interview

Peter Vavedin: ‘Op honderd beslissingen mag je één fout maken, geen twee'

©Kristof Vadino

Ooit plukte hij voor 10 frank per uur kersen bij zijn grootvader, nu is hij CEO van het schoenenmerk Ambiorix. De plek bleef: Limburg allein. Ontbijt met De Tijd.

Het is ondenkbaar dat hij iets van een concurrent zou dragen. Dus is bij de begroeting al duidelijk dat Ambiorix niet langer alleen klassieke bruine schoenen maakt: Peter Vavedin draagt er modieuze witte. ‘Onlangs sprak ik voor studenten TEW in Leuven. Toen ik zei dat Ambiorix tien jaar geleden een oubollig imago had, keken ze vreemd op. Voor hen was Erik Van Looy altijd ons gezicht. Dat is niet zo gek: hij is het van toen zij twaalf waren. Veertigers associëren ons met Fred Deburghgraeve, terwijl die al tien jaar niet meer voor ons werkt. Jongeren kennen Fred niet eens meer.’

Ontbijt met De Tijd

Sint-Truiden, 10 uur, in het restaurant Aen de Kerck van Melveren

Met Peter Vavedin praten we over schoenen, Jezus en een idee uit Azerbeidzjan.

Rijdend naar restaurant Aen de Kerck van Melveren, een kerkdorp bij Sint-Truiden, zie je de fruittijd in Limburg. Er staan net zoveel bordjes met ‘kersen te koop’ als er Rode Duivels-vlaggen hangen. Chef Arnout Coëme zorgt voor vers fruit, heerlijk brood, yoghurt met vlierbessensap, kazen ‘van bij ons’. Op 5 januari sluit hij zijn restaurant voor ‘iets totaal nieuws’. ‘Het is een Limburgse parel die verdwijnt’, zegt Vavedin. ‘Maar nothing is eternal. Dat ik je hier uitnodigde, is symbolisch. Ik ben in Melveren opgegroeid. Zoals veel Limburgers ben ik honkvast. Toen ik eraan dacht een bedrijf over te nemen, was een locatie in Limburg een voorwaarde. Ik had voor Coca-Cola in Anderlecht gewerkt, maar wilde mijn leven niet slijten in de file. Na Leuven en een tijdje in Landen was ik al opnieuw in Sint-Truiden komen wonen. Ik wilde ook in Limburg werken.’

Veertig jaar geleden, hij was twaalf, werkte hij er al. Grootvader Vavedin was fruitboer. ‘Maar hij noemde zichzelf ‘fruithandelaar’. (lacht) Dat had een andere connotatie, en dat mercantiele is typisch voor Sint-Truiden. Ik hielp mee en werd per kilo betaald: 10 frank (25 eurocent, red.) voor een kilo noordkrieken, 12 voor Montmorency-kersen. Die waren kleiner en moesten properder worden geplukt, ze dienden voor de pralines van Mon Chéri. Op een uur had je 10 kilo. Dat was dus snel 100 frank, wat veel was. Tien jaar later was er concurrentie uit landen als Polen en was de plukprijs nog net dezelfde.’

Waar hij toen van droomde? Geen idee. Maar zeker niet van het leiderschap van Ambiorix. ‘Een kind van twaalf dat agent of schrijver wil worden, kan dat later navertellen. Bedrijfsleider is te abstract. Ik studeerde wel economie en ging dan bij Looza werken, waar mijn vader eerst technisch directeur was en later samen met Abbas Bayat (de Iraanse zakenman die later eigenaar werd van de voetbalclub Charleroi, red.) bedrijfsleider. Maar ik begon als bediende. Alleen voelde ik me zo niet. Vanaf dag één werkte ik als ondernemer, alsof het mijn bedrijf was.’

Zijn eerste echte succes? ‘De verkoop van Tropicana in Luxemburg, een heel gesloten markt.’ Zijn talent? ‘Mijn opportuniteitsgevoeligheid. Soms gebeurt er iets en dat moet je zien.’

Zijn inspiratiebronnen? ‘Pas toen ik veertig was en jaren als een gek had gewerkt, dacht ik daarover na. Roland Duchâtelet (van Melexis, red.) inspireert me omdat hij zo weinig materiaalafhankelijk is. Iedereen denkt dat rijkdom verwerven het enige doel is. Dat is bij Roland zeker niet zo. En hij ziet kansen. Bedrijven waar niemand nog een euro voor geeft, durft hij te kopen. En hij maakt er een succes van.’

Ik begon als bediende. Maar vanaf dag één werkte ik als ondernemer, alsof het mijn bedrijf was.
Peter Vavedin
CEO Ambiorix

Is er nog iemand? ‘In de politiek, ja: Bart De Wever. Ik ken hem niet persoonlijk, maar mijn vader wel. Hij zat jaren in de partijraad van de N-VA. Voor mij is Bart iemand die het grotere ziet en niet voor zichzelf gaat. Daarom houdt hij het zo lang vol in de politiek. Alle politici die hem voorafgingen, gingen ten onder zodra ze zeiden: ‘Nu is het aan mij, nu wil ik in de spotlights.’ Dat hoeft voor hem niet.’

Dat het imago anders is en de N-VA-voorzitter soms als een Romeinse keizer lijkt te regeren, betwist hij. ‘Hij is inderdaad de man die beslist, maar niet voor zichzelf. Wel voor het algemene belang.’

De wereld lijkt ver weg in Melveren, maar de wereld is dichtbij. Achter de haag van deze stille tuin raast de trein naar Hasselt en van daar naar overal.

‘In de jaren tachtig waren we bezig met de Koude Oorlog en we dachten dat we de Oost-Europeanen moesten bevrijden van het juk van het communisme’, vertelt Vavedin. ‘Vandaag wordt vaak kritisch gedaan over Karol Wojtyla (paus Johannes-Paulus II, red.), omdat hij door zijn verbod op condoomgebruik veel levens in Afrika op zijn geweten zou hebben. Maar ik denk dat je zijn rol in de wereldvrede niet kan onderschatten. Samen met enkele neefjes en nichtjes maakte ik een maandelijks magazine: Jeugdvisie. Zestien pagina’s die we fotokopieerden en op honderd exemplaren verspreidden in de familie. We schreven over alles: politiek, muziek, auto’s, de wereld. Er stond ook een kruiswoordraadsel in. We hielden dat een jaar of drie en dertig nummers vol.’

Hij herinnert zich nog een eigen artikel over Zuid-Afrika, toen een land in apartheid. ‘Ik waarschuwde voor het communistische gevaar als de overgang naar het volgende tijdperk niet goed zou worden begeleid. Chaos dreigde. Was dat visionair? Dat weet ik niet, maar ik denk wel dat de figuur van Mandela zeer bepalend is geweest. Als hij andere taal had gesproken, dan zag de situatie er anders uit. En nog is het precair. Ik denk niet dat de gemiddelde zwarte Zuid-Afrikaan het vandaag veel beter heeft.’

©Kristof Vadino

Politieke ambitie heeft Vavedin vandaag niet en zakendoen met Afrika zit er met Ambiorix niet echt in, op een paar contacten in Angola na. ‘Zuid-Afrika heeft een belangrijke schoenenmarkt, wat kan ik daaraan toevoegen? Maar door te reizen krijg je natuurlijk wel ideeën. Zo ben ik voorstander van een basisinkomen in combinatie met basiswerk: 750 euro basisinkomen per maand en 750 euro voor 75 uur basiswerk per maand. Dat er door de automatisatie in de toekomst geen jobs meer zullen zijn, zoals Roland (Duchâtelet, red.) beweert, geloof ik niet. Er was nog nooit zoveel werk. Je moet het alleen zíén.’

‘In Azerbeidzjan zag ik mannen op straat met een berenmuts en ‘Polis’ op hun rug en vrouwen met een kapje en een bezem in de hand. Dat was weinig inventief: die vrouwen moesten de snelwegen schoonvegen. Maar aan de basis is het idee: iedereen kan nuttig werk doen. Jonge koppels van dertig met kinderen offeren hun weekends op om hun huis te verbouwen en moeten hun kinderen naar de grootouders brengen. Terwijl andere mensen, die dat verbouwen beter kunnen, geen werk hebben. Dat is een mismatch. Andere mensen kunnen eenzame ouderen bezoeken. Organiseer dat beter in die 75 uur basiswerk en vermijd zo de te hoge loonkosten. Ik denk dat het zou werken.’

Ook voor hem? Hij glimlacht: ‘Je kan ook zeggen dat je die 750 euro niet nodig hebt. Ik zou er door de combinatie van mijn job als CEO van Ambiorix en mijn engagement als voorzitter van Flanders DC en bestuurder van LRM (de Limburgse Reconversie Maatschappij, red.) geen tijd voor hebben. En nog even niet. Ik wil dit nog een paar jaar verder doen.’

In Azerbeidzjan, waar hij het idee van het basiswerk haalde, was hij als sponsor van de Rode Duivels. Net als in Armenië, Kazachstan en Bosnië. Toen de Duivels vorige zondag op het Paleis op Adidas-sneakers verschenen, miste Ambiorix overigens een uniek plaatje. Het merk is officiële schoenenleverancier én gebrevetteerd hofleverancier. De echte koning en de 23 koningen van Rusland hadden allemaal zijn schoenen kunnen dragen. Lukaku met een speciaal gemaakt maatje 49. ‘Ik heb een foto van Jef, nu 67 en al 53 jaar in dienst van het bedrijf, die Lukaku’s voeten opmeet. Een grappig beeld, en goed dat Jef de blanke is, het zou anders snel fout gepercipieerd kunnen worden.’

Ik zit niet elke week in de kerk, maar de waarden van het christendom zijn wel de mijne.
Peter Vavedin
CEO Ambiorix

‘Het succes van de Duivels zorgt er voor dat je nu minder snel meereist. De plaatsen zijn beperkt en er gaan veel meer journalisten mee. Ik herinner me ooit een match in Bosnië, waar we wel bij waren. Maar er waren te veel tickets verkocht, en onze plaatsen waren ingenomen door Bosniërs. Wij moesten terug naar het hotel. Onderweg hoorden we dat het 1-0 werd, en later 2-0. Er werd ons afgeraden om in de lobby naar tv te kijken, omdat feestende Bosniërs amok zouden kunnen maken als ze dat zagen. Een stuk van de match zagen we op een kleine tv in de kelder. En ze verloren.’

Met een cliché kan je daar een meta-foor in zien: sometimes you win, sometimes you lose. Nadat Vavedin in 2007 Ambiorix heeft overgenomen, verkoopt het merk - ook dankzij Erik Van Looy als ambassadeur, ‘geliefd door de vrouwen en mannen zien hem niet als bedreiging’ - 100.000 paar schoenen per jaar. ‘Je kan dus net zo goed fruitsap als schoenen verkopen. Je mag alleen geen fouten maken. Of hooguit een op honderd beslissingen. Geen twee. Toen we begonnen, wilden we na tien jaar verdubbeld zijn. Voorlopig zitten we op 50 procent meer. Dat komt doordat de retailsector door zwaar weer gaat, met de concurrentie van de e-commerce.’

©Kristof Vadino

Maar het gaat wel goed. Rond zijn pols blinkt een horloge van Maurice Lacroix. Zijn iPhone steekt in een hoesje van Montblanc. Zijn pen is van hetzelfde merk. ‘Ik had er twee, maar verloor er één toen onze hond werd aangereden op straat en ik hem bloedend uit de gracht haalde. Die pen moet toen uit mijn zak zijn gevallen. Jammer, ik denk er nog vaak aan, maar de hond haalde het en leeft nog. Dat is belangrijker. Die pen is te vervangen.’

Rond zijn nek bengelt dan al weer zeker 35 jaar een gouden ketting met een jezuskruis. ‘Mijn moeder is een heel katholieke vrouw, zij gaf me dat toen ik 16 was. Ik zit niet elke week in de kerk, maar de waarden van het christendom zijn wel de mijne. Ondanks mijn tekortkomingen. Ze bepaalden onze cultuur en de cultuur bepaalde het geloof. Ik vind het wel een mooi symbool en al de verhalen uit het Nieuwe Testament die ik nog ken van toen ik kind was, vind ik symbolisch belangrijk. Of Jezus nu geleefd heeft of niet, dat is een andere kwestie. Maar in die verhalen inspireert hij wel.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content