ik aanvaard dat. Ik hoop alleen op een heel lange winter.’

©belga special

Hoe kijkt hij terug op zijn lente, zomer en herfst? De Maeseneire begint over zijn ’20 career learnings’, die hij doceert aan universiteiten. ‘De belangrijkste is hoe je met mensen omgaat. Het komt altijd neer op ‘talent, team and trust’. Bij Apple volgde ik ooit een cursus waarbij je in de eerste week je sterktes en zwaktes moest leren kennen, om dan in de tweede week je zwaktes om te draaien in sterktes zodat je superman kon worden. Ik heb dat zes weken gedaan en ik raakte totaal verward en gefrustreerd omdat ik geen tijd meer had voor die paar dingen waarvan ik denk dat ik er goed in ben. Sindsdien omring ik me met mensen die me op mijn zwakke plekken aanvullen. Het vertrouwen komt neer op wat ik net zei: fouten durven te maken en dat in je team ook erkennen.’

De Maeseneire zegt het meest te hebben geleerd van Klaus Jacobs. ‘Hij had strategisch inzicht en ambitie. Maar hij had vooral zoveel aanzien dat niemand hem wilde ontgoochelen. Eigenlijk is dat wat je als aandeelhouder wil: je zegt mensen niet wat ze moeten doen, maar je weet dat ze zich oprecht slecht zullen voelen als de resultaten tegenvallen. Ze durven het je bijna niet te zeggen, maar doen het toch en geven meteen aan wat ze eraan willen doen. Als je die sfeer kan creëren, kan je ver geraken.’

Zwitserland

Het ontbijt is op. De drie croissants liggen onaangeroerd op het schaaltje. ‘Ze bevatten samen 1.800 calorieën en dat is wat ik op een volledige dag eet.’ We vragen De Maeseneire of hij zich ooit nog ziet terugkeren naar België. ‘Ik leef sinds 2002 in Zwitserland. Daarvoor heb ik in de VS gewoond, in Nederland en zelfs in West-Vlaanderen. Ik heb geleerd dat alleen familie en enkele dichte vrienden belangrijk zijn. Onze twee kinderen en twee kleinkinderen - het derde is op komst - leven nu in België. Dus ja, ik zie me nog teruggaan, al biedt Zürich als woonplaats nagenoeg het beste wat er bestaat ter wereld.’

Die drie croissants bevatten samen 1.800 calorieën, dat is wat ik op een volledige dag eet.

Tot het zover is, werkt hij door. De Maeseneire heeft nog altijd geen hobby’s, op yoga na. ‘Vanmorgen was ik vroeg wakker en heb ik een uurtje yoga gedaan. Ik probeer het drie keer per week te doen. Het is fysiek best zwaar. De eerste keer was ik kapot. Maar vroeger moest ik om de drie weken naar een osteopaat voor rugpijn. Een paar jaar geleden heb ik hem een fles wijn gestuurd om te laten weten dat ik niet kwaad op hem ben, maar dat ik niet meer kom omdat de pijn is verdwenen. Hij antwoordde: ‘Ik heb toch altijd gezegd dat het aan u lag.’

Mediteren lukt niet, zegt hij. ‘Ik heb het zelfs in India geprobeerd, om zes uur ’s ochtends aan zee. Uiteindelijk zei mijn yogaleraar: ‘Vergeet het. Het is niets voor u.’ Mediteren is een uur stilzitten en aan niets denken. En dat kan ik inderdaad niet.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie